I. Mở đầu

Câu hỏi 1 :

Em hãy cùng các bạn tham gia trò chơi " Ai nhanh, ai đúng". Kể tên các mô hình sản xuất kinh doanh

Theo em, mô hình sản xuất kinh doanh nào thường được những người mới chọn để khởi nghiệp? Vì sao?

Giải chi tiết:

• Các mô hình sản xuất kinh doanh : kinh doanh mô giới, kinh doanh nhượng quyền thương hiệu, kinh doanh cho thuê, kinh doanh đăng kí, kinh doanh online, kinh doanh thương mại điện tử, mô hình Affiliate Marketing, mô hình Agency.
• Mô hình sản xuất kinh doanh thường được những người mới chọn để khởi nghiệp đó là mô hình Affiliate Marketing bởi đó là hình thức rất phổ biến hiện nay, công nghệ, truyền thông ngày càng phủ sóng nên đó chính là yếu tố để tiếp cận dễ dàng hơn đến người tiêu dùng.

II. Khám phá

1. Khái niệm doanh nghiệp nhỏ

Câu hỏi 2 : Em hãy đọc thông tin, câu chuyện và trả lời câu hỏi dưới đây

• Doanh nghiệp AH có quy mô lao động và doanh thu thế nào?
• AH có phải là doanh nghiệp nhỏ không? Vì sao?
• Căn cứ vào yếu tố nào để xác định một doanh nghiệp nhỏ?

Giải chi tiết:

• Doanh nghiệp AH có quy mô nhỏ và doanh thu năm liền kề đạt 12 tỷ đồng.
• AH là doanh nghiệp nhỏ vì đảm bảo đúng tiêu chí về một doanh nghiệp nhỏ trong lĩnh vực sản xuất công nghiệp có 50 lao động và doanh thu năm liền kề đạt 12 tỷ đồng.
• Doanh nghiệp nhỏ là những doanh nghiệp có quy mô nhỏ về vốn, lao động và doanh thu.

2. Thuận lợi, khó khăn của doanh nghiệp nhỏ

a. Thuận lợi của doanh nghiệp nhỏ

Câu hỏi 3 : Theo em, vì sao doanh nghiệp AH có thể đứng vững trên thị trường?

Giải chi tiết:

Với quy mô sản xuất kinh doanh nhỏ, doanh nghiệp nhỏ linh hoạt ứng phó với sự biến động của thị trường; dễ thay đổi mẫu mã sản phẩm để đáp ứng nhu cầu thị trường; dễ bổ sung các thiết bị để đổi mới công nghệ; có điều kiện tổ chức, quản lí lao động chặt chẽ, hiệu quả,...

b. Khó khăn của doanh nghiệp nhỏ

Câu hỏi 4 : Với mô hình doanh nghiệp AH đang gặp phải những khó khăn gì trong sản xuất kinh doanh?

Giải chi tiết:

Doanh nghiệp nhỏ thường gặp một số khó khăn: vốn hạn chế nên khó đầu tư đồng bộ, khó mở rộng quy mô; thiếu thông tin về thị trường; trình độ lao động thấp; trình độ quản lí thiếu chuyên nghiệp; khả năng cạnh tranh còn hạn chế trong khi phải đương đầu với các doanh nghiệp nhỏ cùng ngành, nhất là với các doanh nghiệp lớn hơn ở trong nước và trên thế giới,...

3. Các lĩnh vực sản xuất kinh doanh thích hợp với doanh nghiệp nhỏ

a. Lĩnh vực sản xuất kinh doanh

Sản xuất kinh doanh trong nông nghiệp

Câu hỏi 5 : Em hãy đọc trường hợp sau và trả lời câu hỏi

• Từ hoạt động sản xuất kinh doanh của doanh nghiệp V, em hãy tìm ra những điểm thích hợp của mô hình này đôi với hoạt động sản xuất kinh doanh trong nông nghiệp.
• Em hãy kê thêm một số mô hình sản xuất kinh doanh khác trong lĩnh vực nông nghiệp thích hợp với doanh nghiệp nhỏ.

