I. Mở đầu

Câu hỏi 1 : Em hãy kể về một trường hợp dưới 18 tuổi phạm tội mà em biết và rút ra kinh nghiệm từ trường hợp này.

Giải chi tiết:

• Trường hợp: D (16 tuổi) bẻ khóa ăn trộm một chiếc xe máy trị giá 16 triệu đồng trước cổng một cửa hàng tiện lợi.
• Bài học rút ra từ trường hợp trên: không được thực hiện tội phạm dưới bất kì hình thức nào, vì sẽ phải nhận hình phạt thích đáng. Là học sinh, chúng ta cần xây dựng ý thức chấp hành pháp luật hình sự và đấu tranh phòng chống tội phạm.

II. Khám phá

1. Tuổi chịu trách nhiệm hình sự

Câu hỏi 2 : Em hãy đọc thông tin,tình huống sau để trả lời câu hỏi

• Vì sao S và H cùng tham gia vụ trộm cắp tài sản nhưng chỉ có S bị truy cứu trách nhiệm hình sự, còn H bị xử lí hành chính?
• Tại sao khi xử lí hành vi vi phạm pháp luật hình sự phải xác định rõ tuổi của người vi phạm?

Giải chi tiết:

• Theo Điều 12 Bộ luật Hình sự về tuổi chịu trách nhiệm hình sự, mặc dù S và H là đồng phạm trong vụ trộm cắp tài sản nhưng S trên 16 tuổi nên bị truy cứu trách nhiệm hình sự về tội trộm cắp tài sản (Điều 173 Bộ luật Hình sự); H 13 tuổi bị xử lí hành chính về hành vi vi phạm pháp luật của mình.
• GV phân tích Điều 12 Bộ luật Hình sự về quy định người từ đủ 14 tuổi đến dưới 16 tuổi phải chịu trách nhiệm hình sự đối với những tội phạm rất nghiêm trọng, tội phạm đặc biệt nghiêm trọng, người từ đủ 16 tuổi trở lên phải chịu trách nhiệm hình sự về mọi tội phạm. Quy định này dựa trên sự phát triển về nhận thức, tâm sinh lí của người dưới 18 tuổi. Vì thế, khi xử lí hành vi vi phạm pháp luật hình sự cần xác định rõ độ tuổi của người phạm tội.

2. Nguyên tắc xử lí đối với người dưới 18 tuổi phạm tội

Câu hỏi 3: Em hãy đọc các trường hợp sau để trả lời câu hỏi

• Vì sao cơ quan nhà nước có thẳm quyên ra quyết định miễn trách nhiệm hình sự và áp dụng biện pháp giám sát, giáo dục đôi với C và T?
• Em hãy nêu ý nghĩa của nguyên tắc xử Ií đối với người dưới 18 tuổi phạm tội trong Bộ luật Hình sự.

Giải chi tiết:

• C và T thật sự ăn năn, hối lỗi về hành vi của mình. Bản thân C và T đã cùng gia đình khắc phục hậu quả, thành thật khai báo, nhận tội. Nhận thấy C và T có khả năng giáo dục, cải tạo, cơ quan có thẩm quyền ra quyết định miễn trách nhiệm hình sự và áp dụng biện pháp giám sát, giáo dục đối với C và T.
• Nguyên tắc xử lí đối với người dưới 18 tuổi phạm tội thể hiện nguyên tắc nhân đạo của pháp luật hình sự, đồng thời bảo đảm lợi ích tốt nhất của người dưới 18 tuổi thực hiện mục đích chủ yếu là giáo dục, giúp đỡ họ sửa chữa sai lầm, phát triển lành mạnh, trở thành công dân có ích cho xã hội. Người dưới 18 tuổi là người chưa phát triển đây đủ về thể chất, tâm sinh lí, trình độ nhận thức hạn chế, đễ bị kích động, bị lôi kéo nhưng cũng dễ thay đối, thích nghi với hoàn cảnh mới, đễ giáo dục, cải tạo. Việc phạm tội của người dưới 18 tuổi có một phần trách nhiệm của gia đình, nhà trường và xã hội. Do vậy, việc xử lí người dưới 18 tuổi phạm tội phải căn cứ vào độ tuổi, khả năng nhận thức của họ về tính chất nguy hiểm của hành vi phạm tội.

