HOẠT ĐỘNG CỦA GV - HS

DỰ KIẾN SẢN PHẨM

Bước 1: GV chuyển giao nhiệm vụ học tập

- GV yêu cầu HS thảo luận theo cặp, đọc thông tin mục 1a SGK tr.73 và trả lời câu hỏi:

+ Trình bày về khái niệm văn minh Đại Việt.

+ Lấy ví dụ cụ thể để làm rõ khái niệm văn minh Đại Việt.

Gợi ý:

• Những sáng tạo về vật chất và tinh thần của cư dân Đại Việt.

• Mốc thời gian mở đầu và kết thúc của nền văn minh, gắn với các triều đại cụ thể.

- GV hướng dẫn HS đọc mục Em có biết SGK tr.73 để hiểu rõ hơn vì sao văn minh Đại Việt giai đoạn này có tên gọi chung là văn minh Đại Việt.

- GV chia HS thành các nhóm nhỏ (4 – 6 HS/nhóm).

- GV yêu cầu các nhóm đọc thông tin mục 1b SGK tr.73, 74 và thực hiện nhiệm vụ:

+ Văn minh Đại Việt hình thành trên cơ sở nào?

+ Cơ sở nào là quan trọng nhất? Vì sao?

- GV tiếp tục yêu cầu các nhóm:

+ Lấy ví dụ chứng minh về các giá trị cội nguồn của các nền văn minh cổ trên đất nước Việt Nam (HS được học ở bài trước).

+ Lấy ví dụ về quá trình sinh sống, lao động và thích ứng với điều kiện tự nhiên.

+ Lấy ví dụ về quá trình đấu tranh giành độc lập và bảo tồn văn hóa dân tộc trong hàng nghìn năm Bắc thuộc.

+ Lấy ví dụ về kết quả của quá trình tiếp thu có chọn lọc nhiều thành tựu của các nền văn minh thế giới (văn minh Ấn Độ, Trung Hoa, Chăm-pa và phương Tây).

Bước 2: HS tiếp nhận, thực hiện nhiệm vụ

- HS thảo luận theo cặp, sau đó thảo luận theo nhóm, đọc thông tin để thực hiện nhiệm vụ học tập.

- GV quan sát, hướng dẫn, hỗ trợ HS (nếu cần thiết).

Bước 3: Báo cáo kết quả hoạt động, thảo luận

- GV mời đại diện HS trình bày về khái niệm và cơ sở hình thành văn minh Đại Việt.

- GV mời đại diện HS lấy ví dụ chứng minh về cơ sở hình thành văn minh Đại Việt: Đính kèm dưới Hoạt động 1.

- GV mời đại diện HS nhận xét, bổ sung ý kiến (nếu có).

Bước 4: Đánh giá kết quả thực hiện nhiệm vụ học tập

- GV nhận xét, đánh giá quá trình HS thực hiện nhiệm vụ.

- GV kết luận: Gọi là văn minh Đại Việt tức là gắn liền với quốc hiệu Đại Việt từ thời Lý đến trước thời Nguyễn. Tuy nhiên, về mốc mở đầu của văn minh Đại Việt thì phải bắt đầu từ đầu kỉ nguyên độc lập (tức là từ thời Ngô – Đinh – Tiền Lê) và kết thúc năm 1858 (thời nhà Nguyễn, trước khi bị thực dân Pháp xâm lược).

- GV chuyển sang nội dung mới.

1. Tìm hiểu khái niệm và cơ sở hình thành văn minh Đại Việt

a. Khái niệm

Văn minh Đại Việt là những sáng tạo văn hóa vật chất và tinh thần đạt trình độ cao trong kỉ nguyên độc lập của đất nước (từ sau thời kì Bắc thuộc đến trước khi bị thực dân Pháp đô hộ).

b. Cơ sở hình thành

- Cội nguồn từ nền văn minh Văn Lang – Âu Lạc, được bảo tồn hơn 1 000 năm chống Bắc thuộc.

- Phát triển rực rỡ trong bối cảnh đất nước phát triển mạnh từ thế kỉ X đến giữa thế kỉ XIX.

- Trải qua các triều đại (Ngô, Đinh, Tiền Lê,...).

- Nhân dân kiên cường đấu tranh chống giặc ngoại xâm, cải tạo tự nhiên.

- Tiếp thu có chọn lọc những thành tựu tiến bộ của các nền văn minh bên ngoài (Ấn Độ, Trung Hoa,...) về tư tưởng, chính trị, giáo dục,...).

Ví dụ cụ thể về:

- Giá trị cội nguồn của các nền văn minh cổ trên đất nước Việt Nam: phát triển nghệ thuật đúc đồ đồng và làm gốm với những sản phẩm nghệ thuật độc đáo như đồng đồ chấn, chuông đồng, và các sản phẩm gốm sứ với hình ảnh chim, thú, và con người.

