ĐỌC BÀI VIẾT THAM KHẢO

Câu 1: Giới thiệu khái quát về tác phẩm được chọn làm "mẫu" nghiên cứu.

Soạn chi tiết:

Vích-to Huy-gô dựng lên ở thế kỉ XIX với thơ, kịch, tiểu thuyết của ông một thiên thần thoại diệu kì làm xao xuyến lòng người, nâng cao tầm vóc chúng ta, thức tỉnh những khát vọng cao quý trong trái tim mỗi người.

Câu 2: Nêu tính chất tiêu biểu của tác phẩm trong việc thể hiện những chủ đề lớn của trường phái văn học.

Soạn chi tiết:

Nhà thờ Đức Bà Pa-ri là một anh hùng ca ca ngợi tình yêu, trái tim con người, là niềm tin sắt đá vào sức vươn lên của nhân loại đến những đỉnh cao của lương tâm trong sáng, là bài thơ hùng tráng và trữ tình, là sự tổng hợp của thơ, kịch, tự sự, triết học, lịch sử, ... một sự tổng hợp bao la khiến người đọc luôn luôn ngạc nhiên và mê say như sống trong một giấc mơ dài.

Câu 4: Làm sáng tỏ đặc trưng phong cách trường phái ở nghệ thuật xây dựng nhân vật.

Soạn chi tiết

Nhân vật của Vicotr Hugo là nhân vật phi thường, vượt lên trên số phận: Ca-di-mô-đô, người mang những tật nguyền kinh khủng, nhiều khi lại chiếu sáng bộ tiểu thuyết âm u này bằng một lương tâm toả ánh hào quang làm phấn chấn lòng người và nhiều khi vươn lên những tầm cỡ phi thường, trở thành nhân vật anh hùng ca. Ex-mê-ran-đa là hình ảnh tượng trưng của tâm hồn thanh khiết, của lương tâm trong sáng, của hi vọng và tương lai, là “tia nắng, giọt sương, tiếng chim ca”.

Mâu thuẫn, bi kịch: Bi kịch của cô gái vô thừa nhận, không có tổ quốc, không gia đình và bị tử hình đó, là sự lầm lẫn có tính lịch sử trong mối tình cô đặt vào trái tim tàn bạo của Phê-buýt đờ Sa-tô-pe (Phoebus de Châteaupers), một gã lưu manh đẹp trai, mặc nhung y và đeo gươm, một đại uý dẫn đội cung thủ đàn áp cuộc nổi dậy của dân chúng, một tay đàng điếm thô bạo và tục tằn [ ... ], một kẻ dã man đã cùng cô tình nhân mới xem treo cổ cô tình nhân cũ. Bi kịch của chàng trai bị ruồng bỏ bởi ngoại hình xấu xí dị dạng, khao khát có tình yêu nhưng bất thành.

Như vậy, có thể thấy nghệ thuật xây dựng nhân vật trong "Nhà thờ Đức Bà Paris" mang đậm dấu ấn của chủ nghĩa hiện thực cổ điển. Các nhân vật phi thường, lý tưởng hóa, mâu thuẫn bi kịch đã góp phần tạo nên sức hấp dẫn và giá trị trường tồn của tác phẩm.

Câu 5: Luôn quy chiếu về đặc trưng phong cách sáng tác của trường phái khi phân tích những nét đặc sắc trong tác phẩm.

Soạn chi tiết

Nhân vật trong "Nhà thờ Đức Bà Paris" đều mang những phẩm chất phi thường, được lý tưởng hóa. Ca-di-mô-đô, dù dị dạng về ngoại hình nhưng lại sở hữu một tâm hồn nhân hậu, cao đẹp Ex-mê-ran-đa, cô gái xinh đẹp, đại diện cho sự thuần khiết, trong sáng và lòng nhân ái.

Mâu thuẫn bi kịch là một đặc trưng không thể thiếu trong tác phẩmcủa chủ nghĩa lãng mạn. Trong "Nhà thờ Đức Bà Paris", mâu thuẫn gay gắt giữa thiện và ác. Mâu thuẫn giữa số phận và ý chí cũng được khắc họa rõ nét qua những thử thách mà các nhân vật phải đối mặt. Ca-di-mô-đô bị ruồng bỏ vì ngoại hình, Ex-mê-ran-đa bị ghen tuông hãm hại. Tuy nhiên, họ vẫn luôn nỗ lực đấu tranh để giành lấy hạnh phúc, tạo nên những bi kịch lay động lòng người.

