I. Mở đầu

Câu hỏi 1 : Em hãy cùng các bạn hát bài hát về gia đình và chia sẻ suy nghĩ, cảm nhận của em về gia đình qua bài hát đó?

Giải chi tiết:

• Bài hát : Gia đình nhỏ một hạnh phúc to
• Cảm nhận : Hai tiếng gia đình tuy giản đơn nhưng chưa đựng biết bao hạnh phúc, yêu thương! Hai tiếng gia đình sẽ và mãi mãi là tài sản vô giá đối với những ai đã trải nghiệm nắm giữ được nó hoặc đã để nó vuột khỏi tầm tay. Vâng, nếu không biết gìn giữ, nâng niu món tài sản quý giá nhất cuộc đời là gia đình thì chúng ta có lỗi.Một gia đình nhỏ nhưng lúc nào cũng chan chứa tình yêu thương vô bờ bến, hạnh phúc luôn sẵn sàng chào đón ta. Đừng để mất rồi tiếc như giọt nước làm tràn ly không bao giờ lấy lại được. Hạnh phúc chỉ tồn tại với những ai biết giữ gìn và biết phát huy nó. Gia đình là tổ ấm yêu thương, nơi mỗi con người sinh ra và trưởng thành. Gia đình là hai tiếng thiêng liêng mà mỗi chúng ta đi đâu cũng nhớ về. Nơi đó, ta có bàn tay vỗ về của mẹ, có bờ vai vững chãi bình yên của cha, có nụ cười hiền hậu ấm áp của ông bà, có tình vợ chồng yêu thương gắn bó,... Gia đình, nơi con tàu ước mơ ra đi và là điểm cuối cùng con tàu cập bến trở về. Mái ấm tuy nhỏ bé nhưng luôn sẵn sàng đón những người con trở về lúc thất bại, khi thành công, khó khăn hay hạnh phúc. Nơi đây ta hình thành nhân cách, vun đắp ước mơ và thực hiện bổn phận làm con, làm chồng, làm vợ, làm mẹ, cha,... Gia đình là tế bào của xã hội, trước khi là công dân của xã hội, mỗi chúng ta thực hiện bổn phận trong gia đình. Ngôi nhà là nơi che mưa che nắng thì gia đình che chở, vỗ về tinh thần, là điểm tựa bình yên theo mỗi chúng ta đi suốt cuộc đời. Bạn là người thành công trong sự nghiệp nhưng lại là người thiếu thốn hạnh phúc. Bạn sẽ cảm thấy cô đơn khi không có gia đình bên cạnh chia sẻ những khó khăn trong cuộc sống. Hạnh phúc không thể mua được bằng tiền vì hạnh phúc là những mảnh ghép thủy tinh khi rơi xuống thì khó có thể chắp vá được. Vật chất hay địa vị chỉ là những thứ hào nhoáng bên ngoài mất rồi lại có nhưng tình cảm gia đình mới là trường tồn mãi mãi.

II. Khám phá

1. Khái niệm gia đình và các chức năng cơ bản của gia đình

Câu 2 : Em hãy đọc câu chuyện sau và trả lời câu hỏi

• Chia sẻ suy nghĩ, cảm nhận của em về tình cảm gia đình trong câu chuyện trên. Em hiểu thế nào là gia đình?
• Trong gia đình anh Tuấn và chị Liên có những mối quan hệ gì?
• Gia đình anh Tuấn, chị Liên đã thực hiện những chức năng gì của gia đình?

Giải chi tiết:

• Đó là tình cảm yêu thương, chia sẻ, thủy chung.
• Mối quan hệ vợ - chồng, anh chị - em, cha mẹ - con, ông bà - cháu.
• Cả bốn chức năng : tái sản xuất con người; kinh tế và tổ chức đời sống gia đình; nuôi dưỡng, giáo dục, hình thành nhân cách; thỏa mãn nhu cầu vật chất và tinh thần.

2. Những điểm cơ bản của chế độ hôn nhân và gia đình ở nước ta hiện nay

Câu hỏi 3 : Hãy nêu những điểm ưu việt của chế độ hôn nhân và gia đình Việt Nam hiện nay

Giải chi tiết:

• Một là, tăng cường các hoạt động tuyên truyền, truyền thông về bình đẳng giới. Tiếp tục tuyên truyền, phổ biến và hỗ trợ phụ nữ tự thoát khỏi các định kiến xã hội từ cộng đồng và từ chính bản thân về những khắt khe trong hành vi hôn nhân và gia đình, hướng phụ nữ tới những giá trị được tôn trọng, được bình đẳng trong tiếp cận dịch vụ chăm sóc sức khỏe và giáo dục, được tự thể hiện bản thân, được hạnh phúc, đồng thời đóng góp ngày càng nhiều cho xã hội trên các lĩnh vực kinh tế, chính trị, văn hóa...
• Hai là, xây dựng chính sách và dịch vụ xã hội bảo đảm sự tiếp cận công bằng, bình đẳng giữa các hình thức gia đình hiện nay, như chung sống không kết hôn, gia đình đơn thân, gia đình đồng tính, gia đình có hôn nhân với người nước ngoài, gia đình ly hôn/ly thân...
• Ba là, phổ biến kết quả nghiên cứu về các giá trị gia đình mà người dân Việt Nam đang ủng hộ tới các nhà lập pháp, hoạch định chính sách, quản lý nhà nước về gia đình để nắm rõ thực tế các giá trị của gia đình hiện nay, đặc biệt là những khác biệt xã hội về giá trị gia đình thuộc các mức hiện đại hóa khác nhau, trong các bối cảnh văn hóa khác nhau. Quan tâm đến các giá trị của nhóm thuộc khu vực kém phát triển, có mức hiện đại hóa thấp để có thể giáo dục, tuyên truyền duy trì những giá trị truyền thống tốt đẹp đang bảo lưu rõ nét ở khu vực này. Đồng thời, có những hỗ trợ về dịch vụ xã hội, tư vấn xã hội cho các nhóm hiện đại, đang có xu hướng theo những giá trị hiện đại của gia đình để phát huy sự tự do cá nhân, cởi mở trong quan niệm, đồng thời hạn chế những tác động tiêu cực của chủ nghĩa cá nhân, lối sống hưởng thụ, ích kỷ.
• Bốn là, xem xét xây dựng nội hàm mới cho mục tiêu xây dựng gia đình trong thời kỳ tới trên cơ sở những giá trị gia đình đã được định hình thông suốt và thống nhất về mặt nhà nước là “ấm no”, “bình đẳng”, “chung thủy”, “tiến bộ” và “hạnh phúc”. Trên thực tế, các giá trị này mang hàm nghĩa rộng mà đời sống xã hội hay trong quan niệm của nhân dân có thể còn những biểu hiện cụ thể hơn nữa, như giá trị của hôn nhân, gia đình, các biểu hiện của bền vững gia đình, giá trị con cái, tình thương yêu, hiếu thảo, đoàn kết cộng đồng, đồng thời bao hàm cả những biến đổi mạnh mẽ theo mức độ hiện đại hóa của các gia đình hiện nay.