- Quá trình sinh sống, lao động và thích ứng với điều kiện tự nhiên: vùng đồng bằng sông Cửu Long, người dân đã phát triển nghề nuôi cá và trồng lúa theo phương pháp canh tác lúa nước, thích ứng với điều kiện đất đai và khí hậu của vùng này.

- Quá trình đấu tranh giành độc lập và bảo tồn văn hóa dân tộc trong hàng nghìn năm Bắc thuộc:

- Kết quả của quá trình tiếp thu có chọn lọc nhiều thành tựu của các nền văn minh thế giới:

HOẠT ĐỘNG CỦA GV - HS

DỰ KIẾN SẢN PHẨM

Bước 1: GV chuyển giao nhiệm vụ học tập

- GV nêu vấn đề: Văn minh Đại Việt trải qua những giai đoạn nào?

- GV chia HS cả lớp thành 5 nhóm.

- GV yêu cầu HS thảo luận nhóm, đọc thông tin mục 2 SGK tr.74 và thực hiện nhiệm vụ:

+ Nhóm 1: Tìm hiểu về quá trình phát triển thời Ngô – Đinh – Tiền Lê.

+ Nhóm 2: Tìm hiểu về quá trình phát triển thời Lý – Trần – Ngô.

+ Nhóm 3: Tìm hiểu về quá trình phát triển thời Lê sơ.

+ Nhóm 4: Tìm hiểu về quá trình phát triển thời Mạc – Lê trung hưng.

+ Nhóm 5: Tìm hiểu về quá trình phát triển thời Tây Sơn – Nguyễn (trước năm 1858).

- GV yêu cầu các nhóm kết hợp với hình ảnh tiêu biểu cho mỗi giai đoạn (hình ảnh về nhân vật có đóng góp nổi bật hoặc thành tựu tiêu biểu,...).

- GV trình chiếu cho HS quan sát hình ảnh, video liên quan đến quá trình phát triển của văn minh Đại Việt: Đính kèm dưới Hoạt động 2.

Bước 2: HS tiếp nhận, thực hiện nhiệm vụ

- HS thảo luận theo nhóm, đọc thông tin để thực hiện nhiệm vụ học tập.

- GV quan sát, hướng dẫn, hỗ trợ HS (nếu cần thiết).

Bước 3: Báo cáo kết quả hoạt động, thảo luận

- GV mời đại diện HS trình bày về tiến trình phát triển của văn minh Đại Việt trước năm 1858.

- GV mời đại diện HS nhận xét, bổ sung ý kiến (nếu có).

Bước 4: Đánh giá kết quả thực hiện nhiệm vụ học tập

- GV nhận xét, đánh giá quá trình HS thực hiện nhiệm vụ.

- GV kết luận nội dung về Tiến trình phát triển của văn minh Đại Việt trước năm 1858.

- GV chuyển sang nội dung mới.

2. Tìm hiểu tiến trình phát triển của văn minh Đại Việt trước năm 1858

* Ngô – Đinh – Tiền Lê

- Sau chiến thắng Bạch Đằng (938), Ngô Quyền xưng vương, đóng đô ở Cổ Loa (Hà Nội).

→ Nền độc lập khôi phục hoàn toàn.

- Triều Đinh và Tiền Lê:

+ Đóng đô ở Hoa Lư (Ninh Bình).

+ Kinh tế và văn hóa dân tộc bước đầu phát triển.

* Lý – Trần – Ngô

- Năm 1010, Lý Thái Tổ dời đô ra Thăng Long (Hà Nội).

→ Thời kì phát triển rực rỡ của văn minh Đại Việt.

- Nhà Trần kế thừa và phát huy các thành tựu của nhà Lý.

- Từ năm 1407 đến năm 1427, nhà Minh đô hộ và thực hiện chính sách hủy diệt văn hóa.

→ Văn minh Đại Việt bị tổn thất nặng nề.

* Lê sơ

Năm 1428, nhà Lê được thành lập.

→ Đại Việt trở thành một cường quốc trong khu vực Đông Nam Á.

* Mạc – Lê trung hưng

- Năm 1527, nhà Mạc thành lập, khuyến khích phát triển kinh tế công thương nghiệp và văn hóa.

- Thời Lê trung hưng, văn minh Đại Việt phát triển theo xu hướng dân gian hóa.

→ Bước đầu tiếp xúc với văn minh phương Tây.

* Tây Sơn – Nguyễn (trước năm 1858)

- Cuối thế kỉ XVIII, phong trào Tây Sơn bùng nổ và lan rộng.

→ Lật đổ chính quyền phong kiến, xóa bỏ tình trạng chia cắt Đàng Trong – Đàng Ngoài.

→ Đánh tan quân xâm lược Xiêm và Mãn Thanh.

→ Thành lập vương triều, tạo sự thống nhất quốc gia.

- Năm 1802, nhà Nguyễn thành lập, xây dựng quốc gia thống nhất.

HÌNH ẢNH, VIDEO LIÊN QUAN ĐẾN

QUÁ TRÌNH PHÁT TRIỂN CỦA VĂN MINH ĐẠI VIỆT

* Ngô – Đinh – Tiền Lê