ÔN TẬP BÀI 9. TRÁI ĐẤT – NGÔI NHÀ CHUNG (PHẦN 2)

Câu 1: Tìm hiểu về tác giả Các loài chung sống với nhau như thế nào?

Trả lời

Tác giả: Ngọc Phú

Câu 2: Thể loại của văn bản Các loài chung sống với nhau như thế nào là gì?

Trả lời

Văn bản thông tin

Câu 3: Nêu xuất xứ và hoàn cảnh sáng tác Các loài chung sống với nhau như thế nào?

Trả lời

Báo điện tử Đất Việt - Diễn đàn của Liên hiệp các Hội Khoa học và Kĩ thuật Việt Nam, 9/2020.

Câu 4: Tìm hiểu về giá trị nghệ thuật Các loài chung sống với nhau như thế nào?

Trả lời

Văn bản đa phương tiện, kết cấu đầu cuối tương ứng, đặt vấn đề trong tương quan với bộ phim Vua sư tử.

+ Ngôn ngữ chính xác, giàu tính tạo hình.

Câu 5: Sự đa dạng của các loài sinh vật quần xã trong “Các loài chung sống với nhau như thế nào” như thế nào?

Trả lời

- Trái Đất hiện có khoảng trên 10 000 000 loài sinh vật. Hiện nay con người mới chỉ biết được khoảng trên 1 400 000 loài (> 300 000 thực vật và > 1 000 000 động vật).

- Con người có thể nhận định khái quát về lịch sử tiến hóa hay sự phụ thuộc lẫn nhau của muôn loài.

Câu 6: Mối quan hệ của các loài sinh vật quần xã?

Trả lời

- Các động vật và thực vật thường tồn tại và phát triển thành từng quần xã, trong những biome khác nhau.

- Tính đa dạng ở mỗi quần xã phụ thuộc vào sự cạnh tranh giữa các loài, mối quan hệ con mồi - vật ăn thịt và mức độ thay đổi các yếu tố môi trường...

- Dựa vào tính chất các loài trong quần xã có thể nói tới loài ưu thế, loài thứ yếu, loài ngẫu nhiên, loài chủ chốt... Trong quần xã luôn tồn tại trật tự.

- Giữa các loài trong quần xã luôn tồn tại mối quan hệ hỗ trợ và đối kháng.

Câu 10: Tìm hiểu về tác giả Trái đất – cái nôi của sự sống?

Trả lời

Tác giả: Hồ Thanh Trang

Câu 11: Thể loại của văn bản Trái đất – cái nôi của sự sống?

Trả lời

Thể loại: văn bản cung cấp thông tin xã hội

Câu 12: Xuất xứ và hoàn cảnh sáng tác Trái đất – cái nôi của sự sống?

Trả lời

Báo điện tử Đất Việt - Diễn đàn của Liên hiệp các Hội Khoa học và Kĩ thuật Việt Nam, 9/2020.

Câu 13: Tóm tắt tác phẩm Trái đất – cái nôi của sự sống?

Trả lời

Trái Đất là một trong tám hành tinh của hệ Mặt Trời. Nhờ có nước, Trái Đất là cái nôi của sự sống, mọi dạng sự sống đều tồn tại và phát triển lạ lùng, bí ẩn. Con người là động vật bậc cao, có bộ não, hệ thần kinh phát triển, có ý thức, tình cảm, ngôn ngữ. Con người đã cải tạo Trái Đất nhưng con người lại cũng khai thác thiên nhiên bừa bãi, gây hậu quả nghiêm trọng. Hiện tại, nhiều loài thú bị giết vô tội, đại dương bị khai thác quá mức, đất đai, nguồn nước, không khí bị ô nhiễm. Mọi sự sống trên hành tinh này, trong đó có con người đang đứng trước những thách thức lớn.

Câu 14: Vẽ sơ đồ tư duy cho tác phẩm?

Trả lời

(Tham khảo)

Câu 15: Nêu bố cục của tác phẩm Trái đất – cái nôi của sự sống?

