CHAgrave;O MỪNG CAacute;C EM ĐẾN VỚI BAgrave;I HỌC MOcirc;N SINH

KHỞI ĐỘNG

Tại sao, vagrave;o khoảng thaacute;ng 4 ndash; 5 hagrave;ng năm, chim cocirc;ng trống thường xograve;e đuocirc;i?

Vigrave; khoảng thaacute;ng 4 ndash; 5 lagrave; mugrave;a sinh sản của chim cocirc;ng. Khoảng thời gian đoacute;, chim cocirc;ng trống thường xograve;e rộng bộ locirc;ng đuocirc;i lộng lẫy, đi theo sau vagrave; nhảy muacute;a ve vatilde;n chim cocirc;ng caacute;i. Đoacute; lagrave; tập tiacute;nh sinh sản của chim cocirc;ng.

BAgrave;I 18. TẬP TIacute;NH Ở ĐỘNG VẬT

NỘI DUNG BAgrave;I HỌC

Khaacute;i niệm vagrave; vai trograve; của tập tiacute;nh

Tập tiacute;nh bẩm sinh vagrave; tập tiacute;nh học được

Một số dạng tập tiacute;nh học được

Pheromone

Một số higrave;nh thức học tập ở động vật

Cơ chế học tập ở người

Ứng dụng

Quan saacute;t vagrave; mocirc; tả tập tiacute;nh

1. I. KHAacute;I NIỆM VAgrave; VAI TROgrave; TẬP TIacute;NH

Quan saacute;t caacute;c viacute; dụ về tập tiacute;nh của một số động vật dưới đacirc;y, cho biết vai trograve; của caacute;c tập tiacute;nh đoacute; lagrave; gigrave;? Từ đoacute;, ruacute;t ra khaacute;i niệm về tập tiacute;nh.

Chim di cư

Hổ săn mồi

Nhện giăng tơ

Caacute; ngựa đực đẻ con

Chim caacute;nh cụt bơi

• Khaacute;i niệm: lagrave; những hagrave;nh động của động vật trả lời kiacute;ch thiacute;ch từ mocirc;i trường trong vagrave; ngoagrave;i, đảm bảo cho động vật tồn tại vagrave; phaacute;t triển.
• Vai trograve; của tập tiacute;nh:
  • Lagrave;m tăng khả năng sinh tồn của động vật: (2), (3), (5)
  • Đảm bảo cho sự thagrave;nh cocirc;ng sinh sản: (4).
  • Cacirc;n bằng nội mocirc;i: (1).

1. I TẬP TIacute;NH BẨM SINH VAgrave; TẬP TIacute;NH HỌC ĐƯỢC

Cacirc;u 1: Khi nagrave;o tập tiacute;nh được biểu hiện? Lấy một số viacute; dụ về tập tiacute;nh ở động vật vagrave; cho biết mỗi tập tiacute;nh đoacute; coacute; yacute; nghĩa gigrave; đối với động vật.

Tập tiacute;nh bẩm sinh

Sinh tồn

Sinh sản

Cacirc;n bằng nội mocirc;i, sinh tồn

Tập tiacute;nh học được

Choacute; nghiệp vụ

Khỉ đi xe đạp

Cacirc;u 2: Cho biết sự khaacute;c nhau giữa tập tiacute;nh bẩm sinh vagrave; tập tiacute;nh học được. Tigrave;m thecirc;m viacute; dụ về hai loại tập tiacute;nh nagrave;y.

Cacirc;u 3: Cơ sở của tập tiacute;nh bẩm sinh vagrave; tập tiacute;nh học được lagrave; gigrave;?

Cơ sở của tập tiacute;nh bẩm sinh: do gene quy định chuỗi caacute;c hagrave;nh động theo trigrave;nh tự khi coacute; kiacute;ch thiacute;ch rarr; bền vững vagrave; coacute; tiacute;nh di truyền.