Victor Hugo còn sử dụng ngôn ngữ trau chuốt, giàu hình ảnh để miêu tả nhân vật, cảnh vật và nội tâm con người một cách sinh động, gợi cảm. Những câu văn đầy chất thơ “ Đừng nhìn đôi mắt, hãy nhìn trái tim”, những hình ảnh ẩn dụ tinh tế đã góp phần tô điểm thêm cho vẻ đẹp lãng mạn của tác phẩm.

Câu 6: Đánh giá chiều sâu nguyên tắc sáng tác của trường phái được thể hiện qua một trường hợp sáng tác cụ thể.

Soạn chi tiết

Huyền thoại lãng mạn của Vích-to Huy-gô gây những xúc động lớn, bởi vì nó là hiện thực được bao quanh bằng những vầng hào quang hoang đường, đầy tính thơ ca.

Câu 7: Đánh giá kết hợp tầm vóc của tác phẩm được phân tích và đóng góp nghệ thuật của trường phái văn học mà tác phẩm thuộc vào.

Soạn chi tiết

Chủ nghĩa lãng mạn cổ điển - mà Vích-to Huy-gô là linh hồn và máu thịt - là một bước phát triển cực kì quan trọng của văn học loài người, bên cạnh chủ nghĩa hiện thực cổ điển.

TRẢ LỜI CÂU HỎI

Câu 1: Định hướng viết của tác giả Đỗ Đức Hiểu ở văn bản này là gì?

Soạn chi tiết

Phân tích một số phương diện, yếu tố nổi bật trong Nhà thờ Đức bà Pa-ri để nhận diện, khám phá, suy nghĩ về các đặc điểm của tiểu thuyết thuộc trường phái lãng mạn nói chung.

Câu 2: Khi phân tích tác phẩm Nhà thờ Đức Bà Pa-ri, tác giả đã tuân thủ định hướng viết thể hiện ở nhan đề bài viết như thế nào?

Soạn chi tiết

Tác giả nêu những nhận định khái quát sau từng đoạn phân tích cụ thể, những nhận định khái quát đó không chỉ dành riêng cho tiểu thuyết Nhà thờ Đức bà Pa-ri mà còn cho tiểu thuyết lãng mạn nói chung. Đặc biệt, hai đoạn cuối của bài viết đã thực sự mở rộng vấn đề sang tiểu thuyết của trường phái hay chủ nghĩa lãng mạn.

Câu 3: Trong bài viết có những câu, những nhận định nào có thể giúp người đọc hiểu rộng ra về phong cách sáng tác của trường phái lãng mạn trong tiểu thuyết?

Soạn chi tiết

Mỗi nhân vật của ông là một huyền thoại - hiểu một cách đơn giản ở đây như sự

kết hợp giữa hiện thực và ước mơ, hiện tại và tương lai, biểu hiện hi vọng vào ngày

mai tươi sáng của loài người.

Huyễn hoặc là cái áo khoác sặc sỡ bên ngoài; bên trong là cái tồn tại thực sự trong xã hội.

Chủ nghĩa lãng mạn cổ điển - mà Vích-to Huy-gô là linh hồn và máu thịt - là một bước phát triển cực kì quan trọng của văn học loài người, bên cạnh chủ nghĩa hiện thực cổ điển.

XÁC ĐỊNH THAO TÁC CẦN THỰC HIỆN KHI NGHIÊN CỨU PHONG CÁCH SÁNG TÁC CỦA MỘT TRƯỜNG PHÁI VĂN HỌC

*Nghiên cứu tổng quát về phong cách sáng tác của một trường phái văn học

Câu 1: Khi nghiên cứu tổng quan về phong cách sáng tác của một trường phái văn học, các nhà nghiên cứu, lí luận thường phải thực hiện những thao tác khoa học cơ bản nào?

Soạn chi tiết

- Tập hợp (theo mức độ bao quát nhất có thể) những tác phẩm thường được cho là thuộc về một trường phái văn học nào đó (cổ điển, hiện thực, lãng mạn, tượng trưng, siêu thực, ... ).

- Xác định những nét chung của các sáng tác đã được tập hợp trên các mặt: điểm tựa về triết học, tư tưởng; quan điểm mĩ học; đề tài, chủ đề quen thuộc; cách tạo dựng thế giới hình tượng; quan điểm sử dụng thể loại, ngôn ngữ; mối quan hệ với văn học truyền thống và văn học đương thời (thuộc các khuynh hướng, trường phái, chủ nghĩa, ... khác) ;...

- Tìm hiểu hệ thống nguyên nhân đưa đến những điểm chung trong các tác phẩm thuộc nhóm đã tập hợp: bối cảnh chính trị - xã hội; nhu cầu tư tưởng - thẩm mĩ của thời đại; tầm ảnh hưởng của một nhà văn hoặc một sáng tác kiệt xuất; sự liên kết của các nhà văn về mặt tổ chức; sự tác động của một lĩnh vực nghệ thuật khác; sự khám phá mới về tiềm năng thẩm mĩ của một hiện tượng văn học trong quá khứ hoặc hiện tượng văn học của cộng đồng dân tộc khác ;...

- So sánh để tìm ra nét khu biệt giữa nhóm tác phẩm này với nhóm tác phẩm vốn được cho là thuộc về một trường phái văn học khác, chẳng hạn so sánh tác phẩm của trường phái lãng mạn với tác phẩm của trường phái hiện thực, so sánh tác phẩm của trường phái lãng mạn với tác phẩm của trường phái tượng trưng, ...

- Rút ra nhận định khái quát về phong cách sáng tác của trường phái (có ghi chú riêng về những trường hợp dị biệt); đánh giá vai trò, ý nghĩa của phong cách sáng tác đó đối với sự phát triển của văn học (theo những phạm vi khác nhau: trong nội bộ nền văn học dân tộc, trong nền văn học khu vực, trong nền văn học thế giới, ... ).

Câu 2: Trong Từ điển văn học (Bộ mới), NXB Thế giới, Hà Nội, 2004 có các mục từ: chủ nghĩa cổ điển, chủ nghĩa hiện thực, chủ nghĩa lãng mạn, chủ nghĩa siêu thực, chủ nghĩa tượng trưng, ... Tìm sách, chọn đọc một trong các mục từ nêu trên và thực hiện theo nhóm các yêu cầu sau:

a. Liệt kê tên các tác giả, tác phẩm xuất hiện trong mục từ và cho biết ý nghĩa của việc nhắc đến tên của các tác giả, tác phẩm ấy.

b. Lược ghi các ý mà bạn cho rằng tác giả từ điển nói về phong cách sáng tác của

trường phái (chủ nghĩa) đang được đề cập.

c. Nêu nhan đề các tác phẩm (hoặc trích đoạn tác phẩm) đã được học trong chương

trình Ngữ văn ở trường phổ thông thuộc trường phái văn học gắn với mục từ bạn

đang tìm hiểu (nếu có).

Soạn chi tiết

1. Thể loại chủ đạo của chủ nghĩa cổ điển là bi kịch, gắn với sáng tác của Coóc-nây (Corneille), Ra-xin (Racine). Bên cạnh đó, một số thể loại khác cũng đạt được thành tựu lớn với tên tuổi của Mô-li-e (Molière) trong hài kịch, La Phông-ten (La Fontaine) trong thơ ngu ngon, Boa-lô (Boileau) trong thơ châm biếm, ... Việc nhắc đến tên các tác giả, tác phẩm này nhằm minh họa cho những thành tựu tiêu biểu của chủ nghĩa hiện thực trong văn học Việt Nam và thế giới. Qua đó, giúp người đọc hiểu rõ hơn về đặc trưng phong cách sáng tác, nội dung tư tưởng và giá trị nghệ thuật của chủ nghĩa hiện thực.
2. Chủ nghĩa cổ điển có cơ sở triết học là chủ nghĩa duy lí, mang tư tưởng chống phong kiến, tôn giáo và những thói tật tư sản; đã tạo ra một mĩ học riêng với hệ thống phép tắc nghiêm ngặt, có xu hướng phi cá tính, quy định rạch ròi chức năng cho từng thể loại văn học (chẳng hạn: bi kịch, sử thi, tụng ca, ... thuộc thể loại “thượng đẳng", thể hiện những vấn đề lớn của lịch sử, quốc gia - dân tộc và hình tượng những con người có vị thế quan trọng trong đời sống xã hội; còn hài kịch, thơ trào phúng, thơ ngụ ngôn, ... thuộc thể loại “hạ đẳng”, thể hiện những sinh hoạt thế tục và các hình tượng con người có địa vị, vai trò thấp kém hơn).
3. Tình yêu và thù hận ( Chủ nghĩa lãng mạn), Ông giuốc đanh mặc lễ phục ( Chủ nghĩa cổ điển),…

Câu 3: Sưu tầm một số câu, đoạn thơ, đoạn văn, nhận định, ... mang tính chất tuyên ngôn sáng tác của các nhà văn hiện thực hoặc lãng mạn trong văn học Việt Nam (như Vũ Trọng Phụng, Nam Cao, Thế Lữ, Xuân Diệu, ... ).

Soạn chi tiết

“Ta chỉ yêu thơ nào cho ta hiểu sâu xa cuộc sống, yêu cuộc sống của ta hơn, cho ta thêm sức sống, sức chiến đấu cho hạnh phúc của con người: văn nghệ nói chung là vậy, thơ lại càng như vậy.” ( Tố Hữu)

Nghệ thuật không cần phải là ánh trăng lừa dối, nghệ thuật không nên là ánh trăng lừa dối; nghệ thuật có thể chỉ là tiếng đau khổ kia, thoát ra từ những kiếp sống lầm than. ( Nam Cao).

*Nghiên cứu dấu ấn của các phong cách sáng tác của một trường phái văn học trong tác phẩm cụ thể

Câu 1: Khi tìm hiểu dấu ấn phong cách sáng tác của một trường phái văn học trong những tác phẩm cụ thể, người nghiên cứu phải đáp ứng được những yêu cầu cơ bản nào?

Soạn chi tiết

- Chọn các tác phẩm hoặc chùm tác phẩm phù hợp để làm "mu" phân tích, nhằm làm sáng tỏ phong cách sáng tác của một trường phái văn học nào đó. Ví dụ: Khi dự định tìm hiểu về phong cách sáng tác hiện thực chủ nghĩa (giới hạn trong văn học Việt Nam giai đoạn 1930 - 1945), cần tìm đến tác phẩm hoặc chùm tác phẩm của các nhà văn như Ngô Tất Tố,Nguyễn Công Hoan, Vũ Trọng Phụng, Tô Hoài, Nguyên Hồng, Nam Cao, ...

- Tìm, liệt kê các cứ liệu trong "mẫu” khảo sát có thể chứng minh được sự chi phối của phong cách sáng tác chung đối với hoạt động sáng tạo tác phẩm cụ thể của nhà văn, nhà thơ. Với tác phẩm có quy mô lớn hoặc chùm tác phẩm, nên có các phiếu ghi dẫn chứng và sắp xếp chúng theo từng nhóm, loại: tư tường thẩm mĩ; đề tài, chủ đề; thế giới hình tượng; cấu trúc tác phẩm; thể loại, ngôn ngữ ;... Ví dụ: Khi để cập việc khẳng định cái tôi cá nhân trong thơ Xuân Diệu trước Cách mạng - một biểu hiện của việc vận dụng phong cách sáng tác lãng mạn chủ nghĩa - có thể tập hợp những câu thơ mang màu sắc tự biểu hiện của nhân vật trữ tình vào một nhóm, như: "Ta là Một, là Riêng, là Thứ Nhất,/ Không có chi bè bạn nổi cùng ta." (Hi Mã Lạp Sơn); "Tôi muốn tắt nắng đi/ Cho màu dừng nhạt mất;/ Tôi muốn buộc gió lại/ Cho hương dừng bay di." (Vội vàng); "Đây là quán tha hồ muôn khách đến;/ Đây là bình thu hợp trí muôn hương;/ Đây là vườn chim nhả hạt mười phương,/ Hoa mật ngọt chen giao cùng trái độc ... " (Cảm xúc) ;...

- So sánh, xác dịnh điểm tương đồng giữa tác phẩm, chùm tác phẩm được chọn làm "mẫu" với các tác phẩm, chùm tác phẩm khác của cùng trường phái để thấy được tính chất cộng đồng về mặt thẩm mĩ ở toàn bộ tác phẩm này - một minh chứng cho sự tồn tại của phong cách sáng tác chung.

- So sánh, xác định điểm khác biệt giữa tác phẩm, chùm tác phẩm được chọn làm "mẫu" với các tác phẩm, chùm tác phẩm của trường phái khác để khẳng định nét riêng trong phong cách sáng tác của trường phái văn học đang được nghiên cứu.

- Xác định và đánh giá giá trị độc đáo của "mẫu" phân tích - điều thể hiện được cá tính sáng tạo riêng của nhà văn, nhà thơ khi sáng tác theo phong cách của một trường phái nhất định.

Câu 2: Phân tích sự khác nhau về mục tiêu giữa các dể tài nghiên cứu trong từng cặp sau:

a. Nghệ thuật xây dựng nhân vật trong tiểu thuyết "Những người khốn khổ” của Vích-to Huy-gô và Tìm hiểu nguyên tắc xây dựng hình tượng nhân vật của chủ nghĩa lãng mạn qua tiểu thuyết “Những người khốn khổ" (Vích-to Huy-gô).

b. Tình huống truyện độc đáo trong tác phầm “Chữ người tử tù" của Nguyễn Tuân và Tính chất lăng mạn của tình huống truyện trong tác phẩm “Chữ người tử tù" (Nguyễn Tuân).

c. Những giá trị nổi bật của truyện ngắn "Chí Phèo" (Nam Cao) và Phong cách hiện thực trong truyện ngắn “Chí Phèo" của Nam Cao.

d. Hình tượng cái tôi trong thơ Xuân Diệu thời trước Cách mạng và Cái tôi lãng mạn chủ nghĩa trong thơ Xuân Diệu thời trước Cách mạng.

e. Đặc sắc nghệ thuật của bài thơ "Đàn ghi ta của Lor-ca (Lorca)" (Thanh Thảo) và

Đấu ấn tượng trưng, siêu thực trong bài thơ "Đàn ghi ta của Lor-ca" (Thanh Thảo).

Soạn chi tiết

a.

Mục tiêu đề tài 1: Phân tích nghệ thuật xây dựng nhân vật trong "Những người khốn khổ", tập trung vào các kỹ thuật, biện pháp mà Vích-to Huy-gô sử dụng để tạo dựng hình ảnh nhân vật sinh động, có chiều sâu tâm lý.

Mục tiêu đề tài 2: Tìm hiểu nguyên tắc xây dựng hình tượng nhân vật lãng mạn qua "Những người khốn khổ", làm rõ đặc điểm của nhân vật lãng mạn như lý tưởng hóa, xung đột nội tâm, vai trò phản ánh hiện thực xã hội.

b.

Mục tiêu đề tài 1: Phân tích những tình huống truyện độc đáo trong "Chữ người tử tù", bao gồm việc xây dựng bối cảnh, tạo dựng xung đột, đẩy nhân vật vào những thử thách cam go.

Mục tiêu đề tài 2: Làm rõ tính chất lăng mạn của tình huống truyện trong "Chữ người tử tù", thể hiện qua sự đối lập giữa cái đẹp và cái ác, giữa ánh sáng và bóng tối, giữa sự sống và cái chết.

c.

Mục tiêu đề tài 1: Phân tích những giá trị nổi bật của truyện ngắn "Chí Phèo", bao gồm giá trị nhân đạo, giá trị hiện thực, giá trị tố cáo xã hội.

Mục tiêu đề tài 2: Phân tích phong cách hiện thực trong truyện ngắn "Chí Phèo", thể hiện qua việc xây dựng nhân vật điển hình, phản ánh hiện thực xã hội một cách sâu sắc, chân thực.

d.

Mục tiêu đề tài 1: Phân tích hình tượng cái tôi trong thơ Xuân Diệu thời trước Cách mạng, tập trung vào những đặc điểm như ham sống, yêu đời, khao khát tự do, tinh thần hưởng thụ.

Mục tiêu đề tài 2: Làm rõ bản chất của cái tôi lãng mạn chủ nghĩa trong thơ Xuân Diệu thời trước Cách mạng, thể hiện qua sự bế tắc, buồn chán, cô đơn, hoài niệm quá khứ.

e.

Mục tiêu đề tài 1: Phân tích những đặc sắc nghệ thuật của bài thơ "Đàn ghi ta của Lor-ca", bao gồm hình ảnh thơ độc đáo, ngôn ngữ giàu sức gợi, nhịp điệu thơ biến hóa.

Mục tiêu đề tài 2: Làm rõ dấu ấn tượng trưng, siêu thực trong bài thơ "Đàn ghi ta của Lor-ca", thể hiện qua việc sử dụng hình ảnh ẩn dụ, biểu tượng, phi logic.

Câu 3: Chọn một cặp đề tài nghiên cứu được nêu ở bài tập 2 và xác định hướng triển khai các đề tài đó theo bảng được gợi ý sau:

Soạn chi tiết