3. Các yếu tố xây dựng gia đình hạnh phúc

Câu hỏi 4 : Em hãy đọc câu chuyện sau và trả lời câu hỏi dưới đây

• Em hãy nêu những yếu tố tạo nên hạnh phúc trong gia đình ông C.
• Theo em, thế nào là một gia đình hạnh phúc?

Giải chi tiết:

• Những yếu tố tạo nên hạnh phúc trong gia đình ông C là : tình vợ chồng gắn bó, chung thủy, bên nhau lúc khó khăn; sự cảm thông và chia sẻ của vợ chồng trong công việc và nuôi dạy con cái; lòng bao dung, vị tha giữa các thành viên trong gia đình khi gặp xích mích, khó khăn.
• Gia đình hạnh phúc là gia đình có đầy đủ về vật chất và tinh thần, sự chia sẻ và thấu hiểu các thành viên trong gia đình.

4. Trách nhiệm của các thành viên trong gia đình

Câu hỏi 5 : Em hãy đọc trường hợp sau và trả lời câu hỏi

• Các thành viên trong gia đình đã thể hiện tình cảm, trách nhiệm của mình đối với gia đình như thế nào qua các trường hợp trên?
• Em hãy nêu trách nhiệm của các thành viên trong gia đình theo 4 mối quan hệ sau: Vợ - chồng; Cha mẹ - con; Ông bà - cháu; Anh, chị, em.
• Bản thân em cần có trách nhiệm gì trong gia đình ? Hãy nêu các trách nhiệm cụ thể theo bảng gợi ý sau:

Giải chi tiết:

• Các trường hợp trên đã thể hiện :

Trường hợp 1 : Anh T đã từ bỏ cả sự nghiệp để chuyên tâm chăm sóc đứa con bị tật nguyền của mình đem lại hi vọng, lạc quan cho cậu bé.

Trường hợp 2 : Chị D đã thể hiện lòng hiếu thảo của mình: chăm sóc người mẹ bị bệnh.

Trường hợp 3 : Bà T mang trong mình tình yêu thương anh trai suốt bao nhiêu năm khi anh mình bị bệnh vẫn cố gắng tìm mọi cách để chăm sóc anh.

• Trách nhiệm của các thành viên trong gia đình :

Vợ - chồng : chăm sóc nhau; cùng có trách nhiệm trong nuôi dạy con cái, làm việc nhà, đóng góp tài chính gia đình.

Cha mẹ - con : Cha mẹ có nghĩa vụ và quyền giáo dục con, chăm lo và tạo điều kiện cho con học tập. Cha mẹ tạo điều kiện cho con được sống trong môi trường gia đình đầm ấm, hòa thuận; làm gương tốt cho con về mọi mặt; phối hợp chặt chẽ với nhà trường, cơ quan, tổ chức trong việc giáo dục con. Con phải có nghĩa vụ chăm sóc cha mẹ, bổn phận yêu quý, kính trọng, biết ơn, hiếu thảo, phụng dưỡng cha mẹ, giữ gìn danh dự, truyền thống tốt đẹp của gia đình. Con từ đủ 15 tuổi trở lên sống chung với cha mẹ phải có nghĩa vụ chăm lo đời sống chung của gia đình; đóng góp vào việc đáp ứng nhu cầu thiết yếu của gia đình nếu có thu nhập.

Ông bà - cháu : Trông nom, chăm sóc, giáo dục cháu, sống mẫu mực và nêu gương tốt cho con cháu.

Anh, chị, em : yêu thương, đùm bọc, chăm sóc lẫn nhau

• Thành viên trong gia đình	Trách nhiệm của em
  Ông bà	chăm sóc, kính trọng, yêu thương
  Cha mẹ	chăm sóc, hiếu thảo, kính trọng
  Anh, chị, em	chăm sóc, đùm bọc, yêu thương

III. Luyện tập

Câu hỏi 1 : Em hãy chia sẻ suy nghĩ của em về quan điểm: “Gia đình là nơi cuộc sống bắt đầu và tình yêu thương không bao giờ kết thúc".

Giải chi tiết:

"Gia đình là nơi cuộc sống bắt đầu" bởi đó là nơi ta sinh ra và lớn lên. "Gia đình là nơi tình yêu không bao giờ kết thúc" bởi đó là nơi nuôi dưỡng ta, yêu thương ta mãi mãi và nơi ta luôn hướng về trong cuộc đời. Cho nên "gia đình là nơi cuộc sống bắt đầu và tình yêu không bao giờ kết thúc" . "Gia đình là nơi cuộc sống bắt đầu" là cái nôi mà mỗi con người được sinh ra và lớn lên. Ở đó, ta được đón nhận những tình cảm thiêng liêng nhất trong cuộc sống của mỗi người. Dường như tất cả chúng ta, ai cũng được tắm mình trong lời ru à ơi ngọt ngào của mẹ hay được che chở bởi bờ vai vững chắc của cha. Dù có đi đâu hay làm gì, gia đình luôn là bến đỗ bình yên cho chúng ta trở về, nơi xoa dịu những nỗi đau mà xã hội vùi lấp ta trên con đường đời. "Gia đình là nơi tình yêu không bao giờ kết thúc." Tình cảm gia đình là tình cảm thiêng liêng hơn bao giờ hết, bởi ở đó luôn luôn có tình yêu thương, có sự hy sinh và che chở…Tình cảm ấy sẽ là nơi chúng ta thấy được niềm tin trong cuộc sống. Tình cảm gia đình là tình cảm gắn kết diệu kỳ nhất mà cuộc sống đem lại cho mỗi con người giúp con người vượt qua được những khó khăn thử thách.Và dẫu cho mỗi thành viên trong gia đình có phạm lỗi gì đó, cho dù có bị người đời, bị xã hội quay lưng, thì gia đình vẫn luôn là nơi để ta quay về…Quả thực,"gia đình là nơi cuộc sống bắt đầu và tình yêu không bao giờ kết thúc". Có một nơi để về đó là nhà, có những người để yêu thương đó là gia đình, có được cả hai là hạnh phúc, khi đang được sống trong “hạnh phúc”, Bởi vậy mỗi chúng ta, phải biết trân quý và sống có trách nhiệm với gia đình. Dù chúng ta rồi cũng sẽ lớn lên, rồi cũng sẽ phải rời xa chốn cũ thân quen, rồi cũng phải nói lời tạm biệt với những người thân nhưng cho dù thế nào, trong tim ta luôn khắc ghi hình ảnh mái ấm gia đình nhỏ bé yêu thương. Bởi mái ấm gia đình có vị trí rất quan trọng với cuộc đời mỗi chúng ta.hạm lỗi gì đó, cho dù có bị người đời, bị xã hội quay lưng, thì gia đình vẫn luôn là nơi để ta quay về…Duy chỉ có gia đình người ta mới tìm được chốn nương thân để chống lại những ta ương của số mệnh. Tình cảm gia đình là nguồn sức mạnh nâng đỡ ta trong những phút yếu lòng, là điểm tựa cho ta phát triển bền vững và ngay thẳng. Tình cảm ấy giống như một thứ thần dược chữa lành mọi vết thương trong tâm hồn. Khi những người con trưởng thành ra ngoài xã hội, cuộc sống có nhiều khó khăn, chông gai, nhưng nếu có gia đình luôn đứng phía sau động viên, khích lệ thì người con đó sẽ nỗ lực gấp trăm lần, nếu chẳng may vấp ngã họ cũng đứng lên được vì sau lưng họ đã có gia đình luôn thương yêu, che chở.

Câu hỏi 2. Em hãy cho biết các quan điểm sau đúng hay sai. Vì sao?

A. Con cái là của để dành. Bởi vậy, gia đình đông con nhiều cháu mới là gia đình hạnh phúc.

B. Trong xã hội hiện đại, phụ nữ không nhất thiết phải quán xuyến công việc gia đỉnh.

C. Đàn ông cần phải chia sẻ công việc gia đình cùng phụ nữ.

D. Gia đình chỉ hạnh phúc khi các thành viên đều được thoả mãn đây đủ nhu câu vật chất.

Giải chi tiết:

A. Sai, vì gia đình đông con nhiều cháu chỉ hạnh phúc khi có đủ điều kiện nuôi dạy con cháu. Nếu không, việc đông con nhiều cháu có khi là nguyên nhân của đói nghèo, lạc hậu.

B. Không hẳn đúng, vì nếu quá bận rộn công việc xã hội, phụ nữ có thể thuê người giúp việc gia đình. Tuy nhiên, nếu phụ nữ đảm đang công việc gia đình thì vẫn tốt hơn. Mặt khác, đàn ông cần chia sẻ công việc gia đình với phụ nữ.

C. Đúng, vì đó là trách nhiệm, nghĩa vụ của mỗi thành viên trong gia đình.

D. Không đúng, vì vật chất chỉ là một khía cạnh tạo nên hạnh phúc gia đình.

Câu 3. Em đồng tình hay không đồng tình với hành vi nào sau đây? Vì sao?

A. Vợ chồng anh T, chị Y có hai con gái. Bố mẹ anh T yêu cầu chị Y phải sinh thêm con trai để nối dõi tông đường, nêu không thì phạm tội bát hiệu với tô tông.

B. Trong gia đình, anh C đi làm có thu nhập cao, còn chị Th chỉ ở nhà làm nội trợ. Vì vậy, anh C quyết định mọi việc, không bàn bạc, trao đổi với vợ.

C. Được cả nhà chiều chuộng, chăm sóc nên A chỉ quan tâm tới việc học.

D. Vợ chồng anh T, chị N đều là con một. Bố chị N mắt sớm, mẹ chị ở quê xa, hay đau ốm. Anh T bàn với chị N đưa mẹ chị về ở chung đê phụng dưỡng.

Giải chi tiết:

A. Không đồng tình, vì yêu cầu của bố mẹ anh T không hợp lí, thể hiện tư tưởng “trọng nam khinh nữ” mặt khác vi phạm pháp luật.

B. Không đồng tình với anh C, vì anh C thể hiện tính gia trưởng, không bình đẳng trong gia đình. Chị Th làm công việc gia đình cũng là đóng góp cho gia đình, cần phải được đối xử bình đẳng.

C. Không đồng tình với việc chiều chuộng của gia đình A. A cần phải chia sẻ công việc gia đình cùng các thành viên khác.

D. Đồng tình với việc làm của anh T, vì việc làm của anh thể hiện sự tôn trọng, yêu thương vợ và bố mẹ vợ.

Câu hỏi 4. Em sẽ làm gì nếu là các bạn trong những tình huống sau?

A. Gia đình gặp khó khăn nhưng H vẫn muốn học lên đại học.

B. Bố Y mắt sớm. Mẹ vất vả nuôi chị em Y ăn học. Gần đây, một người đàn ông thường xuyên đến nhà, có cử chỉ quan tâm, thân mật với mẹ Y.

Giải chi tiết:

A. H nên bày tỏ nguyện vọng với gia đình, cố gắng nên học đại học; tìm việc làm thêm và vay ngân hàng theo chính sách hỗ trợ của Nhà nước đối với học sinh, sinh viên nghèo để được đi học. Nếu gia đình quá khó khăn, hãy tạm gác ước mơ vào đại học để đi làm; chia sẻ khó khăn cùng gia đình, sau này có điều kiện sẽ học lại đại học.

B. Tìm hiểu về người đàn ông đó. Nếu người đàn ông đó là người tử tế,chân thành thì sẽ khuyên bảo, ủng hộ, động viên mẹ nên đi tìm hạnh phúc mới.

Câu 5. Em có lời khuyên gì dành cho các bạn trong những trường hợp sau?

A.Th cho rằng bố mẹ chỉ quan tâm tới em trai mà quên mắt sự có mặt của mình trong gia đình. Bởi vậy, Th rất buồn và ghét em trai.

B. Mặc dù cô H yêu thương, chăm sóc D như con đẻ nhưng D luôn lạnh lùng, xa cách với cô vì cho rằng cô chỉ là mẹ kế.

C. Hoàn cảnh gia đỉnh khó khăn nên mặc dù bó mẹ không đồng ý nhưng Ð vẫn muốn nghỉ học để lao động giúp đỡ gia đình.

D. T phàn nàn : " Bà nội dạo này bị lẫn, cứ hỏi đi hỏi lại mãi một việc khiến tớ mệt lắm, nhiều lúc muốn phát cáu lên với bà."

Giải chi tiết:

A. Th cần quan tâm, yêu thương em trai mình. Th cũng cần chia sẻ tâm tư với bố mẹ, bày tỏ mong muốn được quan tâm, yêu thương.

B. D cần thể hiện lòng biết ơn, gần gũi với cô H hơn.

C. Ð nên tiếp tục đi học và tranh thủ làm thêm giúp bố mẹ. Ð cũng có thể chia sẻ những khó khăn của mình với thầy, cô giáo để nhận được sự giúp đỡ.

D. Khuyên T không nên cáu với bà mà cần quan tâm tới bà hơn.

IV. Vận dụng

Câu hỏi 1. Sưu tầm, chia sẻ những câu ca dao, tục ngữ, thành ngữ về gia đình.

Giải chi tiết:

Công cha như núi Thái Sơn,
Nghĩa mẹ như nước trong nguồn chảy ra.
Một lòng thờ mẹ kính cha,
Cho tròn chữ hiếu mới là đạo con.

Khôn ngoan đối đáp người ngoài
Gà cùng một mẹ chớ hoài đá nhau.

Anh em nào phải người xa,
Cùng chung bác mẹ, một nhà cùng thân.
Yêu nhau như thể tay chân,
Anh em hòa thuận, hai thân vui vầy.

Anh em cốt nhục đồng bào,
Vợ chồng là nghĩa lẽ nào không thương.

Câu hỏi 2. Vẽ sơ đồ tư duy về mối quan hệ giữa tình yêu, hôn nhân và gia đình.

Giải chi tiết:

Câu hỏi 3. Viết bài chia sẻ suy nghĩ của em về gia đình hạnh phúc và những việc mà bản thân em đã làm đề góp phần xây dựng gia đình hạnh phúc.

Giải chi tiết:

Trong cuộc sống hôn nhân gia đình, hạnh phúc được hiểu thêm nhiều khía cạnh khác nhau. Có người cho rằng một gia đình được coi là hạnh phúc trong đó vợ chồng con cái hiểu nhau, đời sống đủ ăn đủ mặc. Có người lại cho rằng hạnh phúc gia đình là vợ chồng càng kiếm nhiều tiền càng tốt. Ngoài ra, mọi lĩnh vực đời sống tinh thần trong gia đình, giáo dục con là thứ yếu…Tất nhiên đây là quan niệm không đúng đắn, bởi vì trong thực tế có nhiều cặp vợ chồng lúc còn nghèo thì sống hạnh phúc, khi giàu thì nảy sinh mâu thuẫn dẫn đến ly hôn.

Hạnh phúc có khi không phải tìm kiếm đâu xa xôi, mà đôi khi hạnh phúc ngay ở cạnh bạn mà bạn không biết đó nhé! Trong gia đình đôi khi hạnh phúc khi ta có cha có mẹ, có nụ cười trong những bữa cơm, trong những lúc gia đình cùng làm chung một công việc gì đó vui vẻ là bạn cảm thấy hạnh phúc. Trong công việc, bạn bè, cũng có niềm hạnh phúc nếu ta biết tìm kiếm và tận hưởng…

Có khi hạnh phúc đơn giản là khi có niềm vui, khi có yêu thương, hạnh phúc khi cha mẹ quan tâm, được bạn bè yêu mến… hay đơn giản chỉ là cái nắm tay của bàn tay rám nắng của mẹ… cũng khiến ta cảm thấy hạnh phúc.

Hạnh phúc là những ngày chủ nhật xuống bếp cùng mẹ làm bữa cơm cho gia đình, sau một tuần bận rộn không được quây quần bên bàn ăn. Hạnh phúc là khi những người thân yêu trong gia đình ta đang hạnh phúc. Gia đình hạnh phúc có khi ở ngay bên cạnh chúng ta, trong những điều nhỏ nhặt bình dị nhất mà bạn lại cứ tìm kiếm ở nơi xa xôi. Gia đình hạnh phúc có đôi khi là vợ chồng hòa thuận, hiếu thảo với cha mẹ, cùng ngồi bên nhau trong những bữa cơm gia đình ấm áp, cùng chia sẻ những lo toan trong cuộc sống bộn bề. Gia đình hạnh phúc là không thể nhìn thấy hay cân đo đong đếm nhưng lại là thứ mà bạn có thể tìm thấy và cảm nhận được trong những tháng ngày hai vợ chồng nắm tay nhau qua thử thách của cuộc sống và thời gian.

Gia đình hạnh phúc không chỉ là khi hai người cùng chia sẻ những niềm vui mà còn là khi biết có nửa kia cùng chia sẻ nỗi buồn. Gia đình hạnh phúc là khi bạn khóc có người thấu hiểu, tiếng lòng bạn có người lắng nghe…. Hạnh phúc gia đình là khi cùng nhau chăm sóc những đứa con, dắt chúng tập đi và nhìn chúng bước trên con đường đời mà chúng chọn, gia đình hạnh phúc có đôi khi chỉ là được bên nhau qua những ngày mưa cũng như những ngày gió, thấy nhau vẫn ở cạnh bên, vươn tay là tới, mở mắt là thấy hình bóng nhau…

Câu hỏi 4. Sân khấu hoá kịch bản về chủ đề “Tình yêu, hôn nhân và gia đình" theo chuỗi hoạt động sau:

Hoạt động 1: Xác định nội dung, lựa chọn tác phẩm gắn với chủ đề bài học (có thể tìm kiếm tác phẩm trong Chương trình, sách giáo khoa hoặc tự sáng tác).

Hoạt động 2: Tìm kiếm, xử lí thông tin (có thể tìm kiếm thông tin về tác phẩm qua mạng xã hội và các nguồn khác, tử đó phân tích, lọc và tổng hợp thông tin đã tìm kiếm).

Hoạt động 3: Xây dựng ý tưởng, sáng tác kịch bản sân khấu chuyên thẻ từ tác phẩm (có thể chuyển thể sát hoặc không sát nguyên tác nhưng phải đảm bảo nội dung giáo dục); Thông nhật kịch bản chuyên thê; Dự kiên sô lượng nhân vật, phân cảnh cho kịch bản; Sáng tác kịch bản cho từng phân cảnh; Hoàn thành kịch bản, chuyển thể, ghép phân chuyển thể từng phân cảnh.

Hoạt động 4: Chuẩn bị và tập kịch: Phân vai; Làm đạo cụ sân khẩu và trang phục (nên tận dụng đô dùng có săn, phê liệu); Hỗ trợ âm thanh (có thể tải về từ Internet); Lên kế hoạch tập kịch (thời gian, địa điểm), Tập kịch.

Hoạt động 5: Diễn kịch: Đại diện nhóm giới thiệu tiêu phẩm: Nêu rõ tên nhóm, tên tiểu phẩm, tên diễn viên; Biểu diễn tiểu phẩm.

Hoạt động 6: Đánh giá, nhận xét: Cả lớp nhận xét, trao đồi, bình phẩm vẻ phân biểu diễn của từng nhóm; Bình chọn cho các tiệt mục theo một sô hạng mục gợi ý sau: 1/ Kịch bản hay nhất, 2/ Diễn xuất tốt nhất, 3/ Trang phục đẹp nhất, Cá nhân/nhóm chia sẻ về những điêu thú vị, bất ngờ, hài hước, đáng nhớ, những cảm xúc trong quá trình trải nghiệm sáng tác kịch bản và chuẩn bị biểu diễn.

Hoạt động 7: Chia sẻ cảm nhận, rút ra bài học: Cá nhân/nhóm chia sẻ cảm nhận về các nhân vật, bài học rút ra qua vở kịch: Kịch bản nói vê vân đề gì? Em có cảm nhận gì khi xem vở kịch? Em rút ra bài học gì qua vở kịch?

Giải chi tiết:

Tham khảo: tiểu phẩm “ĐƯỜNG VỀ”

- Các nhân vât trong tiểu phẩm:

+ Vân: Cô nữ sinh lớp 11

+ Tuyết, Thắm, Dũng: Bạn cùng lớp của Vân

+ Ông Hải (bố của Vân)

+ Bà Lan (mẹ của Vân)

+ Nguyệt (chị gái của Vân, đang đi học làm tóc tại thành phố Lào Cai).

+ Cô Thu (cô giáo chủ nhiệm của Vân)

+ Bác Vọng ( chị cô Lan)

- Nội dung tiểu phẩm:

Người dẫn chuyện: Trong căn nhà lợp mái ngói brô, rêu đã ngả màu sẫm mốc, nằm cheo veo bên cạnh Taluy đồi, cách biệt với những dãy nhà cấp 4 ở thôn. Trong cơn gió của chiều đông lại càng trở nên lạnh lẽo và thảm đạm….tiếng gắt, rồi tiếng gằn giọng vang lên lẫn vào tiếng rít của những cơn gió cứ từng hồi như cứa vào lòng người.

ông Hải: (giọng gào lên giận dữ): Mày cút đi, cút khỏi nhà tao….cút hết, cho khuất mắt tao…cút! Khốn khổ khốn nạn cái thân tao, cứ nghĩ đi làm vất vả kiếm ra đồng tiền mày sẽ biết lo toan cho cái gia đình…ai ngờ mày lại đổ đốn ra thế này! Con đàn bà lăng loàn, mày lô đề, bài bạc làm mất hết khoản tiền tiết kiệm của gia đình, giờ lại còn mang thêm về cho tao cả đống nợ. Cái con đàn bà khốn nạn kia!!! Giờ thì cuộc đời này chả là gì với tao hết. Cút hết, cút hết đi trước khi tao cho nó mồi lửa để nó thành tro bụi…

Người dẫn chuyện: Vẫn là một sự im lặng như những buổi chiểu rét mướt khác.. chửi rồi lại nuốt hận và chẳng kịp khoác cái áo đã xỉn màu như mái ngói ngôi nhà. Nhưng lần này, Lan đã đáp lời chồng mình trong dòng nước mắt chứa chan.

Bà Lan (giọng van xin): Tôi xin anh, anh chửi mắng, sỉ vả tôi thế nào cũng được, anh giết tôi đi cũng được, nhưng tôi không muốn con Vân, con Nguyệt nó biết chuyện này.

Ông Hải: Cô, cô còn định quanh co, lằng nhằng nữa hả??? Đẹp mặt chưa, giờ thì thiên hạ nó biết tỏng cái bản mặt của cô rồi.

Bà Lan: Biết…tôi biết , tôi đã biết lỗi sai của tôi rồi. Tôi chỉ muốn gỡ gạc đôi chút để có thêm tiền lo cho các con ăn học. Thật tâm tôi chỉ muốn kiếm tiền lo cho gia đình thôi...

Ông Hải (giận dữ, túm hai tay vào cổ người vợ): Nếu biết lo lắng cho gia đình thì cô không nên vướng vào cờ bạc, đã vậy còn vay nợ tín dụng đen. Cô bảo cô muốn lo cho con cái à, cô chỉ biết thỏa mãn cái máu cờ bạc của cô thôi. Cô sợ hai đứa nó biết cô là người mẹ chả ra gì, vậy tại sao cô lại làm như vậy… cô trả lời đi.. nói…nói mau…

Người dẫn chuyện: Đang cơn giận dữ như lửa cháy....bỗng có tiếng đẩy cửa đánh thòang, Vân từ đâu chạy ào đến như một tia lửa lao thẳng về phía người mẹ đang chan chứa trong nước mắt, dằng mạnh bàn tay thô kệch, xù xì của bố, nó quỳ xụp xuống thổn thức, nghẹn ngào.Cô bé học giỏi Văn, sống nội tâm và ít nói đã không thể im lặng

Vân: Con đã đứng ở bên ngoài nghe hết câu chuyện của bố và mẹ...con thực sự không hiểu điều gì đã làm gia đình ta đến nông nỗi này...

Ông Hải (giọng đau đớn): Mày làm sao hiểu được hả con...tao khổ sở lắm rồi....

Bà Lan: tôi van anh, anh đừng nói thêm điều gì cả trong lúc này...hãy vì con bé... tôi xin anh.

Vân: Bố mẹ biết không, gần đây con đã thấy bố mẹ và cả nhà không còn gắn kết như xưa, con lo lắng, con sợ hãi và cũng không dám chia sẻ cả với chị, cũng chẳng dám hỏi mẹ tại sao?

Bà Lan: Con ơi, mẹ biết rồi! Mẹ xin con!!!

Vân (giọng đau đớn, nghẹn ngào trong nước mắt ): Những lúc chỉ có một mình con luôn nhớ lại những ngày khi con và chị còn bé, mỗi buổi chiều bố chở hai chị em trên chiếc xe đạp cũ, dạo quanh cánh đồng rồi vào nhà ông bà nội chơi đợi mẹ đi làm may về. Rồi cả nhà lại kéo nhau về với mái nhà nhỏ để ríu rít với bữa cơm tối chỉ có rau, đậu và vài miếng cá kho mặn. Con cũng nhớ những hôm bố đi phụ hồ về muộn, hai chị em quanh quẩn đứng ngóng ngoài sân. Vừa ngóng rồi lại tự hỏi, sao mãi bố chưa về. Mẹ còn sốt ruột mắng chúng con, không được nhắc để bố còn về nhà cho an toàn. Những lúc thế này con chỉ mong thời gian có thể đóng băng được, để mãi được như tấm bé, lúc gia đình mình tuy thiếu thốn về vật chất nhưng vẫn luôn vui vẻ,hạnh phúc; để con chẳng phải đối diện với những cãi vã, bực dọc của bố mẹ; để con không phải nghe những điều mà đôi tai con không thể tin. Đầu óc con muốn nổ tung, bố mẹ biết không???

Người dẫn chuyện: Ông Hải lặng lẽ, rút cái áo công nhân đã sờn bạc hết cả lưng và vai bước ra ngoài, cửa vẫn chưa khép lại... Vân và mẹ ôm nhau khóc, mẹ ôm chặt con gái như muốn thanh minh, như muốn thắp lại chút niềm tin nhỏ bé cho cô con gái nhỏ khi câu chuyện cô muốn giữ kín đã bung tuột ra theo tiếng gió rít và tiếng gằn giận dữ của người chồng trong cánh cửa khép hờ...

Người dẫn chuyện: Ông Hải đã đi đến cả tháng nay không thấy về. Nghe nói, ông bỏ việc phụ hồ theo mấy người bạn bốc dỡ hàng trên cửa khẩu Lào Cai vì làm ở đây tuy vất vả nhưng chắc chắn ông sẽ kiếm được nhiều tiền hơn việc đi phụ hồ, hơn nữa cũng là để không phải đối diện với người vợ của mình. Đến cả đứa con gái lớn là Nguyệt, học làm tóc ở gần chỗ anh làm, anh cũng không muốn đến gặp con. Nguyệt biết bố đang làm bốc vác ở cửa khẩu cũng là do cô bạn cùng xóm chạy hàng hoa quả ở cửa khẩu khi đến gội đầu đã kể gặp bố cô. Cô đã tìm gặp được bố mình. Mẹ thì vẫn đi làm may thuê cho hiệu may gần nhà. Còn Vân, từ sau khi bố đi làm không về nhà như trước nữa, đến mỗi bữa vẫn ăn cơm với mẹ nhưng hai mẹ con cũng không nói chuyện, thậm chí Vân không hay ngước lên nhìn mẹ như trước. Vân thường xuyên đi học về muộn, về nhà cũng chẳng mầy khi Vân học bài. Giờ đây, Vân đã ra dáng một cô thiếu nữ, biết để ý đến quần áo mình mặc, lại còn tô son đỏ cam trước khi đi học. Càng ngày mẹ lại càng thấy con khác rất nhiều. Có một lần, cô giáo đã gọi điện cho mẹ Vân và trao đổi rất lâu, đến bữa ăn mẹ nói với Vân.

Bà Lan: Vân à! Hôm nay cô giáo của con gọi điện cho mẹ để trao đổi về việc học của con. Mẹ thấy lo lắng con ạ!

Vân (Tỏ ra không thoải mái): Cô giáo con nói với mẹ chuyện gì ạ? Con vẫn đi học bình thường như các bạn, vẫn chấp hành tốt mọi nội quy của trường lớp, có vi phạm điều gì đâu, lạ nhỉ sao cô lại phải quan tâm tới con quá mức như vậy???

Bà Lan: Con... nếu không có chuyện gì, chắc chắn cô giáo đã không phải gọi để trao đổi với mẹ nhiều như vậy.