Trả lời

Gồm 2 phần:

- Phần 1 (Từ đầu đến ...phát triển của sự sống trên Trái Đất): Giới thiệu và chứng minh Trái Đất là cái nôi của sự sống

- Phần 2 (Còn lại): Thực trạng Trái Đất hiện nay

Câu 16: Nếu lạm dụng từ mượn sẽ gây là hậu quả gì?

Trả lời

Lạm dụng từ mượn sẽ gây ra khó hiểu cho người xung quanh. Từ đó gây ra cảm giác khó chịu cho người nghe người đọc. Và sẽ làm mất đi sự trong sáng của tiếng Việt.

Câu 17: Đọc đoạn văn và thực hiện các yêu cầu sau:

Dưới tác động tiêu cực của việc phát triển công ngiệp thiêú bền vững, Trái Đất đang nóng dần lên, nhiều khối băng ở Bắc Cực và Nam Cực bị tan chảy làm nước biển dâng cao, đe dọa sự tồn tại của một số thành phố sôi động và làng mạc trù phú miền duyên hải. Tầng ô - dôn bị thủng nhiều chỗ, đất đai, nước, không khí bị ô nhiễm nặng bề, làm ảnh hưởng nghiêm trong đến đời sống của muôn loài.

Tìm những từ em cho là từ mượn trong đoạn văn sau? Dấu hiệu nào giúp em nhận biết?

Trả lời

- Vay mượn từ tiếng Hán: kế hoạch, phát triển, công nghiệp, băng, không khí, ô nhiễm... → Các từ này có cách độc và hình thức chính tả giống từ thuần Việt, có tính chất khái quát về nghĩa.

- Vay mượn từ tiếng Anh: ô-dôn → Từ có gạch nối giữa các âm tiết.

Câu 18: Em có nhận xét gì về đặc điểm từ mượn của vốn từ Tiếng Việt?

Trả lời

Trong quá trình giao lưu văn hoá; chính trị, kinh tế, sự tiếp xúc ngôn ngữ giữa dân tộc này với dân tộc khác. Tiếng Việt chủ yếu mượn từ bởi các quốc gia xung quanh và có nhiều ảnh hưởng nhất trong cả lịch sử hình thành như: từ Hán Việt, Pháp, Anh, Hàn,...Các từ mượn giúp cho tiếng Việt ngày càng trở nên đa dạng hơn và theo nguyên tắc mượn tự của tiếng Việt.

Câu 19: Cách dùng từ mượn như thế nào?

Trả lời

Muốn giải thích được từ Hán Việt ta tìm nghĩa của từng tiếng rồi ghép chúng lại.

Ví dụ : -hải quân : hải là biển, quân là quân đội, hải quân là quân đội canh biển.

– hải sản : sản là sản vật, hải sản là sản vật lấy từ biển.

Khi một từ phức Hán Việt có các tiếng là những từ đơn tạo thành ta chỉ cần đảo ngược trật tự là hiểu được nghĩa của từ đó.

Ví dụ : dân ỷ là ý dân, Vớ tướng là tướng võ, cao điểm là điểm cao.

Câu 20: Làm cách nào để giải thích được các từ Hán Việt?

Trả lời

Muốn giải thích được từ Hán Việt ta tìm nghĩa của từng tiếng rồi ghép chúng lại.

Ví dụ : -hải quân : hải là biển, quân là quân đội, hải quân là quân đội canh biển.

– hải sản : sản là sản vật, hải sản là sản vật lấy từ biển.

Khi một từ phức Hán Việt có các tiếng là những từ đơn tạo thành ta chỉ cần đảo ngược trật tự là hiểu được nghĩa của từ đó.

Ví dụ : dân ỷ là ý dân, Vớ tướng là tướng võ, cao điểm là điểm cao.

Câu 21: phận cấu tạo nên văn bản Trái đất - cái nôi của sự sống?

Trả lời

• Nhan đề

• Đề mục

• Các đoạn văn

• Tranh minh họa

Câu 22: Nêu những phần mục cụ thể của Trái Đất - cái nôi của sự sống

Trả lời

- Trái đất trong hệ Mặt Trời

- “Vị thần hộ mệnh” của sự sống trên Trái Đất

- Trái Đất - nơi cư ngụ của muôn loài

- Con người trên Trái Đất

- Tình trạng Trái Đất hiện ra sao?

