ÔN TẬP CHƯƠNG 1. BẢN ĐỒ - PHƯƠNG TIỆN THỂ HIỆN BỀ MẶT TRÁI ĐẤT (PHẦN 3)

Câu 1: Phân biệt kinh tuyến và kinh độ?

Trả lời:

Câu 2: Phân biệt vĩ tuyến và vĩ độ?

Trả lời:

Câu 3: Trên quả Địa Cầu, nếu cứ cách 10", ta vẽ một kinh tuyến, thì có tất cả bao nhiêu kinh tuyến? Nếu cứ cách 10", ta vẽ một vĩ tuyến, thì sẽ có bao nhiêu vĩ tuyến Bắc và bao nhiêu vĩ tuyến Nam?

Trả lời:

- 36 kinh tuyến.

- 9 vĩ tuyến Bắc, 9 vĩ tuyến Nam.

Câu 4: Chiều dài các kinh tuyến và vĩ tuyến có bằng nhau không? Tại sao? Vĩ tuyến nào lớn nhất? Vĩ tuyến nào nhỏ nhất?

Trả lời:

- Các kinh tuyến đều bằng nhau, vì chúng đều nổi cực Bắc với cực Nam.

- Các vĩ tuyến không bằng nhau.

- Vĩ tuyến 0° (xích đạo) là vĩ tuyến lớn nhất.

- Vĩ tuyển 90⁰ (Cực) là vĩ tuyến nhỏ nhất.

Câu 5: Những khu vực nào trên bản đồ có sự biến dạng rõ rệt?

Trả lời:

- Những khu vực nằm càng xa trung tâm chiếu đổ, sự biến dạng càng rõ rệt.

Câu 6: Quan sát bản đồ dưới đây và cho biết phần đất liền nước ta tiếp giáp biển Đông ở những hướng nào?

Trả lời:

Phần đất liền nước ta tiếp giáp biển Đông ở hướng Đông, Nam và Tây Nam.

Câu 7: Các nhà hàng hải hay dùng bản đồ có các đường kinh tuyến, vĩ tuyến là những đường thẳng. Giải thích tại sao?

Trả lời:

- Bản đồ có các đường kinh tuyến, vĩ tuyến là những đường thẳng được vẽ theo phép chiếu đồ hình trụ.

- Trong phép chiếu này, tỉ lệ theo lưới chiếu các kinh tuyến, vĩ tuyến thay đổi giống nhau, liên tục tăng dần từ xích đạo đến cực. Xích đạo có độ dài 2R, là vĩ tuyến duy nhất không có sai số độ dài. Từ xích đạo về cực, các vĩ tuyến lần lượt bị kéo dài ra.

- Ưu điểm của phép chiếu này là góc trên bản đồ có độ lớn tương ứng bằng góc trên quả Địa Cầu, vì thế các bản đồ vẽ theo lưới chiếu này được dùng nhiều trong ngành hàng hải, hàng không.

Câu 8: Tại sao một số vùng đất trên bản đồ có sự sai khác so với hình dạng thực trên bề mặt đất?

Trả lời:

Vì khi vẽ bản đồ, mặt cong của bề mặt Trái Đất được chuyển thành mặt phẳng ở trên bản đồ, các vùng đất được biểu hiện trên bản đồ có sự biến dạng nhất định.

Câu 9: Tính khoảng cách thực tế giữa Hà Nội và thành phố Hải Phòng biết rằng trên bản đồ hành chính có tỉ lệ 1 : 6 000 000, khoảng cách giữa 2 địa điểm là 1,5 cm?

Trả lời:

Ta có tỉ lệ 1 : 6 000 000 nghĩa là cứ 1 cm trên bản đồ tương ứng với 6 000 000 cm trên thực tế

Vậy khoảng cách giữa Thủ đô Hà Nội và thành phố Hải Phòng là 5 cm thì trên thực tế hai địa điểm đó cách nhau là:

5 x 1 500 000 = 7 500 000 (cm) = 150 km

Câu 10: Hai địa điểm có khoảng cách thực tế là 25 km, thì , khoảng cách giữa hai địa điểm đó là bao nhiêu, biết bản đồ có tỉ lệ 1 : 500 000?

Trả lời:

Bản đồ có tỉ lệ 1 : 500 000 nghĩa là cứ 1 cm trên bản đồ tương ứng với 500 000 cm trên thực tế.

Ta có 25 km = 25 000 cm.

Khoảng cách giữa hai địa điểm đó là: 500 000 : 25 000 = 20 (cm) trên bản đồ.

Câu 11: Vĩ độ là gì?

Trả lời:

Vĩ độ của một điểm là khoảng cách tính bằng số độ, từ vĩ tuyến đi qua điểm đỏ đến vĩ tuyến gốc (đường xích đạo).

Câu 12: Em hãy cho biết quả Địa Cầu và bản đồ có điểm gì giống nhau và khác nhau.