Giải chi tiết:

• Doanh nghiệp V là doanh nghiệp nhỏ vì đáp ứng đúng tiêu chí của Nghị định số 39/ 2018/ NĐ - CP của Chính phủ : có 20 lao động thường xuyên và doanh thu 500 triệu đồng/ tháng tức là 6 tỉ đồng/ năm. Điểm thích hợp của mô hình này với doanh nghiệp nhỏ là cần ít số lượng lao động, vốn không nhiều.
• Một số mô hình kinh doanh sản xuất nông nghiệp khác phù hợp với doanh nghiệp nhỏ là : chăn nuôi gà, lợn,...; trồng cây ăn quả, hoa, cây cảnh, cây lương thực,....

Lĩnh vực sản xuất kinh doanh tiểu thủ công nghiệp

Câu hỏi 6 : Em hãy đọc trường hợp sau và trả lời câu hỏi

• Công ty trách nhiệm hữu hạn một thành viên AM có phải là doanh nghiệp nhỏ không? Vì sao?
• Em hãy giải thích vì sao hoạt động sản xuất kinh doanh của Công ty AM phù hợp với doanh nghiệp nhỏ.
• Hãy kế tên một số lĩnh vực sản xuất kinh doanh tiêu thủ công nghiệp phù hợp với doanh nghiệp nhỏ.

Giải chi tiết:

• Công ty trách nhiệm hữu hạn một thành viên AM là một doanh nghiệp nhỏ vì có số lao động 30 người, doanh thu trung bình đạt 8 tỉ đồng/ năm
• Điểm thích hợp của mô hình này với doanh nghiệp nhỏ là có quy mô lao động nhỏ, vốn nhỏ, gắn với nghề truyền thống gia đình nên đễ phát huy.
• Một số mô hình sản xuất kinh doanh tiểu thủ công nghiệp như: sản xuất thủ công mĩ nghệ, mộc, dệt lụa,...

Lĩnh vực sản xuất công nghiệp

Câu hỏi 7 : Em hãy đọc trường hợp sau và trả lời câu hỏi

• Em hãy giải thích vì sao mô hình sản xuất công nghiệp may của doanh nghiệp MK thích hợp với doanh nghiệp nhỏ.
• Em hãy kê tên một số lĩnh vực sản xuất công nghiệp khác thích hợp với doanh nghiệp nhỏ.

b. Lĩnh vực thương mại

Mô hình bán lẻ cửa hàng

Câu hỏi 7 : Em hãy đọc trường hợp sau và trả lời câu hỏi

• Vì sao mô hình kinh doanh mà ông Q thực hiện thích hợp với mô hình kinh doanh?
• Em hãy kể thêm những mô hình bán lẻ cửa hàng phù hợp với doanh nghiệp nhỏ mà em biết?

Giải chi tiết:

• Doanh nghiệp MK là doanh nghiệp nhỏ vì có quy mô lao động 30 nhân viên, doanh thu đạt 6 tỉ đồng/năm. Mô hình này thích hợp với doanh nghiệp nhỏ vì cần lượng lao động ít, số vốn không nhiều, có thể gắn với nghề truyền thống của gia đình.
• Một số mô hình sản xuất công nghiệp khác thích hợp với doanh nghiệp nhỏ như: sản xuất giày dép, đồ nội thất, chế biến nông, lâm, thuỷ, hải sản....

Mô hình thương mại điện tử ( kinh doanh trực tuyến)

Câu hỏi 8 : Em hãy đọc trường hợp sau và trả lời câu hỏi

• Hình thúc kinh doanh trực tuyến mà chị A đang thực hiện có phù hợp với doanh nghiệp nhỏ không? Vì sao?
• Em hãy kể một số mô hình bán hàng trực tuyên khác thích hợp với doanh nghiệp nhỏ.

Giải chi tiết:

• Hình thức kinh doanh trực tuyến mà chị A đang thực hiện phù hợp với doanh nghiệp nhỏ vì không cần nhiều vốn, lao động và thuê địa điểm kinh doanh; mặt khác, có thể tận dụng lợi thế của công nghệ thông tin để tiếp cận với lượng khách hàng lớn.
• Một số mô hình bán hàng trực tuyến khác thích hợp với doanh nghiệp nhỏ: sản phẩm chăm sóc sức khoẻ, hàng tiêu dùng,...
• Mô hình kinh doanh trực tuyến là hình thức kinh doanh trên môi trường Internet với việc doanh nghiệp quảng bá sản phẩm dịch vụ của mình. Mô hình này ngày càng được áp dụng phổ biến vì tiết kiệm được nhiều chỉ phí thuê mặt bằng, thuê nhân viên, tiếp cận được nguồn khách hàng lớn, đa dạng, không bị giới hạn bởi không gian và thời gian, phù hợp với mô hình doanh nghiệp nhỏ.

c. Lĩnh vực dịch vụ

Câu hỏi 9 : Em hãy đọc trường hợp sau và trả lời câu hỏi

• Công ty Q có phải là doanh nghiệp nhỏ không? Vì sao?
• Hình thức kinh doanh dịch vụ mà Công ty Q thực hiện có phù hợp với doanh nghiệp nhỏ không?
• Em hãy kê một số mô hình dịch vụ khác thích hợp với doanh nghiệp nhỏ.

Giải chi tiết:

• Công ty Q là doanh nghiệp nhỏ (theo Điều 6 Nghị định số 39/2018/NĐ-CP).
• Hình thức kinh doanh dịch vụ Công ty Q thực hiện phù hợp với doanh nghiệp nhỏ vì cần số lượng vốn và lao động ít.
• Có nhiều mô hình sản xuất kinh doanh trong lĩnh vực dịch vụ phù hợp với doanh nghiệp nhỏ như: các dịch vụ về ăn uống, cưới hỏi, du lịch, sửa chữa điện tử, điện lạnh,...

4. Mục tiêu và các nhân tố ảnh hưởng đến hoạt động sản xuất kinh doanh của doanh nghiệp nhỏ

a. Mục tiêu hoạt động của doanh nghiệp nhỏ

Câu hỏi 10 : Em hãy đọc tiếp câu chuyện về doanh nghiệp nhỏ AH và trả lời câu hỏi dưới đây

• Mục tiêu sản xuất kinh doanh của doanh nghiệp AH là gì? Mục tiêu đó đã khẳng định vị thế của doanh nghiệp trong đời sống xã hội ở địa phương như thế nào?
• Theo em, mục tiêu sản xuất kinh doanh của doanh nghiệp nhỏ có điểm gì đặc biệt so với mục tiêu của các doanh nghiệp lớn?

Giải chi tiết:

• Mục tiêu của doanh nghiệp AH là phải tồn tại, đứng vững, tham gia tích cực vào chuỗi liên kết, giá trị với các hộ gia đình trong xã tạo ra các sản phẩm có chất lượng, giá trị, không chủ đáp ứng nhu cầu của người tiêu dùng mà còn xuất khẩu nước ngoài. Mục tiêu ấy đã đạt được mục đích thành lập doanh nghiệp.
• Xuất phát từ đặc trưng của một doanh nghiệp nhỏ, mục tiêu sản xuất kinh doanh của doanh nghiệp nhỏ không đơn giản là tối đa hoá lợi nhuận như mọi doanh nghiệp khác, mà quan trọng hơn, doanh nghiệp luôn xác định mục tiêu làm thế nào để tổn tại, đứng vững trong cuộc cạnh tranh khốc liệt trên thương trường đồng thời phải tham gia tích cực vào chuỗi giá trị, liên kết với các hộ gia đình, với các doanh nghiệp khác để khẳng định vị thế của doanh nghiệp nhỏ đối với sự phát triển kinh tế của địa phương và đất nước.

b. Các nhân tố ảnh hưởng đến hoạt động sản xuất kinh doanh của doanh nghiệp nhỏ

Các nhân tố bên trong

Câu hỏi 11: Em hãy đọc tiếp câu chuyện về những chia sẻ của giám đốc doanh nghiệp AH và trả lời câu hỏi