3. Các biện pháp xử lí đối với người dưới 18 tuổi phạm tuổi

a. Các biện pháp giám sát, giáo dục áp dụng trong trường hợp được miễn trách nhiệm hình sự đối với người dưới 18 tuổi phạm tội

• Biện pháp khiển trách

Câu hỏi 4 : Em hãy đọc thông tin, trường hợp sau để trả lời câu hỏi sau

• Cơ quan điều tra căn cứ vào những yếu tố nào đề quyết định áp dụng biện pháp khiến trách đôi với H? Việc áp dụng biện pháp khiên trách đôi với H nhằm mục đích gì?
• Theo em, biện pháp khiến trách tạo điều kiện như thế nào để giúp người từ 18 tuổi phạm tội sửa chữa sai lầm trong cuộc sống sau này?

Giải chi tiết:

• Cơ quan điều tra căn cứ vào các yếu tố sau để áp dụng biện pháp khiển trách đối với H: H 17 tuổi, lần đầu phạm tội, đã thật sự ăn năn hối hận về hành vi phạm tội và hậu quả gây ra, đã thành thật khai báo với cơ quan điều tra.
• Khiển trách là sự nhắc nhở, phê phán của Nhà nước đối với người dưới 18 tuổi phạm tội được miễn trách nhiệm hình sự, giúp họ nhận thức rõ hành vi phạm tội và hậu quả gây ra cho cộng đồng, xã hội và nghĩa vụ của họ để từ đó quyết tâm sửa chữa sai lầm để trở thành người công dân có ích cho xã hội. Khi áp dụng biện pháp khiển trách, người dưới 18 tuổi phạm tội được miễn trách nhiệm hình sự, được sống với gia đình, được gia đình, chính quyển địa phương cùng giám sát, giáo dục họ thực hiện các nghĩa vụ trong thời gian chịu sự giám sát.

• Biện pháp hòa giải cộng đồng

Câu hỏi 5 : Em hãy đọc các trường hợp sau để trả lời câu hỏi

• Cơ quan điều tra căn cứ vào những yếu tô nào đề quyết định áp dụng biện pháp hoà giải tại cộng đông đôi với B? Việc áp dụng biện pháp hoà giải tại cộng đồng nhằm mục đích ?
• Theo em, biện pháp hoà giải tại công đồng tạo điều kiện như thế nào để giúp người dưới 18 tuổi phạm tội sửa chữa sai lâm trong cuộc sống sau này?

Giải chi tiết:

• Cơ quan điều tra căn cứ vào các yếu tố sau để ra quyết định áp dụng biện pháp hoà giải cộng đồng đối với B: Độ tuổi - B 16 tuổi, B đã nhận thức được hậu quả do hành vi của mình gây ra và cố gắng khắc phục hậu quả đó (đưa chị H vào viện điều trị, sửa chữa xe máy hỏng và bồi thường thiệt hại cho chị H), được chị H để nghị cơ quan điều tra xem xét miễn trách nhiệm hình sự cho B.
• Việc áp dụng biện pháp hoà giải tại cộng đồng nhằm giải quyết mâu thuẫn giữa người phạm tội và người bị hại, giải quyết các vấn để phát sinh từ hành vi phạm tội trên tinh thần tự nguyện của hai bên, trước sự chứng kiến của chính quyền địa phương nhằm ngăn ngừa các hậu quả xấu khác có thể nảy sinh, tạo điều kiện để người dưới 18 tuổi phạm tội được sống trong cộng đồng, được gia đình, chính quyển giáo dục, được tạo điều kiện học tập và phát triển để trở thành công dân có ích cho xã hội. Người phạm tội có nghĩa vụ bồi thường thiệt hại (hoặc cam kết bồi thường thiệt hại) và các nghĩa vụ khác theo quy định pháp luật.

• Biện pháp giáo dục tại xã, phường và thị trấn

Câu hỏi 6 : Em hãy đọc thông tin,tình huống sau để trả lời câu hỏi

• Toà án căn cứ vào những yếu tố nào đề quyết định áp dụng biện pháp giáo dục tại xã, phường, thị trấn đối với P?
• Theo em, biện pháp giáo dục tại xã, phường, thị trấn tạo điêu kiện như thế nào để giúp cho người dưới 18 tuổi phạm tội sửa chữa sai lầm trong cuộc sống sau này?

Giải chi tiết:

• Căn cứ để Toà án áp dụng biện pháp giáo dục tại xã, phường, thị trấn đối với P là tuổi khi P phạm tội, loại tội phạm (theo Điều 9 Bộ luật Hình sự) và nơi cư trú của người phạm tội.
• Việc áp dụng biện pháp giáo dục tại xã, phường, thị trấn giúp người phạm tội không phải cách li khỏi môi trường đang sống, được chính quyền, cộng đồng kết hợp thực hiện giám sát, giáo dục, giúp đỡ họ cải tạo, sửa chữa sai lầm để trở thành công dân có ích cho xã hội. Đồng thời, biện pháp này còn giúp họ tránh được mặc cảm trong cuộc sống sau này.

b. Biện pháp tư pháp giáo dục tại trường giáo dưỡng

Câu hỏi 7 : Em hãy đọc thông tin,tình huống sau để trả lời câu hỏi

• Căn cứ để Toà án ra quyết định áp dụng biện pháp đưa vào trường giáo dưỡng đối với A là gì?
• Trong trường giáo dưỡng, A đã làm gì để được nhà trường đề nghị Toà án xem xét đề có thê quyết định châm dứt trước thời hạn giáo dục tại trường giáo dưỡng ?
• Theo em, biện pháp giáo dục tại trường giáo dưỡng giúp ích gì cho việc giáo dục người dưới 18 tuổi phạm tội?

Giải chi tiết:

• Căn cứ để Toà án áp dụng biện pháp giáo dục tại trường giáo dưỡng đối với A là: tuổi khi phạm tội, tính chất nghiêm trọng của hành vi phạm tội, nhân thân và môi trường sống của A.
• Trong thời gian sống ở trường giáo dưỡng, A đã nhận thức được hành vi sai trái của mình, chấp hành đây đủ những nghĩa vụ học tập, lao động theo sự quản lí, giáo dục của nhà trường và có nhiều tiến bộ nên được nhà trường để nghị Toà án có thể quyết định chấm đứt trước thời hạn giáo dục tại trường giáo dưỡng.
• Việc áp dụng biện pháp giáo dục tại trường giáo dưỡng đối với người dưới 18 tuổi phạm tội giúp họ rời xa, cách li khỏi môi trường đang sống, tạo cho họ sống trong môi trường nền nếp, kỉ luật, được học tập, giáo dục, lao động phù hợp với lứa tuổi để có thể nhận thức được sai lầm, sửa chữa những hành vi vi phạm, phát triển lành mạnh về thể chất, trí tuệ.

c. Các hình phạt áp dụng đối với người dưới 18 tuổi phạm tội

• Cảnh cáo

Câu hỏi 8 : Em hãy đọc trường hợp sau để trả lời câu hỏi

• Em hãy nêu căn cứ để Tòa án ra quyết định áp dụng hình phạt cảnh cáo đối với A
• Theo em, hình phạt cảnh cáo nhằm mục đích gì?

Giải chi tiết:

• Căn cứ để Toà án áp dụng hình phạt cảnh cáo đối với A là: tuổi của A khi phạm tội, thuộc loại tội phạm ít nghiêm trọng, có các tình tiết giảm nhẹ như: thành khẩn khai báo, được người bị hại xin giảm nhẹ hình phạt.
• Hình phạt cảnh cáo nhằm mục đích cảnh cáo, răn đe người phạm tội, đồng thời tạo điều kiện cho những người phạm tội thật sự ăn năn, hối cải sửa chữa sai lầm để trở thành người công dân có ích cho xã hội.

• Phạt tiền

Câu hỏi 9: Em hãy đọc thông tin, trường hợp sau để trả lời câu hỏi

• Vì sao Tòa án áp dụng hình phạt tiền với mức phạt là 40 triệu đồng với K?
• Vì sao khi áp dụng hình phạt tiền đối với người dưới 18 tuổi phạm tội thì mức phạt lại không quá một phần hai mức tiền phạt tiền mà điều luật quy định?

Giải chi tiết:

• Toà án áp dụng hình phạt tiền với mức tiền phạt là 40 triệu đồng đối với K (không quá một phần hai khung hình phạt của tội mà K đã phạm) dựa trên nguyên tắc xử lí người dưới 18 tuổi phạm tội, chủ yếu nhằm mục đích giáo dục, giúp đỡ họ sửa chữa sai lầm.
• Phạt tiền được áp dụng là hình phạt chính đối với người từ đủ 16 tuổi đến dưới 18 tuổi, nếu người đó có thu nhập hoặc có tài sản riêng. Mức tiền phạt đối với người từ đủ 16 tuổi đến dưới 18 tuổi phạm tội không quá một phần hai mức tiền phạt mà điều luật quy định (Điều 99 Bộ luật Hình sự).