Trả lời:

Quả Địa Cầu và bản đồ có điểm giống nhau và khác nhau:

• Giống: đều là sự mô phỏng thu nhỏ một phần hay toàn bộ bề mặt trái đất theo một tỉ lệ nhất định

• Khác: Quả địa cầu là mô phỏng theo dạng cầu (tròn) giống trái đất thật của chúng ta do đó các kinh tuyến sẽ cắt nhau tại 2 điểm cực bắc và cực nam, còn các vĩ tuyến là các đường tròn đồng tâm (chỉ trên quả địa cầu thôi còn thực tế thì không vậy). Bản đồ là hình vẽ thu nhỏ Trái Đất lên mặt phẳng trên cơ sở toán học, thể hiện các đối tượng địa lý bằng biểu tượng có các yếu tố bổ trợ, yếu tố nội dung.

Câu 13: Kể tên một số đối tượng địa lý được thể hiện trên bản đồ tự nhiên?

Trả lời:

Những đối tượng địa lý được thể hiện trên bản đồ tự nhiên: phân tầng độ sâu (các hình chữ nhật màu xanh nối tiếp nhau và đậm dần), đỉnh núi, độ sâu (hình núi màu đen, bên trên ghi độ cao 3143), phân tầng độ sâu (các hình chữ nhật màu đỏ nối tiếp nhau và thay đổi màu sắc nhạt dần),...

Câu 14: Quan sát bản đồ dưới đây và cho biết đối tượng nào được biểu hiện bằng kí hiệu đường, điểm, diện tích?

Trả lời:

- Đối tượng được biểu hiện bằng kí hiệu đường: sông, dòng biển, gió.

- Đối tượng được biểu hiện bằng kí hiệu điểm: khoáng sản, đỉnh núi lửa.

- Đối tượng được biểu hiện bằng kí hiệu diện tích: các vùng núi và đồng bằng.

Câu 15: Quan sát bản đồ dưới đây và mô tả đường đi từ:

- Trường Cao đẳng Sư phạm Đà Lạt đến Ga Đà Lạt;

- Ga Đà Lạt đến Bảo tàng Lâm Đồng.

Trả lời:

- Từ Trường Cao đẳng Sư phạm Đà Lạt xuôi theo đường Yersin tới ngã tư đường Nguyễn Trãi - Yersin (khoảng 600 m), sau đó đi về hướng Đông Bắc (khoảng 500 m), rẽ phải sẽ là Ga Đà Lạt.

- Từ Ga Đà Lạt đến ngã tư Nguyễn Trãi - Yersin (khoảng 500 m), từ ngã tư đó đi theo đường Phạm Hồng Thái (khoảng 1 km) đến đường Hùng Vương, Bảo tàng Lâm Đồng nằm trên đường Hùng Vương.

Câu 16: Khi sử dụng bản đồ, trước tiên chúng ta phải xem bảng chú giải. Giải thích tại sao?

Trả lời:

Khi sử dụng bản đồ, trước tiên chúng ta phải xem bảng chú giải, vì bảng chú giải của bản đồ giúp chúng ta hiểu nội dung và ý nghĩa của các ký hiệu dùng trên bản đồ.

Câu 17: Hãy nêu một số ví dụ cụ thể về vai trò của bản đồ trong học tập và đời sống.

Trả lời:

Một số ví dụ cụ thể về vai trò của bản đồ trong học tập và đời sống:

• Xác định được vị trí địa lí một điểm nào đó trên mặt đất (tọa độ địa lý), ở vào đới khí hậu nào,...

• Dùng để chỉ đường.

• Dùng trong các ngành kinh tế: nông nghiệp, công nghiệp, du lịch,...

• Dùng trong quân sự

• Dự báo và thể hiện các hiện tượng tự nhiên,...

Câu 18: Tỉ lệ số và tỉ lệ thước khác nhau như thế nào?

Trả lời:

Sự khác nhau:

- Tỉ lệ số: là một phân số luôn có tử là 1. Mẫu số càng lớn thì tỉ lệ càng nhỏ và ngược lại.
- Tỉ lệ thước: Là tỉ lệ được vẽ dưới dạng thước đo tính sẵn, mỗi đoạn đều ghi số đo độ dài tương ứng trên thực địa.

Câu 19: Hai địa điểm có khoảng cách thực tế là 25 km, thì trên bản đồ có tỉ lệ 1 : 500 000, khoảng cách giữa hai địa điểm đó là bao nhiêu?

Trả lời:

Bản đồ có tỉ lệ 1 : 500 000 nghĩa là cứ 1 cm trên bản đồ tương ứng với 500 000 cm trên thực tế

Ta có 25 km = 25 000 cm

Khoảng cách giữa hai địa điểm đó là: 500 000 : 25 000 = 20 (cm) trên bản đồ

Câu 20: Khi thể hiện các đối tượng: sông, mỏ khoáng sản, vùng trồng rừng, ranh giới tỉnh, nhà máy trên bản đồ người ta dùng loại kí hiệu nào?

Trả lời:

Kí hiệu mô tả các đối tượng sông, mỏ khoáng sản, vùng trồng rừng, ranh giới tỉnh, nhà máy trên bản đồ:

Sông :

Mỏ khoáng sản:

Vùng trồng rừng:

Ranh giới tỉnh:

Nhà máy: