Giáo án Tin học 9 kết nối: Bài 10a Sử dụng hàm COUNTIF

Giáo án Tin học 9 kết nối tri thức: Bài 10a Sử dụng hàm COUNTIF. Bài được biên soạn đầy đủ, chỉn chu, chất lượng. File tải về là file word, giáo viên dễ dàng sử dụng, chỉnh sửa. Kênh có trọn bộ giáo án Word cả năm.

Nội dung chi tiết

Ngày soạn:…/…/…

Ngày dạy:…/…/…

BÀI 10a: SỬ DỤNG HÀM COUNTIF (2 tiết)

I. YÊU CẦU CẦN ĐẠT

1. Kiến thức

Trong bài học này, HS sẽ tìm hiểu:

  • Hàm đếm theo điều kiện COUNTIF trong phần mềm bảng tính.

2. Năng lực

Năng lực chung:

  • Năng lực tự chủ và tự học: Biết lắng nghe và chia sẻ ý kiến cá nhân với bạn, nhóm và GV. Tích cực tham gia các hoạt động trong lớp.

  • Năng lực giao tiếp và hợp tác: Có thói quen trao đổi, giúp đỡ nhau trong học tập; biết cùng nhau hoàn thành nhiệm vụ học tập theo sự hướng dẫn của GV.

  • Năng lực giải quyết vấn đề và sáng tạo: Biết phối hợp với bạn bè khi làm việc nhóm, có sáng tạo khi tham gia các hoạt động tin học.

Năng lực riêng:

  • Sử dụng được hàm đếm theo điều kiện COUNTIF trong giải quyết bài toán thực tế về quản lí tài chính.

3. Phẩm chất

  • Rèn luyện phẩm chất chăm chỉ, kiên trì và cẩn thận trong học và tự học.

II. THIẾT BỊ DẠY HỌC VÀ HỌC LIỆU

1. Đối với giáo viên

  • SGK, SBT, bài trình chiếu (Slide), máy chiếu.

  • Tệp dữ liệu TaiChinhGiaDinh.xlsx tạo ra ở bài 9a được lưu trữ trên máy tính của HS.

2. Đối với học sinh

  • SGK, SBT, vở ghi.

III. TIẾN TRÌNH DẠY HỌC

A. HOẠT ĐỘNG KHỞI ĐỘNG

a) Mục tiêu: Cung cấp yêu cầu cần giải quyết của bài toán tài chính gia đình để quản lí thu chi hiệu quả.

b) Nội dung: GV hướng HS đến nội dung bài học.

c) Sản phẩm: Nêu được yêu cầu cần tổng hợp số lượng các khoản thu, chi của tài chính gia đình, dẫn đến nhu cầu cần học tập công cụ mới là hàm COUNTIF.

d) Tổ chức thực hiện:

Bước 1: GV chuyển giao nhiệm vụ:

- GV yêu cầu HS thảo luận nhóm thực hiện nhiệm vụ:

Thảo luận đưa ra một số câu hỏi về thu chi của tài chính gia đình.

I. YÊU CẦU CẦN ĐẠT

Bước 2: HS thực hiện nhiệm vụ học tập:

- HS thảo luận nhóm đưa ra một số câu hỏi về thu chi của tài chính gia đình.

Bước 3: Báo cáo kết quả hoạt động, thảo luận:

- GV mời đại diện nhóm trình bày câu trả lời.

Gợi ý trả lời:

Một số câu hỏi về thu chi của tài chính gia đình:

+ Mỗi khoản chi đã được chi bao nhiêu lần?

+ Mỗi khoản thu đã được thu bao nhiêu lần?

+ Tổng số tiền đã chi tiêu của từng khoản chi là bao nhiêu?

+ Tổng số tiền thu nhập của từng khoản thu là bao nhiêu?

+ Thu nhập và chi tiêu của gia đình đã cân đối chưa?

Bước 4: Đánh giá kết quả thực hiện:

- GV nhận xét và dẫn dắt HS vào bài học mới: Trong các bài học trước, các em đã sử dụng công cụ xác thực dữ liệu để nhập dữ liệu chính xác cho bảng tính quản lí tài chính gia đình. Bài học ngày hôm nay chúng ta sẽ tìm hiểu hàm đếm theo điều kiện COUNTIF trong giải quyết bài toán thực tế về quản lí tài chính, chúng ta sẽ cùng nhau đến với Bài 10a: Sử dụng hàm COUNTIF.