• Cải tạo không giam giữ

Câu 10: Em hãy đọc thông tin, trường hợp sau để trả lời câu hỏi dưới đây

• Căn cứ đề Toà án ra quyết định áp dụng hình phạt cải tạo không giam giữ đối với Q là gì? Vì sao Uỷ ban nhân dân xã P được giao trách nhiệm giám sát, giáo dục Q?
• Hình phạt cải tạo không giam giữ có ý nghĩa như thế nào đối với người dưới 18 tuổi phạm tội?

Giải chi tiết:

• Căn cứ để Toà án áp dụng hình phạt cải tạo không giam giữ đối với Q là:
  • Tuổi: Q 17 tuổi khi phạm tội, có nơi cư trú rõ ràng.
  • Nhân thân: Q phạm tội lần đầu đã thật sự ăn năn hối lỗi, thành khẩn khai báo.
  • Loại tội phạm: Q phạm tội tàng trữ trái phép vật liệu nổ (Điều 305 Bộ luật Hình sự).
  • Đây là hành vi nguy hiểm cho xã hội, trực tiếp xâm phạm trật tự, an toàn xã hội, cần phải xử lí nghiêm nhưng chưa đến mức phải cách li xã hội.
  • Uỷ ban nhân dân xã nơi Q cư trú được Toà án giao trách nhiệm giám sát, giáo dục để trực tiếp thực hiện việc quản lí, giáo dục P trong thời gian chấp hành hình phạt cải tạo không giam giữ tại nơi cư trú.
• Việc áp dụng hình phạt cải tạo không giam giữ tạo điều kiện để Q được tiếp tục sống, làm việc ổn định, tự cải tạo dưới sự giám sát, giáo dục của Uỷ ban nhân dân xã nơi cư trú.

• Tù có thời hạn

Câu 11: Em hãy đọc thông tin, trường hợp sau để trả lời câu hỏi

• Vì sao Tòa án áp dụng hình phạt tù đối với X là 12 năm?
• Việc áp dụng hình phạt tù có thời hạn đối với người dưới 18 tuổi phạm tội cần căn cứ vào nguyên tắc nào trong Bộ luật hình sự?

Giải chi tiết:

• Toà án áp dụng mức hình phạt 12 năm tù có thời hạn đối với X căn cứ vào nguyên tắc xử lí đối với người phạm tội dưới 18 tuổi quy định tại Điều 91 và Điều 101 Bộ luật Hình sự.
• Việc áp dụng hình phạt tù có thời hạn đối với người dưới 18 tuổi phạm tội căn cứ vào nguyên tắc nhân đạo, nguyên tắc xử lí đối với người dưới 18 tuổi phạm tội trong Bộ luật Hình sự.

4. Mức hình phạt, tổng hợp hình phạt, miễn giảm hình phạt, tha tù trước thời hạn; xóa án tích đối với người dưới 18 tuổi phạm tội

a. Tổng hợp hình phạt

Câu 12: Em hãy đọc trường hợp sau để trả lời câu hỏi

Năm 15 tuổi, V đã phạm những tội nào? Theo em, Tòa án sẽ quyết định hình phạt thế nào?

Khi xem xét tội của V ở lần phạm tội năm 17 tuổi, Tòa án có bỏ qua lần phạm tội năm 15 tuổi không? Vì sao?

Giải chi tiết:

• Năm 15 tuổi, V phạm hai tội: trộm cắp tài sản (Điều 173 Bộ luật Hình sự) và tội cố ý gây thương tích (Điều 134 Bộ luật Hình sự). Khi xét xử cùng một lần người dưới 18 tuổi phạm nhiều tội thì Toà án quyết định hình phạt đối với từng tội và tổng hợp hình phạt chung theo quy định.
• Năm 17 tuổi, V phạm tội cố ý gây thương tích (Điều 134 Bộ luật Hình sự).Khi xem xét tội của V ở lần phạm tội năm I7 tuổi, Toà án căn cứ vào mức hình phạt đã tuyên đối với tội đã phạm năm V 15 tuổi để ra quyết định hình phạt.

b. Giảm mức tuyên án phạt

Câu 13: Em hãy đọc các trường hợp sau để trả lời câu hỏi

• Vì sao N được đề nghị giảm mức hình phạt đã tuyên?
• Em hãy nêu ví dụ về điều kiện để giảm mức tuyên án phạt đối với người dưới 18 tuổi?