• Em hãy phân tích vì sao anh H cho rằng con người là nhân tố có ảnh hưởng quan trọng nhất đến hoạt động của doanh nghiệp AH.
• Nhân tố đầu tư trang thiết bị công nghệ có ảnh hưởng đến kết quả hoạt động của doanh nghiệp AH thế nào?
• Nhân tố thiết kế mẫu sản phẩm, xây dựng mạng lưới tiêu thụ sản phẩm có ảnh hưởng thế nào đến kết quả hoạt động của doanh nghiệp AH?
• Khả năng tài chính của doanh nghiệp có ảnh hưởng thế nào đến kết quả hoạt động của doanh nghiệp AH?
• Theo em, còn có nhân tô bên trong nào khác ảnh hưởng đến hoạt động của doanh nghiệp AH?

Giải chi tiết:

• Vì con người là yếu tố cơ bản sự sống còn của một doanh nghiệp, đó là lực lượng lao động chính của doanh nghiệp.
• Nhằm nâng cao năng suất công việc, chất lượng sản phẩm được đảm bảo.
• Làm hấp dẫn khách hàng, sản phẩm được phủ rộng trên các tỉnh thành mang lại nguồn lợi nhuận khủng cho doanh nghiệp
• Khả năng tài chính có ảnh hưởng đến sự phân phối sản phẩm của doanh nghiệp.
• Đó là hệ thống thông tin bên trong của doanh nghiệp, cơ chế kiểm soát doanh nghiệp,....

Các nhân tố ngoài doanh nghiệp

Câu hỏi 12 : Em hãy đọc tiếp câu chuyện của doanh nghiệp AH và trả lời câu hỏi

• Môi trường chính trị, kinh tế vĩ mô, sự hỗ trợ của địa phương đã ảnh hưởng đến hoạt động của doanh nghiệp AH như thế nào?
• Tốc độ phát triển khoa học công nghệ đã ảnh hưởng đến hoạt động của doanh nghiệp AH như thế nào?
• Yếu tố cạnh tranh trên thị trường ảnh hưởng đến hoạt động của doanh nghiệp AH như thế nào?

Giải chi tiết:

• Việc Chính phủ ban hành Luật Hỗ trợ doanh nghiệp nhỏ và vừa tạo điều kiện thuận lợi, động viên, khuyến khích các doanh nhân chủ động, tích cực tham gia khởi nghiệp. Doanh nghiệp còn nhận được sự hỗ trợ của địa phương như: tạo điều kiện thuận lợi trong việc đăng kí doanh nghiệp, hỗ trợ lãi suất cho doanh nghiệp vay vốn, hỗ trợ trong việc thuê mặt bằng xây dựng nhà xưởng....
• Tốc độ phát triển của khoa học công nghệ trên thế giới khiến cho công nghệ bên trong của doanh nghiệp nhanh chóng lạc hậu, gây sức ép không nhỏ đến yêu cầu đổi mới kĩ thuật, công nghệ của doanh nghiệp.
• Đặc biệt, doanh nghiệp luôn phải đối phó với hàng loạt đối thủ cạnh tranh gây sức ép buộc doanh nghiệp phải tìm cách để tồn tại và phát triển.

III. Luyện tập

Câu hỏi 1. Em hãy cho biết những quan điểm dưới đây đúng hay sai. VÌ sao?

A. Doanh nghiệp nhỏ là mô hình khó thay đổi công nghệ vì rất hạn chế vẻ vốn.

B. Doanh nghiệp Y kinh doanh trong lĩnh vực sản xuất nông nghiệp, được coi là doanh nghiệp nhỏ vì lực lượng lao động thường xuyên chỉ có 12 người và doanh thu hăng năm chỉ đạt khoảng 3,5 tỉ đồng.

C. Doanh nghiệp M có sản phẩm bán trên thị trường toàn quốc và xuất khẩu ra nước ngoài nên không phải là doanh nghiệp nhỏ.