Cơ sở của tập tiacute;nh học được: Sự higrave;nh thagrave;nh mối liecirc;n hệ thần kinh mới giữa caacute;c neuron.

Tập tiacute;nh lagrave;m tổ của chim vừa mang tiacute;nh bẩm sinh vừa lagrave; do học được từ đồng loại vigrave; hoạt động lagrave;m tổ được di truyền từ bố mẹ, đặc trưng cho loagrave;i chim, đồng thời cũng học được caacute;ch trang triacute; của chim khaacute;c cugrave;ng loagrave;i hoặc khaacute;c loagrave;i.

KẾT LUẬN

• Tập tiacute;nh bẩm sinh lagrave; tập tiacute;nh sinh ra đatilde; coacute;, di truyền từ bố mẹ, đặc trưng cho loagrave;i.
• Tập tiacute;nh học được được higrave;nh thagrave;nh trong đời sống caacute; thể, thocirc;ng qua học tập vagrave; ruacute;t kinh nghiệm.

III. MỘT SỐ DẠNG TẬP TIacute;NH Ở PHỔ BIẾN

Kể tecirc;n caacute;c dạng tập tiacute;nh phổ biến ở động vật. Tigrave;m thecirc;m viacute; dụ cho mỗi tập tiacute;nh.

Tập tiacute;nh kiếm ăn

đảm bảo chất dinh dưỡng cho động vật sinh tồn vagrave; phaacute;t triển.

Tập tiacute;nh bảo vệ latilde;nh thổ

bảo vệ được nguồn thức ăn, nơi ở vagrave; nơi sinh sản.

Tập tiacute;nh sinh sản

đảm bảo truyền lại bộ gene cho thế hệ sau, duy trigrave; sự tồn tại của loagrave;i.

Kể tecirc;n caacute;c dạng tập tiacute;nh phổ biến ở động vật. Tigrave;m thecirc;m viacute; dụ cho mỗi tập tiacute;nh.

Tập tiacute;nh di cư

traacute;nh được khiacute; hậu khắc nghiệt (lạnh giaacute;, nhiệt độ mocirc;i trường quaacute; cao, khocirc; hạnhellip;), thiếu thức ăn hoặc tigrave;m được mocirc;i trường phugrave; hợp cho sinh sản. VD: caacute; hồi di cư về đầu nguồn socirc;ng để sinh sảnhellip;

Tập tiacute;nh xatilde; hội

tăng hiệu quả săn mồi (ở sư tử, choacute; soacute;i, caacute; heohellip;), baacute;o động, tự vệ traacute;nh kẻ săn mồi (hươu, nai, ngựa vằnhellip;), xacirc;y dựng tổ vagrave; bảo vệ tổ (ong, kiếnhellip;).

Ngoagrave;i lợi iacute;ch thu được, động vật gặp những bất lợi (trả giaacute;) gigrave; khi thực hiện tập tiacute;nh?

• Tập tiacute;nh kiếm ăn: tiecirc;u tốn năng lượng cho kiếm ăn vagrave; nguy cơ bị thương hoặc bị ăn thịt.
• Tập tiacute;nh bảo vệ latilde;nh thổ: tiecirc;u tốn năng lượng cho tuần tra bảo vệ latilde;nh thổ; đe dọa hoặc đaacute;nh nhau với kẻ xacirc;m nhập latilde;nh thổ, gacirc;y thương tiacute;chhellip;
• Tập tiacute;nh di cư: tiecirc;u tốn năng lượng khi di cư, gặp nhiều nguy hiểm trecirc;n đường đi. VD: caacute; hồi di cư bị gấu bắt ăn thịt, điều kiện thời tiết bất lợi như mưa gioacute;, giocirc;ng batilde;ohellip;
• Tập tiacute;nh xatilde; hội: thức ăn kiếm được phải chia cho nhiều thagrave;nh viecirc;n trong đagrave;n; dễ lacirc;y lan bệnh truyền nhiễm; cạnh tranh caohellip;

KẾT LUẬN