CHÀO MỪNG CÁC EM ĐẾN VỚI TIẾT HỌC HÔM NAY!

KHỞI ĐỘNG

Móc hai lực kế vào nhau rồi kéo một trong hai lực kế như hình sau.

1. Dự đoán xem chỉ số của hai lực kế giống nhau hay khác nhau.
2. c) Nếu cả hai tiếp tục kéo về hai phía ngược nhau với độ lớn tăng lên thì số chỉ của hai lực kế sẽ thay đổi thế nào?
3. Số chỉ của hai lực kế giống nhau.
4. Nếu cả hai tiếp tục kéo về hai phía ngược nhau với độ lớn tăng lên thì số chỉ của hai lực kế sẽ tăng lên nhưng các số chỉ đó vẫn bằng nhau (chú ý tới giới hạn đo của lực kế)

BÀI 16: ĐỊNH LUẬT 3 NEWTON

NỘI DUNG BÀI HỌC

Định luật 3 Newton.

Các đặc điểm của lực và phản lực.

1. Lực tương tác giữa hai vật.

Quan sát thí nghiệm được mô tả ở hình 16.1

1. Một thanh sắt và một thanh nam châm được treo như Hình 16.1a. Trong thí nghiệm này, lực nào làm cho thanh nam châm dịch chuyển lại gần thanh sắt?
2. Xe lăn 1 có khối lượng m1 và có gắn một lò xo nhẹ. Xe lăn 2 có khối lượng m2. Ta cho hai xe áp lại gần nha bằng cách buộc dây để nén lò xo (Hình 16.1b). Quan sát hiện tượng xảy ra khi đốt đứt sợi dây buộc.

Trả lời câu 1:

Lực làm cho thanh nam châm dịch chuyển lại gần thanh sắt là lực tương tác giữa thanh sắt và nam châm: cụ thể là lực hút của thanh sắt.

Trả lời câu 2:

Khi đốt sợi dây buộc thì hai xe bị lò xo đẩy về hai phía, xe 1 bị đẩy di chuyển về phía bên trái, xe 2 bị đẩy di chuyển về phía bên phải.

Ở thí nghiệm 16.1a, ta thấy khi nam châm tác dụng lực hút lên sắt thì nam châm cũng bị sắt tác dụng lại một lực hút và kéo nam châm lại gần phía sắt.

Ở thí nghiệm 16.1b, ta thấy lò xo khi chịu tác dụng của lực nén do 2 xe bị buộc bởi sợi dây thì nó đồng thời tác dụng lực đẩy lên 2 xe, làm chúng di chuyển về hai phía khác nhau khi sợi dây bị đốt.

Thảo luận rồi rút ra nhận xét để làm sáng tỏ ý kiến sau:

• Lực không tồn tại riêng lẻ.
• Các lực hút hoặc đẩy xuất hiện thành từng cặp giữa các vật.

2. Định luật 3 Newton

Định luật 3 Newton được phát biểu như sau: Trong mọi trường hợp, khi vật A tác dụng lên vật B một lực thì đồng thời vật B cũng tác dụng trở lại vật A một lực. Hai lực này là hai lực trực đối.

Đặc điểm của hai lực trực đối:

• Tác dụng cùng một đường thẳng, ngược chiều nhau, có độ lớn bằng nhau.
• Điểm đặt lên 2 vật khác nhau.

1. II. Các đặc điểm của lực và phản lực.

Hãy chỉ rõ điểm đặt của mỗi lực trong mỗi cặp lực ở Hình 16.2 a, b.

Hình a: Lực có điểm đặt tại vật B.

Hình b: Lực có điểm đặt tại vật A.

Theo định luật 3 Newton, trong tương tác giữa 2 vật, một lực là lực tác dụng thì lực kia là phản lực. Vậy cặp lực và phản lực có đặc điểm gì? Có phải là 2 lực cân bằng không? Tại sao?

Trả lời

• Cặp lực và phản lực có đặc điểm:
• Luôn xuất hiện hoặc mất đi đồng thời.
• Cùng giá, cùng độ lớn nhưng ngược chiều.
• Chúng không cân bằng nhau vì chúng được đặt vào hai vật khác nhau.

Thảo luận nhóm

HD1: Trong thí nghiệm ở phần mở đầu bài học, nếu cả hai người cùng kéo nhưng để lực kế di chuyển về phía một người (ví dụ cùng di chuyển hai lực kế sang phải) thì số chỉ của hai lực kế sẽ giống nhau hay khác nhau? Làm thí nghiệm kiểm tra dự đoán.

Trong thí nghiệm ở phần mở đầu bài học, nếu cả hai người cùng kéo nhưng để lực kế di chuyển về phía một người (ví dụ cùng di chuyển hai lực kế sang phải) thì số chỉ của hai lực kế sẽ giống nhau