Câu 23: Trong mục Trái Đất trong hệ Mặt Trời (Trái Đất - cái nôi của sự sống) hãy nêu chức năng của đoạn văn này ?

Trả lời

- Thứ tự: Đoạn đầu

- Điểm mở đầu - điểm kết thúc: Trái đất là một trong tám hành tinh...hết trọn một năm (365,25 ngày)

- Ý chính: Trái đất nằm trong hệ mặt trời

- Chức năng : Nêu ra những thông tin cơ bản về trái đất: 1 trong 8 hành tinh hệ Mặt Trời, trái đất quanh quanh trục của nó hết 1 ngày (23,934 giời) và quay quanh Mặt trời hết 1 năm (365,35 ngày)

Câu 24: Trong mục: Tình trạng Trái Đất hiện ra sao? (Trái Đất - cái nôi của sự sống) hãy nêu chức năng của đoạn văn này ?

Trả lời

- Thứ tự: đoạn 8

- Điểm mở đầu - điểm kết thúc: Hiện tại, hành tinh xanh... đời sống của muôn loài

- Ý chính : nêu ta tình trạng trái đất

- Chức năng : dẫn chứng về những báo động của môi trường sống của chúng ta hiện nay

Câu 25: Bài học em nhận ra thông qua bài thơ Trái Đất là gì?

Trả lời

Thông qua bài thơ Trái đất, em nhân ra khi mình là một học sinh đang ngồi trong ghế nhà trường em thấy bản thân mình tự cần phải gương mẫu trong việc bảo vệ môi trường, tuyên truyền kiến thức về môi trường và tham gia các hoạt động tập thể vì một môi trường không ô nhiễm. Chỉ với những hành động rất nhỏ bé thôi cũng góp phần to lớn trong việc bảo vệ, cải thiện môi trường. Vì môi trường là nguồn sống, là không gian chung để chúng ta tồn tại và nó có ảnh hưởng cực kỳ to lớn đến mỗi cá nhân chúng ta nên hãy sống và bảo vệ môi trường, cũng như tự bảo vệ lấy tương lai của mình vậy. Hãy cùng chung tay để xây dựng lên một thế giới tràn ngập niềm vui, niềm hạnh phúc, tiếng cười. Và bước đầu của việc đó hãy bắt đầu với những hành động nhỏ bé, cụ thể đầy ý nghĩa để bảo vệ môi trường sống xanh-sạch-đẹp.

Câu 26: Viết một đoạn văn ( 5 -7 câu) nêu cảm nhận của em về bài thơ Trái Đất?

Trả lời

Bài thơ “Trái Đất” của nhà thơ Gam-da-tốp đã để lại những ấn tượng sâu sắc trong lòng người đọc. Trên thực tế, Trái Đất giống như người mẹ, đem đến sự sống cho con người. Vậy nhưng con người lại có những hành động làm tổn thương Trái Đất. Trong khổ thơ thứ nhất, tác giả đã lên án những kẻ đã và đang hủy hoại Trái Đất. Nhà thơ gọi Trái Đất là “người”, còn những kẻ hủy hoại Trái Đất là “bọn”, “lũ”. Từ đó, chúng ta thấy được sự tôn trọng, yêu mến dành cho Trái Đất, cũng như sự căm ghét, tức giận dành cho những kẻ đã hủy hoại Trái Đất. Đến khổ thơ sau, nhà thơ tiếp tục cho thấy sự đồng cảm với “người mẹ thiên nhiên” của mình. Những hình ảnh như “khuôn mặt thân thương” và hành động “lau” nước mắt, “xin đừng khóc nữa”, “rửa máu sạch”, “hát”, “dịu dàng”. khiến người đọc thêm ám ảnh, hiểu rõ hơn những tổn thương, đau đớn mà Trái Đất đang phải gánh chịu. Có thể nói, bài thơ vừa mang tính thời sự vừa để lại nhiều cảm xúc, giúp con người nhận thức ra bài học lớn về vấn đề bảo vệ hành tinh xanh của mình.