D. Mục tiêu hoạt động của doanh nghiệp nhỏ là khẳng định sự tồn tại và vị thế của doanh nghiệp trong cộng đồng.

Giải chi tiết:

A. Đúng, vì doanh nghiệp nhỏ thường ít vốn. Trong trường hợp không có vốn thì không thể thay đổi được công nghệ.

B. Doanh nghiệp Y là doanh nghiệp nhỏ vì căn cứ vào Điều 6 Nghị định số 39/2018/ NĐ-CP quy định chỉ tiết một số điều của Luật Hỗ trợ doanh nghiệp nhỏ và vừa, thì doanh nghiệp nhỏ trong lĩnh vực sản xuất nông nghiệp có số lao động không quá 100 người, tổng doanh thu năm liền kể không quá 50 tỉ đồng. Doanh nghiệp siêu nhỏ trong lĩnh vực sản xuất nông nghiệp có số lao động không quá 10 người, tổng doanh thu không quá 3 tỉ đồng/năm.

C. Sai, vì doanh nghiệp nhỏ vẫn có thể có sản phẩm bán trên thị trường toàn quốc và xuất khẩu ra nước ngoài.

D. Đúng, vì khẳng định được sự tồn tại tức là doanh nghiệp nhỏ đã tạo ra được lợi nhuận và không chỉ có vậy doanh nghiệp nhỏ còn muốn khẳng định vị thế của mình trong cộng đồng.

Câu hỏi 2. Em hãy cùng các bạn trong lớp tham gia trò chơi "tiếp sức": Kẻ tên các mô hình sản xuất kinh doanh của doanh nghiệp nhỏ trong từng lĩnh vực: sản xuất, thương mại, dịch vụ.

Giải chi tiết:

• Lĩnh vực sản xuất: nuôi lợn, gà, chim cút, tôm, ba ba, trồng rau sạch, trồng cây cảnh, dệt, may, giày dép, gốm, mộc...
• Lĩnh vực thương mại: kinh doanh hàng điện tử, kinh doanh vật liệu xây dựng, kinh doanh đồ nội thất, cửa hàng văn phòng phẩm, kinh doanh trực tuyến,...
• Lĩnh vực dịch vụ: dịch vụ giáo dục, y tế, du lịch, ăn uống, sự kiện, chăm sóc sắc đẹp, môi giới bất động sản, môi giới việc làm...

Câu hỏi 3. Em hãy nêu một ví dụ về ảnh hưởng của các nhân tố sau đến hoạt động của doanh nghiệp nhỏ:

• Nhân tố vốn
• Nhân tố trang bị kĩ thuật, công nghệ
• Nhân tố thiết kế sản phẩm
• Nhân tố con người.

Giải chi tiết:

• Ví dụ về nhân tố vốn: doanh nghiệp nhỏ A chuyên kinh doanh lĩnh vực xây dựng, muốn mua một chiếc máy trộn bê tông với giá hàng trăm triệu đồng nhưng thiếu vốn.
• Ví dụ về nhân tố trang bị kĩ thuật, công nghệ: doanh nghiệp sản xuất chè nhờ trang bị được máy sấy nên chất lượng, năng suất chè cao mà không cần nhiều lao động và tốn nhiều chi phí để phơi, sấy thủ công...
• Ví dụ về nhân tố thiết kế sản phẩm: doanh nghiệp chuyên sản xuất bánh kẹo, nhân dịp Tết cổ truyền thiết kế những mẫu hộp bánh đẹp, bắt mắt được người tiêu dùng ưa chuộng nên bán được nhiều sản phẩm.
• Ví dụ về nhân tố con người: doanh nghiệp có nhiều lao động tay nghề cao, ý thức lao động tốt sẽ làm ra được nhiều sản phẩm chất lượng…

Câu hỏi 4. Em hãy tìm hiểu và đưa ra một ví dụ về các nhân tố sau đã ảnh hưởng đến hoạt động của một doanh nghiệp nhỏ:

• Sự cạnh tranh trên thị trường
• Sự thay đổi nhanh chóng của kĩ thuật công nghệ
• Sự bất ổn của kinh tế vĩ mô

Giải chi tiết:

• Ví dụ về sự cạnh tranh trên thị trường: Doanh nghiệp nhỏ không chỉ cạnh tranh với các doanh nghiệp nhỏ khác mà còn phải cạnh tranh với những doanh nghiệp lớn ở trong nước và trên thế giới. Vậy làm thế nào để cạnh tranh được với doanh nghiệp lớn? Doanh nghiệp nhỏ sẽ tìm ra thế mạnh của mình để chiến thắng cạnh tranh, ví dụ tập trung vào phân khúc thị trường nhỏ của mình, chăm sóc khách hàng cẩn thận (điều mà doanh nghiệp lớn khó làm được) từ đó các khách hàng này sẽ giới thiệu sản phẩm với bạn bè, người thân mà doanh nghiệp nhỏ không phải tốn kinh phí cho quảng cáo...
• Ví dụ về sự thay đổi nhanh chóng của kĩ thuật công nghệ: Doanh nghiệp nhỏ chuyên kinh doanh về máy vi tính nhưng sự thay đổi nhanh chóng của các hệ thống phần cứng, phần mềm khiến cho các máy vi tính doanh nghiệp mua sắm nhanh chóng bị lạc hậu đòi hỏi phải được thay thế.
• Ví dụ về sự bất ổn của kinh tế vĩ mô: Khi nền kinh tế bị suy thoái, nhiều doanh nghiệp bị đóng cửa, sản phẩm khó tiêu thụ ảnh hưởng trực tiếp đến việc kinh doanh của doanh nghiệp nhỏ.

IV. Vận dụng

Em hãy cùng các bạn trong nhóm lập và thực hiện dự án "Tìm hiểu mô hình sản xuất kinh doanh của một doanh nghiệp nhỏ ở địa phương” theo hướng dẫn sau:

1. Lựa chọn doanh nghiệp tiến hành khảo sát.

2. Nội dung khảo sát: mục tiêu hoạt động, số lao động, doanh thu trong năm trước, thuận lợi, khó khăn.

3. Hình thức triển khai: phỏng vấn, nghiên cứu thông tin doanh nghiệp, chụp ảnh....

4. Báo cáo kết quả: chuẩn bị thành văn bản theo nội dung đã đẻ ra, chuẩn bị thuyết trình giới thiệu kết quả.

Giải chi tiết:

* Mục tiêu:

• Nhận biết được mục tiêu hoạt động, những thuận lợi, khó khăn của doanh nghiệp.
• Biết được các nhân tố ảnh hưởng đến hoạt động sản xuất kinh doanh của doanh nghiệp.
• Yêu thích hoạt động sản xuất kinh doanh; chủ động tìm hiểu kinh nghiệm sản xuất kinh doanh của doanh nghiệp nhỏ.

* Cách thực hiện:

Bước 1: Lựa chọn doanh nghiệp để tiến hành khảo sát

Bước 2: Xác định nội dung cần tìm hiểu

• Tên, địa điểm và mặt hàng sản xuất, kinh doanh của doanh nghiệp;
• Mục tiêu hoạt động của doanh nghiệp;
• Số lượng lao động doanh nghiệp đang sử dụng có đóng bảo hiểm xã hội trung bình trong năm;
• Doanh thu hoặc tổng vốn của doanh nghiệp trong một năm;
• Những thuận lợi, khó khăn của doanh nghiệp;
• Những nhân tố ảnh hưởng đến hoạt động sản xuất kinh doanh của doanh nghiệp.

Bước 3: Xác định cách thức triến khai

• Phương pháp khảo sát: phỏng vấn, nghiên cứu thông tin của doanh nghiệp, quay video, chụp ảnh...
• Tiến hành khảo sát.
• Xử lí thông tin, số liệu thu thập để viết báo cáo kết quả khảo sát theo các nội dung khảo sát đã đề ra.

Bước 4: Báo cáo kết quả khảo sát

• Chuẩn bị báo cáo kết quả khảo sát bằng văn bản theo các nội dung khảo sát đã đề ra.
• Chuẩn bị bài thuyết trình giới thiệu kết quả thực hiện dự án (thiết kế slide, chiếu video,...).
• Phân công người thực hiện bài thuyết trình,...