THỰC HÀNH TIẾNG VIỆT

CH1.Xác định và phân tích tác dụng của biện pháp tu từ lặp cấu trúc trong các đoạn thơ dưới đây (trích tác phẩm Truyện Kiều, bản in trong Đào Duy Anh, Từ điển Truyện Kiều, Sđd):

a.

Buồn trông cửa bể chiều hôm,

Thuyền ai thấp thoáng cánh buồm xa xa?

Buồn trông ngọn nước mới sa,

Hoa trôi man mác biết là về đâu?

Buồn trông nội cỏ rầu rầu,

Chân mây mặt đất một màu xanh xanh.

Buồn trông gió cuốn mặt duềnh,

Ầm ầm tiếng sóng kêu quanh ghế ngồi.

b.

Khi tỉnh rượu lúc tàn canh,

Giật mình, mình lại thương mình xót xa.

Khi sao phong gấm rủ là,

Giờ sao tan tác như hoa giữa đường.

Mặt sao dày gió dạn sương

Thân sao bướm chán ong chường bấy thân?

c.

Đã cho lấy chữ hồng nhan,

Làm cho cho hại cho tàn cho cân!

Đã đày vào kiếp phong trần,

Sao cho sỉ nhục một lần mới thôi!

Soạn ngắn:

- Hai tiếng “buồn trông” lặp lại bốn lần trong đoạn trích vừa gói trọn tâm trạng Kiều “trước lầu Ngưng Bích”, vừa tạo nhịp điệu buồn thương.

- Điệp từ "mình" lặp lại ba lần làm nổi bật nỗi đau và xót xa của Kiều.

- Điệp từ "cho" lặp lại sáu lần nhấn mạnh bi kịch cuộc đời nàng, phản ánh mười lăm năm tha hương đầy gian truân của Thúy Kiều.

CH2.Xác định và phân tích tác dụng của biện pháp tu từ đối trong các đoạn thơ dưới đây (trích tác phẩm Truyện Kiều, bản in trong Đào Duy Anh, Từ điển Truyện Kiều, Sđd):

a.

Bóng hồng nhác thấy nẻo xa,

Xuân lan thu cúc mặn mà cả hai.

Người quốc sắc kẻ thiên tài,

Tình trong như đã mặt ngoài còn e.

Chập chờn cơn tỉnh cơn mê,

Rốn ngồi chẳng tiện dứt về chỉn khôn.

Bóng tà như giục cơn buồn,

Khách đà lên ngựa người còn ghé theo.

Dưới dòng nước chảy trong veo,

Bên cầu tơ liễu bóng chiều thiết tha.

b.

Một mình nương ngọn đèn khuya,

Áo dầm giọt lệ tóc se mái sầu:

" Phận dầu dầu vậy cũng dầu

Xót lòng đeo đẳng bấy lâu một lời!

Công trình kể biết mấy mươi,

Vì ta khăng khít cho người dở dang."

c.

Người về chiếc bóng năm canh,

Kẻ đi muôn dặm một mình xa xôi.

Vầng trăng ai xẻ làm đôi,

Nửa in gối chiếc nửa soi dặm trường!

Soạn ngắn:

a. Phép đối:

"Người quốc sắc, kẻ thiên tài,

Tình trong như đã, mặt ngoài còn e"

=> Tác dụng: gợi sự phong phú về ý nghĩa, gợi ra vẻ đẹp hoàn chỉnh và hài hòa cho sự vật.

b. Phép đối: Phận dầu dầu vậy cũng dầu

=> Tác dụng: nhấn mạnh sự lực bất tòng tâm của Thúy Kiều.

c. Phép đối:

“Người về chiếc bóng năm canh

Kẻ đi muôn dặm một mình xa xôi”.

=> Tác dụng: nhấn mạnh tâm trạng của Kiều và số phận lênh đênh trôi nổi của nàng.