Vân (giọng gắt lên): Con đã nói là không có việc gì cả, mẹ đừng xen vào chuyện của con nữa, con thấy mệt mỏi lắm rồi...

Bà Lan: Con… Tại sao con lại nói với mẹ như thế, mẹ chỉ muốn quan tâm đến con nhiều hơn thôi…

Người dẫn chuyện: Khi bà Lan vừa bước về phía sau nhà, tiếng còi xe máy đã réo lên inh ỏi trước nhà...Vân mở hé cánh cửa, tiếng Dũng dội vào.

Dũng (nói với vào nhà): Đợi lâu lắm rồi đấy, để bọn nó đợi lâu là không xong đâu. Nhanh cái chân cho tôi nhờ???

Vân: Được rồi….chờ tí, chậm một tí đã chết ai được?

Bà Lan (ngạc nhiên): Sao con nói chiều nay đi lao động trên trường? Giờ lại rủ nhau đi chơi ở đâu mà lại chờ đợi với hẹn hò nhau??? Con ở yên đó để mẹ gọi điện cho cô giáo con.

Vân: Sao động tí mẹ lại lôi cô giáo ra dọa con, bây giờ chẳng ai làm con sợ được cả, mẹ hiểu không? Mẹ cứ lo việc của mẹ đi. Con đi lao động xong sẽ đến nhà Thắm thăm nó bị ốm. Nếu muộn, mẹ cứ ăn cơm trước, đừng chờ con làm gì!

Người dẫn chuyện: Chưa kịp nghe mẹ nói lại, Lan đã chạy ào ra, ngồi vội lên xe máy với Dũng và Tuyết, đầu cũng chẳng thèm đội chiếc mũ bảo hiểm. Bà Lan ngỡ ngàng, thẫn thờ vì giờ đây con gái chị như đã thoát ra khỏi vòng tay mẹ, nó không muốn chị quan tâm mà lại càng không muốn thủ thỉ tâm sự mọi chuyện với mẹ như trước kia nữa. Chị cảm nhận được sự rạn nứt trong tình cảm và niềm tin của con gái mà giờ đây chị thật khó có thể nối lại được. Chị tự nhủ: Có lẽ cũng tại mình, giờ đây không thể trách ai. Trời đã nhá nhem tối, cơm canh đã chín, mâm cơm đạm bạc đã dọn ra, chị thẫn thờ ngóng con.

Bà Lan (Bước ra cửa rồi lại vào trong nhà, hết đứng lại ngồi): Giờ này đã muộn lắm rồi, con bé làm gì mà còn chưa về. Nó đã bao giờ về muộn như thế này đâu. Phải gọi cho cô giáo mới được….. A lô: Cô Thu ạ! Cô ơi, chiều lớp đi lao động có về muộn lắm không cô?

Người dẫn chuyện: Có tiếng từ đầu dây bên kia hồi đáp trong hốt hỏang

Cô Thu: Chị Lan ơi, chiều nay lớp không lao động đâu vì một số bạn phải đi tập ngoại khóa cho tuần tới nên lịch lao động tạm hõan, em đã nhắn tin cho gia đình rồi mà. Em có nhắc cháu tham gia tập ngoại khóa, cháu nói gia đình dạo này bận việc, phải giúp mẹ nên không tham gia.

Bà Lan: Thôi, chết tôi rồi, cháu nói đi lao động. Tôi mải làm quá, không để ý cô nhắn tin.

Cô Thu: Chị ơi, ngoài những lần em gọi điện và mời chị đến gặp để trao đổi về tình hình của cháu, có bất kì vấn đề gì em đều báo cả qua sổ liên lạc điện tử. Bây giờ chị bình tĩnh, em sẽ gọi cho phụ huynh của cháu Thắm để hỏi xem cháu còn bên đó không.

Bà Lan (giọng cầu khẩn): Cô giáo gọi hỏi giúp tôi với ạ? Trăm sự nhờ cô giúp cho tôi...

Người dẫn chuyện: Cô Thu gọi điện cho mẹ Thắm và nhận được câu trả lời: Cả nhà cũng đang sốt ruột định gọi hỏi cô giáo để hỏi tình hình.Cô giáo đã đến nhà mẹ Vân để báo tình hình. Khi mẹ Vân cho biết chiều nay con gái đi xe cùng Dũng và Tuyết, cô Thu đã giật mình vì biết Dũng là một học sinh cá biệt, đã bỏ học và thường xuyên giao du với những thanh niên chơi bời, thậm chí nhân thân không rõ ràng. Cô giáo đã động viên mẹ Vân bình tĩnh để hỏi thêm thông tin, nếu cần thiết sẽ phải báo cho cơ quan công an ngay.

Cô Thu: Giờ đây chưa biết việc gì xảy ra với cháu chị phải hết sức bình tĩnh chị ạ!

Bác Vọng (vhị gái của bà Lan hớt hải chạy đến): Chiều nay, tôi thấy con Vân đi với hai đứa nữa phóng xe lên mạn thành phố Lào Cai. Dì thử gọi cho con Nguyệt xem nó có lên trên đó chơi không?

Bà Lan: Chị ơi chắc con bé không lên đó đâu. Vì tuần trước Nguyệt mới về nhà. Chúng nó còn hẹn hò nhau, cuối tuần sẽ gọi bố về để sang thăm ông bà nội nữa mà.

Bác Vọng: Dì cứ gọi thử đi, tôi có linh cảm con bé đang ở chỗ chị nó.

Bà Lan: Vâng, để em gọi ạ!

Người dẫn chuyện: Bác Vọng vừa nhắc đến Nguyệt thì tiếng chuông điện thoại của Nguyệt gọi đến cho mẹ…

Bà Lan: Nguyệt à con! Em Vân, em Vân nó đi từ chiều chưa về, mẹ hỏi các bạn của nó không ai biết con bé ở đâu, cô giáo và bác Vọng cũng đang ở đây.

Nguyệt: Mẹ ơi, Vân đang ở trên gần cửa khẩu cùng con và bố đây mẹ ạ!

