Mở đầu

Em cùng các bạn xem một bản tin thị trường và trả lời câu hỏi:

Câu 1: Hãy nhận xét về sự biến động của giá cả một loại hàng hóa trên thị trường.

Giải chi tiết:

Giá cả của một loại mặt trên thì trường lên xuống không ổn định.

Câu 2: Theo em những yếu tố nào trên thị trường tác động đến sự biến động giá cả của hàng hóa đó.

Giải chi tiết:

Cung cầu hàng hóa trên thị trường, sức mua của người tiêu dùng, sự cạnh tranh.

Cơ chế thị trường

a) Khái niệm cơ chế thị trường

Em hãy đọc trường hợp sau để trả lời câu hỏi:
Chia sẻ những khó khăn trên bước đường khởi nghiệp, anh M – Giám đốc Công ty X cho biết: Để doanh nghiệp thu được nhiều lợi nhuận, cần phải giải quyết tốt các mối quan hệ trên thị trường: cạnh tranh lành mạnh với nhiều đối thủ khác nhau, cung ứng sản phẩm phù hợp với nhu cầu của người tiêu dùng. Đặc biệt, cần phải tính toán sao cho chi phí sản xuất thấp hơn giá bán sản phẩm trên thị trường. Nhờ thực hiện tốt các yêu cầu khắt khe của thị trường mà doanh nghiệp của anh đã đứng vững và ngày càng phát triển.

Câu 1: Để đứng vững trên thị trường, doanh nghiệp của anh M phải giải quyết những mối quan hệ nào?

Giải chi tiết:

Giải quyết các mối qua hệ trên thị trường: quan hệ với người tiêu dùng, quan hệ với đối thủ cạnh tranh, quan hệ với người cung cấp nguyên liệu,…

Câu 2: Theo em, để kinh doanh thành công, cần phải tuân theo những yêu cầu nào của cơ chế thị trường?

Giải chi tiết:

Quy luật cạnh tranh, cung cầu, giá cả, lợi nhuận,…

b) Ưu điểm của cơ chế thị trường

Em hãy đọc thông tin sau để trả lời câu hỏi:
Trong bối cảnh phải cạnh tranh quyết liệt, ngành Dệt may Việt Nam đã nỗ lực cải tiến kĩ thuật, đầu tư hệ thống máy móc hiện đại, nâng cao trình độ người lao động và năng lực tổ chức, quản lí, tạo ra nhiều sản phẩm có chất lượng tốt, mẫu mã đẹp, giá thành hợp lí.
Một trong những yếu tố góp phần tạo nên thành công của ngành Dệt may Việt Nam là việc tìm hiểu nhu cầu của khách hàng trên thị trường trong nước và quốc tế để chuyển hướng tạo ra những sản phẩm may mặc có chất liệu thân thiện với con người và môi trường. Nhờ nắm bắt và đáp ứng được những yêu cầu của cơ chế thị trường, ngành Dệt may Việt Nam đã trụ vững và ngày càng phát triển, lợi nhuận không ngừng gia tăng, đóng góp tích cực vào kết quả tăng trưởng của nền kinh tế.

Câu 1: Ngành dệt may của Việt Nam đã chịu tác động gì từ cơ chế thị trường?

Giải chi tiết:

- Cạnh tranh quyết liệt

- Nhu cầu khách hàng trong nước và ngoài nước

Câu 2: Điều gì đã giúp cho ngành dệt may Việt Nam ngày càng tru vững phát triển?

Giải chi tiết:

Nhờ nắm bắt và đáp ứng được những yêu cầu của cơ chế thị trường, ngành dệt may Việt Nam ngày cảng trụ vững và phát triển, lợi nhuận không ngừng gia tăng. đóng góp tích cực vào kết quả tăng trưởng của nền kinh tế.

c) Nhược điểm của cơ chế thị trường

Em hãy đọc thông tin sau để trả lời câu hỏi:
Giám đốc Công ty X chia sẻ: Ngoài những ưu điểm, cơ chế thị trường cũng tiềm ẩn những rủi ro đến từ những biến động bất ngờ, sản phẩm đang bán chạy bỗng không còn mấy người mua do tác động của cạnh tranh hay biến động của cung – cầu, khiến sụt giảm doanh thu, có khi dẫn đến phá sản. Mở rộng ra nền kinh tế cũng vậy, do chạy theo lợi nhuận, các doanh nghiệp đua nhau mở rộng sản xuất, trong khi nhu cầu tiêu dùng xã hội tăng không tương ứng dẫn tới mất cân đối cung – cầu, các doanh nghiệp không bán được hàng sẽ bị thua lỗ, thậm chí có thể bị phá sản. Nền kinh tế sẽ bị suy thoái, nghiêm trọng hơn có thể dẫn đến khủng hoảng.
Trên thị trường, một số cơ sở kinh doanh dùng biện pháp cạnh tranh không lành mạnh, làm giả thương hiệu để lừa dối người tiêu dùng. Hành vi này khiến người tiêu dùng hiểu lầm, quay lưng lại với những doanh nghiệp có sản phẩm bị làm giả dẫn đến tình trạng ế ẩm, suy giảm doanh thu có khi bị thua lỗ, doanh nghiệp phá sản. Hậu quả khó lường hơn là nguy cơ có thể gây ra thiệt hại về sức khoẻ, tính mạng người tiêu dùng.
Dưới tác động của cơ chế thị trường, những người có điều kiện sản xuất thuận lợi, trình độ cao, trang bị kĩ thuật tốt, thường giàu có nhanh chóng. Ngược lại, những người không có điều kiện thuận lợi, kinh doanh kém hoặc gặp rủi ro trong kinh doanh dễ bị thua lỗ, dẫn đến phá sản, trở thành người nghèo.

Câu 1: Hãy nêu những nhược điểm của cơ chế thị trường ở thông tin trên.

Giải chi tiết:

- Tìm ẩn những rủi ro bất ngờ: mất cân đối cung – cầu, khủng hoảng, suy thoái, những thủ đoạn cạnh tranh không lành mạnh gây thiệt hại cho người sản xuất và tieu dùng, không tự khắc phục được hiện tượng phân hóa sâu sắc trong xã hội.

Câu 2: Theo em người những nhược điểm trên, cơ chế thị trường còn có những nhược điểm nào khác?

Giải chi tiết:

Cơ chế thị trường tổn tại một số nhược điểm vốn có sau:

• Tiềm ẩn rủi ro, khủng hoảng, suy thoái.
• Phát sinh những thủ đoạn cạnh tranh không lành mạnh gây thiệt hại cho người sản xuất và tiêu dùng.
• Không tự khắc phục được hiện tượng phân hoá sâu sắc trong xã hội.
• Nhà nước cần tăng cường quản lí vĩ mô nền kinh tế để khắc phục, hạn chế nhược điểm của cơ chế thị trường.

2. Giá cả thị trường

a) Khái niệm giá cả thị trường

Em hãy đọc đoạn hội thoại sau để trả lời câu hỏi:
Nhân viên bán hàng: Tôi có thể giúp gì cho chị?
Khách hàng: Mặt hàng này có giá bao nhiêu vậy chị?
Nhân viên bán hàng: 500 000 đồng một sản phẩm, thưa chị!
Khách hàng: Sao đắt thế chị? Cửa hàng có thể giảm giá nếu tôi mua với số lượng lớn không?

Nhân viên bán hàng: Giá hơi cao do chi phí sản xuất và vận chuyển lớn. Nhưng đây là mặt hàng mới, chất lượng tốt, mẫu đẹp, khách hàng rất ưng ý nên mua nhiều, nguồn hàng còn khan hiếm. Cửa hàng chỉ có thể giảm 5% nếu chị mua từ 50 sản phẩm trở lên.
Khách hàng: Vâng, chị đóng gói cho tôi 50 sản phẩm.
Nhân viên bán hàng: Cảm ơn chị! Chị cho chúng tôi xin địa chỉ để giao hàng. Có thể chị sẽ phải đợi từ 3 đến 5 ngày vì nguồn hàng chưa đủ.

Câu hỏi: Khách hàng và nhân viên bán hàng đã thỏa thuận với nhau về điều gì? Kết quả của sự thỏa thuận đó là gì?

Giải chi tiết:

Thị trưởng tư liệu tiêu dùng, thị trường tiền tệ, sức lao động, khoa học và công nghệ cũng từng bước được phát triển

b) Chức năng của giá cả thị trường

Em hãy đọc thông tin sau để trả lời câu hỏi:
Sữa là sản phẩm được người tiêu dùng ở mọi lứa tuổi sử dụng, trong đó đặc biệt quan trọng đối với trẻ em dưới 6 tuổi. Tuy nhiên, giá cả thị trường mặt hàng này cũng có những biến động tác động đến đời sống xã hội.
Có thời điểm, sữa bột loại tốt dành cho trẻ sơ sinh có giá thị trường tăng nhanh, mang lại lợi nhuận cao hơn cho người bán khiến các nhà cung ứng nhanh chóng tìm biện pháp tăng thêm sản phẩm này ra thị trường. Người tiêu dùng có xu hướng giảm bớt nhu cầu, chuyển sang dùng sản phẩm khác phù hợp hơn.
Nhận thấy sữa là mặt hàng thiết yếu, đảm bảo sức khoẻ cho mọi người, nhất là đối với trẻ em, không thể để giá cả mặt hàng này biến động làm ảnh hưởng đến đời sống xã hội, Nhà nước đã thực hiện một số biện pháp để bình ổn giá mặt hàng sữa trên thị trường như: quy định áp trần giá sữa, yêu cầu các doanh nghiệp sản xuất, phân phối, các cửa hàng đại lí bán lẻ sữa phải đăng kí với cơ quan quản lí giá ở địa phương, công khai mức giá bán.

Câu 1: Theo em, ở thông tin trên, giá cả thị trường thê hiện chức năng thông tin và chức năng phân bố nguồn lực như thế nào?

Giải chi tiết:

- Cung cấp thông tin: để các chủ thể kinh tế đưa ra những quyết định mở rộng hay thu hẹp sản xuất, tăng hay giảm tiêu dùng.

- Phân bố nguồn lực: góp phần điều tiết quy mô sản xuất, cân đối cung – cầu.

- Là công cụ để nhà nước thực hiện quản lí, kích thích, đều tiết nên kinh tế.

Câu 2: Nhà nước đã sử dụng giá cả thị trường đề quản lí, thực hiện mục tiêu ổn định, cân đối nền kinh tế như thế nào? Tại sao giá cả thị trường là một công cụ đề nhà nước quản lí, thực hiện mục tiêu ổn định, cân đối nền kinh tế?

Giải chi tiết:

- Nhà nước đã thực hiện một số biện pháp để bình ổn giá, quy định áp trần giá, yêu cầu các doanh nghiệp sản xuất, phân phối, các cửa hàng đại lí bán lẻ phải đăng kí cơ quan quản lí giá ở địa phương, công khai mức giá bán.

Luyện tập

Câu 1: Em đồng ý/không đồng ý với ý kiến nào sau đây? Vì sao?

a. Trong cơ chế thị trường, người sản xuất hoàn toàn tự do lựa chọn mặt hàng kinh doanh

b.. Tham gia thị trường thì phải chấp nhận nguy cơ rủi ro.

c. Trong cơ chế thị trường, nếu không thích thì không cần cạnh tranh với ai cả.

d. Giá cả thị trường là yếu tố dẫn dắt hoạt động của các chủ thể kinh tế trên thị trường.

Giải chi tiết:

a. Trong cơ chế thị trường, người sản xuất hoàn toàn tự do lựa chọn mặt hàng kinh doanh

=> Không đồng ý. Vì cần phải biết được nhu cầu của thị trường hiện nay

b. Tham gia thị trường thì phải chấp nhận nguy cơ rủi ro.

=> Đồng ý. Vì khi hoạt động sản xuất rủi ro là điều không thể tránh khỏi

c. Trong cơ chế thị trường, nếu không thích thì không cần cạnh tranh với ai cả.

=> Không đồng ý. Vì không có tính cạnh tranh thì hàng hóa không có sự đổi mới, không đáp ứng được nhu cầu người dân

d. Giá cả thị trường là yếu tố dẫn dắt hoạt động của các chủ thể kinh tế trên thị trường.

• => Đống ý. Vì giá cả tăng chứng tỏ nhu cầu tiêu thụ tốt, đáp ứng được nhu cầu người dân, thúc đẩy sản xuất phát triển

Câu 2: Em có nhận xét gỉ về hành vi của các chủ thể sau?

a. Giá dưa hấu trên thị trường tăng cao, mang lại thu nhập cao gấp rưỡi so với trồng lúa, nhiều người dân ở thôn S quyết định chuyển đổi từ trồng lúa sang trồng dưa.

b. Nắm bắt nhu cầu tiêu thụ hải sản ở Hà Nội. ông Y đã mở cửa hàng thu mua hải sản, mang về bán ở các chợ đầu mỗi.

c. Để thu được nhiều lợi nhuận, siêu thị X đã nhập một số hàng hoá không rõ nguồn gốc rồi dán nhãn mác giả vảo.

d. Khi giá thịt gia cầm tăng quá cao, người tiêu dùng đã giảm nhu cầu tiêu thụ thịt gia cầm, lựa chọn các loại thực phẩm khác có giá rẻ hơn.

Giải chi tiết:

a. Giá dưa hấu trên thị trường tăng cao, mang lại thu nhập cao gấp rưỡi so với trồng lúa, nhiều người dân ở thôn S quyết định chuyển đổi từ trồng lúa sang trồng dưa.

=> Như vậy sẽ dẫn đến mấy cân bằng, sau đó sẽ làm cho giá lúa tăng cao và làm cho giá dưa hấu giảm mạnh do chệnh lệch cung – cầu.

b. Nắm bắt nhu cầu tiêu thụ hải sản ở Hà Nội. ông Y đã mở cửa hàng thu mua hải sản, mang về bán ở các chợ đầu mỗi.