Câu 27: Quan văn bản “Trái đất - cái nôi của sự sống” em đã học được những bài học gì về việc bảo vệ thiên nhiên và môi trường sống của chúng ta?

Trả lời

Hiện nay, ô nhiễm môi trường là một vấn đề cấp bách và đáng lo ngại. Đất đai, nguồn nước và không khí đều đang bị ô nhiễm nghiêm trọng. Đất đai trở nên không còn khả năng canh tác vì bị bạc màu và vôi hóa. Không khí cũng chứa đầy khói bụi và các chất độc hại như khí cacbonic, khói bụi từ các khu công nghiệp. Nguồn nước sạch cũng đang khan hiếm và nhiều con sông đã trở nên ô nhiễm với nước đen sì và mùi hôi thối. Tình trạng này đã gây ra nhiều ảnh hưởng tiêu cực đến cuộc sống của con người. Ô nhiễm môi trường cũng là nguyên nhân gây ra các hiện tượng thiên tai và bão lũ. Việc tiếp xúc với không khí khói bụi và nước bẩn có thể dẫn đến nhiều bệnh về đường hô hấp và các bệnh khác. Để giảm thiểu tình trạng ô nhiễm môi trường, chúng ta cần nâng cao ý thức của mình và ngăn chặn các hành động khai thác tài nguyên thiên nhiên một cách bừa bãi. Cần chú ý đến việc trồng cây xanh, vứt rác đúng nơi quy định và hạn chế sử dụng túi ni lông. Chúng ta cũng cần liên tục chăm sóc và cải tạo môi trường để bảo vệ và duy trì môi trường sống của chúng ta.

Câu 28: Đặc điểm của loại văn bản thông nghị luận được thể hiện qua văn bản Xem người ta kia kìa?

Trả lời

- Giới thiệu về hiện trạng bị so sánh với “con nhà người ta”

- Từ đó làm rõ luận điểm về tầm quan trọng của sự khác biệt

- Lập luận là cách tổ chức vận dụng lí lẽ, dẫn chứng sao cho luận điểm được nổi bật và có sức thuyết phục. Giúp ta có cái nhìn mới hơn khi đặt mình là những người mẹ, đôi khi chỉ muốn con tốt hơn nên mới so sánh như vậy. Từ đó chúng ta có cái nhìn cảm thông và thấu đáo hơn cho người cha mẹ của chúng ta. Đồng thời cũng hiểu được giá trị riêng của bản thân cần gìn giữ và phát triển.

Câu 29: Đặc điểm của loại văn bản thông tin thuật lại một sự kiện được thể hiện qua văn bản Trái đất - cái nôi của sự sống ?

Trả lời

- Cung cấp các thông tin khoa học về số liệu của trái đất

- Chứng minh cho luận điểm con người là đỉnh cao kì diệu của sự sống nhưng đồng thời cũng phải là người bảo vệ và phát triển cho môi trường thiên nhiên chứ không phải phá hoại

- Là lời cảnh tỉnh cho con người vì đã khai thác thiên nhiên bừa bãi, gây ảnh hưởng xấu đến sự sống trên Trái Đất.

Câu 30: Theo em tầm quan trọng cuả các văn bản thông tin là gì?

Trả lời

- Mục đích chính của văn bản thông tin là truyền đạt thông tin một cách khách quan và trung thực. Người đọc hoặc người nghe có thể hiểu chính xác những gì được mô tả và giới thiệu trong văn bản này. Điều này đòi hỏi người viết phải sử dụng ngôn từ rõ ràng, logic và tránh sử dụng yếu tố hư cấu hay tưởng tượng.

- Ngoài ra qua cách tổ chức thông tin một cách logic và sử dụng các phương tiện hỗ trợ, nó giúp người đọc hiểu và tiếp thu thông tin một cách dễ dàng. Vì vậy, khả năng viết văn bản thông tin hiệu quả là một kỹ năng quan trọng mà mọi người nên học để truyền đạt thông tin một cách hiệu quả trong các lĩnh vực khác nhau của cuộc sống.