Bà Lan: Con nói thật chứ???

Nguyệt: Thật mà mẹ! Nó đi cùng con Thắm và một thằng bạn của nó nữa. Nếu hôm nay, bố không làm gần ở đó, không nhận ra và đi theo để gọi nó, có lẽ mẹ con mình sẽ không được gặp em nữa.

Bà Lan (hốt hỏang, ấp úng): Con nói vậy nghĩa là sao?

Nguyệt: Vân và con cái Thắm bị bọn nó dẫn sang cửa khẩu chơi, đi mua sắm rồi nó lừa bán cho những kẻ chuyên buôn người. Thằng bạn đưa hai đứa đi đã bị tạm giữ để điều tra. May quá mẹ ạ!

Bà Lan: Thế em và bố con đâu rồi? Mọi người có ở đó không để mẹ gọi gặp bố con.

Nguyệt: bố đã giục con gọi điện báo ngay cho mẹ. Bố cũng nói, bố nói chuyện lại với người chủ chỗ bố làm để xin nghỉ về nhà một thời gian về với gia đình. Mẹ cứ yên tâm chờ bố và chúng con đang chuẩn bị về mẹ nhé.

Bà Lan: Ừ, ừ được rồi con (rồi chị quay sang nói với cô giáo và bác Vọng) May quá! Không thì tôi cũng không biết phải sống thế nào nữa? con tôi không sao cô giáo và bác ạ! Các cháu và bố nó đang chuẩn bị về nhà rồi.

Cô giáo: Tôi xin chia sẻ chân thành với chị, sau sự việc này, chị cần phải quan tâm đến cháu nhiều hơn. Anh chị phải sắp xếp công việc gia đình, giải quyết các mâu thuẫn để cháu yên tâm học tập. Đây là lứa tuổi mà tâm lí các cháu chưa thực sự chưa ổn định. Khi có những biến cố gia đình, các cháu sẽ rất dễ bị tổn thương, suy nghĩ nhiều, làm ảnh hưởng tới việc học tập, thậm chí sẽ rất dễ chán nản, bi quan và dễ bị bạn xấu lôi kéo.

Bác Vọng: Cô giáo nói đúng đấy dì! Dì và chú cần phải nghĩ cho con cái mình nhiều hơn. Điều gì có thể bỏ qua cho nhau thì nên bỏ qua để giữ mái ấm gia đình để con cái tập trung tư tưởng học tập. Dì nên nghe tôi!!!

Bà Lan: Vâng, tôi cảm ơn cô giáo rất nhiều ạ

Bà Lan: Dạ vâng, em biết là mình đã sai lầm khi chỉ nghĩ cho bản thân mình, đã để con em đến nông nỗi này…Từ giờ em sẽ gần gũi, lắng nghe con nhiều hơn, cố gắng là một người mẹ tốt trong mắt các con.

Người dẫn chuyện: Khi cô giáo và bác Vọng vừa về thì một lúc sau ba bố con Vân cũng về đến nhà. Ông Hải ngập ngừng chưa định bước vào. Vân chạy đến ôm mẹ, kéo tay bố vào.

Vân: Mẹ!!!con xin lỗi vì đã không nghe lời mẹ dạy, con đã khiến mọi người phải lo lắng. Con thực sự mong muốn bố mẹ và cả gia đình ta gắn bó như xưa. Con biết cả bố và mẹ giận nhau là còn rất yêu thương nhau chỉ vì hoàn cảnh gia đình mình khó khăn. Con hứa sẽ chăm chỉ học hành, không chơi với những người bạn xấu để không xảy ra sự việc như hôm nay. Tìm được đường về hôm nay, con sẽ nhất định không để mình lạc bước nữa.

Nguyệt: Con cũng đã học nghề sắp xong và sẽ tự làm ra đồng tiền, con cũng có thể trang trải một phần giúp bố mẹ, con chỉ mong bố mẹ bỏ qua mọi lỗi lầm cho nhau để cả nhà ta lại được như xưa.

Bà Lan: Mẹ biết rồi, các con yên tâm (Rồi chị quay sang người chồng của mình, lặng lẽ cất tiếng). Thiếu chút nữa thôi thì chúng ta sẽ phải trả cái giá quá đắt vì sự ích kỉ của bản thân mình. Chúng ta không thể lạc lối và càng không thể để các con đi sai con đường của mình. Hãy vì các con mà tha thứ cho em. Em sẽ tu chí làm ăn, vun vén cho gia đình. Anh tha thứ cho em nhé.

ông Hải: Thời gian xa nhà vừa qua, anh cũng đã suy nghĩ rất nhiều về những việc vừa qua. Việc xảy ra với con gái vừa rồi đã làm anh nhận ra rằng: tương lai của các con là quan trọng, chúng ta không có quyền và không được phép tước đi hạnh phúc và tương lai của các con….

Người dẫn chuyện: Hai con gái nhỏ chạy đến bên ôm chầm lấy bố mẹ với ánh mắt hạnh phúc, giường như họ thấm thía cái cảm giác hạnh phúc khi tìm lại sự gắn kết của mình, hạnh phúc khi mà may mắn đã đến đúng lúc để gia đình họ không ai phải rời xa… Câu chuyện về sự rạn nứt hạnh phúc gia đình vì những cám dỗ xã hội , gây ra những tổn thương không chỉ với người trong cuộc mà còn tổn thương cả những người thân trong gia đình là câu chuyện của nhiều gia đình trong xã hội hiện nay. Cô bé Vân đã may mắn tìm được đường về trước khi mọi thứ đi quá xa, ngoài tầm kiểm soát của gia đình. Cô bé may mắn khi được trở về với gia đình của mình, không phải chịu nỗi đau mà những cô gái trẻ bị lừa bắt sang bên kia biên giới. Một hồi chuông cảnh tỉnh những người làm cha làm mẹ phải biết quan tâm, gần gũi , sẻ chia, vượt qua sự ích kỉ của cá nhân, vượt qua thử thách trong cuộc sống để giữ hạnh phúc gia đình…