=> Biết nắm bắt được nhu cầu thị trường ở mọi thời điểm

c. Để thu được nhiều lợi nhuận, siêu thị X đã nhập một số hàng hoá không rõ nguồn gốc rồi dán nhãn mác giả vảo.

=> Hành vị phạm pháp ảnh hưởng đến chất lượng sản phẩm, người dân không tin dùng, việc sản xuất giảm mạnh

d. Khi giá thịt gia cầm tăng quá cao, người tiêu dùng đã giảm nhu cầu tiêu thụ thịt gia cầm, lựa chọn các loại thực phẩm khác có giá rẻ hơn.

=> Điều này sẽ giúp cho giá thịt gia cầm giảm xuống mức ổn định.

Câu 3: Em hãy xử lí các tình huống sau:

a. Gia đình M có nghề kinh doanh phở gia truyền. Khi chuyển đến ở một khu phố mới tuy rất ít nhà dân nhưng ở đó đã có hai quán phở đang hoạt động, bố mẹ M băn khoăn không biết có nên mở quán phở để kinh doanh ở đây không?
Nếu là M, em sẽ nói gì với bố mẹ về quyết định kinh doanh này?
b. Thấy giá cả các hàng hoá trên thị trường có xu hướng tăng, bà Y quyết định giữ lại nhiều hàng hoá trong kho để chờ giá tăng cao hơn mới bán.
Nếu là người thân, em sẽ có lời khuyên gì cho bà Y?

Giải chi tiết:

a. Giá dưa hấu trên thị trường tăng cao, mang lại thu nhập cao gấp rưỡi so a. Gia đình M có nghề kinh đoanh phở gia truyền, mới chuyển đến ở một khu phố mới tuy rất ít nhà dân nhưng cũng có hai quán phở đang hoạt động. Bố mẹ M đang băn khoăn

=> Nên tìm hiểu nhu cầu việc ăn uống ở khu phố, và xem xét xem 2 tiệm phở đó có ưu nhược điểm gì để thu hút khách, mình sẽ học hỏi và xem xét kĩ việc mwor quán

b. Thấy giá cả các hàng hoá trên thị trường có xu hướng tăng, bà Y quyết định giữ lại nhiều hàng hoá trong kho để chờ giá tăng cao hơn mới bán. Nếu là người thân, em sẽ có lời khuyên gì cho bà Y?

=> Tùy nhu cầu ở mỗi thời điểm sẽ khác nhau, nếu trữ hàng như vậy khi đến một thời điểm nào đó, giá cả giảm mạnh sẽ dễ dẫn đến việc thua lỗ

Vận dụng

Câu 1: Em hãy viết và chia sẻ quan điểm của em về nhận định “thị trường luôn luôn đúng”.

Giải chi tiết:

- “Thị trường luôn luôn đúng”. Tuy nhiên việc hiểu và kiếm lời từ điều đó không phải ai cũng làm được. Nếu thị trường luôn đúng, thì mọi sai lầm, thua lỗ đều thuộc về chính nhà đầu tư. Vậy thì thay vì than vãn và “chịu trận”, hãy chấp nhận sai lầm và cơ cấu lại danh mục, lựa chọn những cổ phiếu mạnh nhất để bù đắp lại.

- Tuy nhiên một lần nữa cần nhắc lại và nhấn mạnh rằng “thị trường luôn luôn đúng”. Ngay cả khi thị trường tin vào một yếu tố sai lầm dẫn dắt, thì bản thân thị trường vẫn là đúng, chỉ là trong ngắn hạn. Còn hiện tại tâm lý tích cực đang chi phối, kỳ vọng đang đồng nhất và yếu tố cơ bản là hợp lý, thì sự phản ứng tiêu cực chống lại thị trường càng đem lại thua thiệt.

- Xét cho cùng việc tham gia vào thị trường là để tìm kiếm lợi nhuận. Chiến lược đầu tư đúng là chiến lược đem lại lợi nhuận và ngược lại. Do đó, thay vì kháng cự lại thị trường bằng những suy luận cá nhân, điều tốt hơn là cố gắng nắm bắt mạch suy nghĩ của thị trường để kiếm được lợi nhuận.

Câu 2: Em hãy cùng các bạn trong nhóm khảo sát và viết báo cáo về tình hình giá cả thị trường một loại hàng hóa ở địa phương em. Sản phẩm: Báo cáo khảo sát giá cả thị trường, video (nếu có); chú ý rút ra nhận xét tư kết quả khảo sát

Giải chi tiết:

Hs khảo sát thị trường nơi mình sống và chia sẻ cả lớp