B. HOẠT ĐỘNG HÌNH THÀNH KIẾN THỨC

Hoạt động 1: Các khoản chi được tổng hợp ntn?

a. Mục tiêu: HS chủ động khám phá kiến thức mới về hàm COUNTIF thông qua dữ liệu cụ thể trên trang tính Chi tiêu.

b. Nội dung: GV chia lớp thành các nhóm và giao nhiệm vụ hoạt động nhóm, HS thảo luận thực hiện các nhiệm vụ đã được gia để hình thành kiến thức bài học.

c. Sản phẩm học tập: Đáp án cho các câu hỏi trong nhiệm vụ nhóm.

d. Tổ chức hoạt động:

HOẠT ĐỘNG CỦA GV - HS

DỰ KIẾN SẢN PHẨM

Bước 1: GV chuyển giao nhiệm vụ học tập

- GV yêu cầu HS hoạt động nhóm đôi hoàn thành Hoạt động 1:

Các khoản chi được tổng hợp như thế nào?

Giả sử dữ liệu chi tiêu đã được cập nhật trong vùng A3:D10 (Hình 10a.1). Theo em, công thức tại các ô G2, G3,…G10 là gì để em có thể biết số lần chi tiêu của mỗi khoản?

I. YÊU CẦU CẦN ĐẠT

- GV yêu cầu HS hoạt động nhóm đôi, trả lời câu hỏi tìm hiểu kiến thức:

Để đếm số ô tính mà dữ liệu thoả mãn một điều kiện nào đó, em sử dụng hàm gì?

- GV yêu cầu HS hoạt động nhóm 4, thảo luận trả lời câu hỏi củng cố kiến thức:

Trong Hình 10a.2, công thức ở ô G2 =COUNTIF($B$3:$B$10,F2). Em hãy trả lời các câu hỏi sau:

  1. Khi sao chép công thức trên trang sang các ô G3,…,G10 công thức thay đổi như thế nào?

  2. Nếu bỏ các dấu $ thì công thức ở ô G2 sẽ là =COUNTIF(B3:B10,F2). Sau khi sao chép công thức này sang các ô từ G3 đến G10, kết quả trả về các ô đó có đúng không? Tại sao?

Bước 2: HS thực hiện nhiệm vụ học tập

- HS đọc nội dung mục 1 SGK tr.41- 42 , thực hiện nhiệm vụ được giao.

- GV hướng dẫn, theo dõi, hỗ trợ HS nếu cần thiết.

Bước 3: Báo cáo kết quả hoạt động và thảo luận

- GV mời đại diện một số nhóm xung phong phát biểu trả lời các câu hỏi.

- HS khác lắng nghe, nhận xét và bổ sung.

Hướng dẫn trả lời câu hỏi HĐ1 SGK tr41:

Dữ liệu tại các ô G2,G3,..,G10 có ý nghĩa là số lần chi tiêu mỗi khoản chi.

Công thức ô G2,G3,…G10 là:

=COUNTIF($B3$:$B$10,“F2”) rồi kéo sao chép đến ô G10

Hướng dẫn trả lời câu hỏi củng cố kiến thức SGK tr43:

  1. Khi sao chép công thức trên sang các ô G3,..G10 công thức sẽ thay đổi ở tham số F2, được đổi thành F3,F4,…,F10.

Ví dụ: Công thức ở ô G3=COUNTIF($B$3:$B$10,F3), công thức ở ô G4= COUNTIF($B$3:$B$10,F4).

  1. Sau khi sao chép công thức này sang các ô từ G3 đến G10, kết quả trả lại tại các ô đó không đúng. Vì khi đó, vùng dữ liệu chỉ ra phạm vi ô tính cần kiểm tra điều kiện điều kiện là địa chỉ tương đối, sao chép công thức, địa chỉ sẽ tự động thay đổi. Ví dụ: Công thức tại ô G3 sẽ là =COUNTIF(B4:B11,F3). Vùng dữ liệu chứa các ô tính cần kiểm tra để đếm là B4:B11, phạm vi này không chính xác.

Bước 4: Đánh giá kết quả, thực hiện nhiệm vụ học tập

- GV nhận xét sản phẩm của các nhóm, đánh giá thái độ làm việc của HS trong nhóm.

- GV chốt lại kiến thức.

Kết luận

+ Hàm COUNTIF đếm số ô tính trong vùng dữ liệu (range) thoả mãn điều kiện (criteria)

+ Công thức = COUNTIF(range, criteria)

  • range: phạm vi chứa các ô tính cần kiểm tra để đếm.

  • criteria: điều kiện kiểm tra các ô tính trong phạm vi range.

- GV chuyển sang hoạt động tiếp theo.

  1. Hàm COUNTIF

Để đếm số ô tính mà dữ liệu của ô thoả mãn một điều kiện nào đó, em sử dụng hàm đếm theo điều kiện COUNTIF.

I. YÊU CẦU CẦN ĐẠT

Công thức chung:

=COUNTIF(range, criteria)

Trong đó:

+ range: phạm vi chứa các ô tính cần kiểm tra để đếm.

+ criteria: điều kiện kiểm tra các ô hình trong phạm vi range.

VD: Dùng hàm COUNTIF để đếm số ô tính trong vùng B3:B10 chứa mỗi khoản chi:

+ Công thức ở ô G2=COUNTIF($B$3:$B$10,”Ở”) cho biết khoản Ở đã được chi bao nhiêu lần.

+ Tên khoản chi được lưu ở ô F2.

→ Công thức tại ô G2=COUNTIF($B$3:$B$10,F2)

+ Khi sao chép công thức này sang các ô còn lại từ G3 đến G10, công thức trả về kết quả là số lần chi của các khoản chi còn lại.

I. YÊU CẦU CẦN ĐẠT

Hoạt động 2: Thực hành: Sử dụng hàm COUNTIF

  1. Mục tiêu: HS thực hành sử dụng COUNTIF trong giải thích bài toán thực tế về quản lí tài chính.

  2. Nội dung: GV chia lớp thành các nhóm và giao nhiệm vụ hoạt động nhóm, HS thảo luận thực hiện các nhiệm vụ đã được gia để hình thành kiến thức bài học.

c. Sản phẩm học tập: Tổng hợp chi tiêu của mỗi khoản chi trong trang tính Chi tiêu

d. Tổ chức hoạt động:

HOẠT ĐỘNG CỦA GV – HS

DỰ KIẾN SẢN PHẨM

Bước 1: GV chuyển giao nhiệm vụ học tập

- GV chia lớp thành 4 nhóm, yêu cầu các nhóm thực hành theo nhiệm vụ:

Sử dụng hàm COUNTIF để tổng hợp chi tiêu theo mỗi khoản.

- GV thực hiện từng bước hướng dẫn các nhóm HS làm theo.

Bước 2: HS thực hiện nhiệm vụ học tập

- HS đọc mục 2 SGK tr.43 - 44, vận dụng kiến thức, kĩ năng để thảo luận và thực hiện nhiệm vụ theo hướng dẫn của GV.

- GV quan sát quá trình thực hiện nhiệm vụ của các nhóm; hướng dẫn, định hướng (nếu cần thiết).

Bước 3: Báo cáo kết quả hoạt động và thảo luận

- HS nhóm khác lắng nghe, nhận xét và bổ sung.

Bước 4: Đánh giá kết quả, thực hiện nhiệm vụ học tập

- GV đánh giá, nhận xét sản phẩm của các nhóm, thái độ làm việc của HS trong nhóm.

- GV chuyển sang hoạt động tiếp theo.

2. Thực hành: sử dụng hàm COUNTIF

a) Tính số lần chi của mỗi khoản chi trong trang tính Chi tiêu

- Mở tệp bảng tính TaiChinhGiaDinh.xlsx, chọn trang tính Chi tiêu.

- Nhập dữ liệu cho trang tính để được kết quả tương tự như hình 10a.1.

- Tại ô G2, nhập công thức =COUNTIF($B$3:$BS10,F2) như minh hoạ trong Hình 10a.2.

- Sao chép công thức trong ô G2 sang các ô từ G3 đến G10.

- Lưu bảng tính.

c) Tính số lần thu của mỗi khoản thu trong trang tính Thu nhập.

- Chọn trang tính Thu Nhập.

- Nhập dữ liệu cho trang tính để được nội dung tương tự như Hình 10a.3.

I. YÊU CẦU CẦN ĐẠT

- Tại ô G2, nhập công thức =COUNTIF($B$3:$B$8,F2) để tính số lần thu của khoản Lương (Hình 10a.4).

I. YÊU CẦU CẦN ĐẠT

- Sao chép công thức trong ô G2 sang các ô từ G3 đến G6 để tính số lần thu của các khoản thu còn lại (Hình 10a.5)

I. YÊU CẦU CẦN ĐẠT

- Lưu tệp.

C. HOẠT ĐỘNG LUYỆN TẬP

a. Mục tiêu: Thông qua hoạt động, HS củng cố kiến thức về sử dụng hàm countif.

b. Nội dung: GV nêu nhiệm vụ; HS vận dụng kiến thức, kĩ năng để thực hiện các nhiệm vụ luyện tập.

c. Sản phẩm học tập: Đáp án cho nhiệm vụ A, nhiệm vụ B.

d. Tổ chức hoạt động:

Bước 1: GV chuyển giao nhiệm vụ học tập

- GV yêu cầu cá nhân HS hoàn thành nhiệm vụ luyện tập:

* Nhiệm vụ A: (có thể thực hiện ngoài giờ lên lớp)

(Luyện tập sgk trang 44)

1. Em hãy bổ sung thêm một số dòng dữ liệu thu, chi vào cả hai trang tính Thu nhập và Chi tiêu. Hãy điều chỉnh công thức COUNTIF ở cột G để kết quả tổng hợp số lần thu, chi của mỗi khoản được chính xác.

2. Em hãy thực hiện cuộc khảo sát về việc chọn trường THPT của các bạn trong lớp. Nhập thông tin mà em thu nhập được vào bảng tính và sử dụng hàm COUNTIF để tổng hợp kết quả khảo sát như hoạ ở Hình 10a.6.

I. YÊU CẦU CẦN ĐẠT

* Nhiệm vụ B: Trả lời các câu hỏi trắc nghiệm sau:

Câu 1: Hàm nào trong Excel dùng để đếm số ô tính trong vùng dữ liệu thoả mãn điều kiện?

A. COUNT.

B. SUMIF.

C. COUNTIF.

D. INDEX.

Câu 2: Công thức chung của hàm COUNTIF là

A. COUNTIF(range, criteria).

B. =COUNTIF(criteria, range).

C. COUNTIF(criteria, range).

D. =COUNTIF(range, criteria).

Câu 3: Trong công thức chung của COUNTIF, tham số criteria có ý nghĩa gì?

A. Phạm vi chứa các ô tính cần kiểm tra để đếm.

B. Điều kiện kiểm tra các ô tính trong phạm vi range.

C. Phạm vi chứa các giá trị không hợp lệ.

D. Điều kiện xác thực dữ liệu để tạo bảng tính.

Câu 4: Trong công thức chung của COUNTIF, tham số range có ý nghĩa gì?

A. Số lượng các ô tính thoả mãn điều kiện kiểm tra.

B. Phạm vi chứa các ô tính cần kiểm tra để đếm.

C. Điều kiện kiểm tra các ô tính trong phạm vi criteria.

D. Phạm vi chứa các giá trị không hợp lệ.

Câu 5: Công thức tính để đếm số ô trong vùng C1:C6 chứa từ “The” là

A. =COUNT(C1:C6,"The").

B. =COUNTIF(C1:C6,The).

C. =COUNTIF(C1:C6,"The").

D. =COUNT(C1:C6,The).

Câu 6: Công thức tính để đếm số ô trong vùng A2:A8 chứa giá trị số nhỏ hơn 90 là

A. =COUNTIF(A2:A8,"<90").

B. =COUNTIF(A2:A8,">90").

C. =COUNTIF(A2:A8,>90).

D. =COUNTIF(A2:A8,<90).

Câu 7: Công thức tính để đếm số ô trong vùng B3:B5 chứa giá trị giống như ô E7 là

A. =COUNT(B3:B5,E7).

B. =COUNTIF(B3:B5,"=E7").

C. =COUNTIF(B3:B5,"E7").

D. =COUNTIF(B3:B5,E7).

Bước 2: HS thực hiện nhiệm vụ học tập

- HS vận dụng kiến thức đã học và hoàn thành các câu hỏi luyện tập.

- GV hướng dẫn, theo dõi, hỗ trợ HS nếu cần thiết.

Bước 3: Báo cáo kết quả hoạt động và thảo luận

- GV mời đại diện HS trả lời:

Hướng dẫn trả lời nhiệm vụ A:

1. Sau khi bổ sung thêm một số dòng dữ liệu thu, chi vào cả hai trang tính Thu nhập và Chi tiêu, công thức COUNTIF ở cột G cần sửa lại địa chỉ vùng dữ liệu là phạm vi các ô cần kiểm tra theo đúng thực tế đã nhập thêm dữ liệu. Ví dụ, sau khi thêm 5 dòng dữ liệu, nối tiếp từ dòng 11 đến dòng 15 trong bảng tính Chi tiêu, công thức tạo ô G2 được sửa lại là =COUNTIF($B$:$B$15,F2). Khi đó, kết quả tổng hợp số lần chi của mỗi khoản được chính xác.

2. HS sử dụng hàm COUNTIF để tổng hợp kết quả khảo sát như công thức E5 trong Hình 10a.1

I. YÊU CẦU CẦN ĐẠT

---Còn tiếp---