Giải chi tiết:

• Giải thích : N đã chấp hành hai phần năm mức hình phạt N có nhiều tiến bộ trong thời gian chấp hành hình phạt tại trại giam. Ban Giám thị trại đề nghị Toà án xem xét giảm mức hình phạt đối với N.
• Người dưới 18 tuổi phạm tội bị phạt cải tạo không giam giữ hoặc phạt tù, nếu có tiến bộ và đã chấp hành được một phần tư thời hạn, thì được Toà án xét giảm; riêng đối với hình phạt tù, mỗi lần có thể giảm đến 4 năm nhưng phải bảo đảm đã chấp hành ít nhất là hai phần năm mức hình phạt đã tuyên. Nếu lập công hoặc mắc bệnh hiểm nghèo, thì được xét giảm ngay và có thể được miễn chấp hành phần hình phạt còn lại.

c. Tha tù có thời hạn

Câu 14: Em hãy đọc trường hợp sau để trả lời câu hỏi

• U đã làm gì để được tha tù trước thời hạn?
• Em hãy nêu ví dụ minh họa về điều kiện tha tù trước thời hạn đối với người dưới 18 tuổi phạm tội theo quy định của Bộ luật Hình sự.

Giải chi tiết:

• U được tha tù trước thời hạn vì: U phạm tội lần đầu và có nhiều tiến bộ, có ý thức cải tạo tốt trong thời gian chấp hành hình phạt. U đã chấp hành được một phần ba thời hạn phạt tù. U có nơi cư trú rõ ràng.U được Ban Giám thị trại để nghị xem xét tha tù trước thời hạn.
• Bạn M tham gia vào hội cờ bạc lớn ở các tỉnh miền núi và bị bắt nhưng được thả vì chưa đủ 18 tuổi, có ý thức cải tạo tốt.

d. Xóa án tích

Câu 15: Em hãy đọc thông tin, trường hợp sau để trả lời câu hỏi

• Án tích là gì? Việc xoá án tích sẽ đem lại điêu gì đối với người dưới 18 tuổi phạm tội khi tái hoà nhập cộng đông?
• Vì sao M không có án tích?
• Em hãy nêu ý nghĩa của việc xoá án tích đối với người dưới 18 tuổi phạm tội.

Giải chi tiết:

• Xoá án tích là một chế định quan trọng, thể hiện tính nhân văn và tôn trọng quyền con người trong pháp luật hình sự.Điều 69 Bộ luật Hình sự quy định: Người được xoá án tích coi như chưa bị kết án. Điều đó có nghĩa là, từ thời điểm được xoá án tích, họ trở thành công dân bình thường về mặt tư pháp và cơ quan, tổ chức, cá nhân không được căn cứ vào sự kiện họ đã bị kết án trước đây để hạn chế quyền lợi của họ. Sau khi đã được xoá án tích, các giấy tờ liên quan đến lí lịch nhân thân của họ đều được ghi là “không có án tích” và nếu người đó lại phạm tội mới thì cũng coi như phạm tội lần đầu.
• M phạm tội khi 15 tuổi, thuộc trường hợp pháp luật quy định được coi là không có án tích.
• Việc xoá án tích giúp người phạm tội dưới 18 tuổi tránh khỏi sự kì thị của mọi người, không mặc cảm bởi việc làm sai trái của bản thân trong quá khứ, tự tin trong cuộc sống hoà nhập với cộng đồng.Bộ luật Hình sự Việt Nam quy định xoá án tích gồm có 3 trường hợp, đó là người bị kết án được đương nhiên xoá án tích (Điều 70), xoá án tích theo quyết định của Toà án (Điều 71) và xoá án tích trong trường hợp đặc biệt (Điều 72).

III. Luyện tập

Câu hỏi 1 : Em có đồng tình hay không đồng tình với nhận định nào dưới đây về tội phạm? Vì sao?

A. Tất cả những hành vi gây nguy hiểm cho xã hội đều là tội phạm.

B. Mọi hành vi bị coi là tội phạm khi có dấu hiệu có lỗi và gây nguy hiểm cho xã hội.

C. Trong một số trường hợp, hành vi đe dọa sẽ gây ra thiệt hại cho xã hội cũng là hành vi gây nguy hiểm cho xã hội.

D. Đối với mỗi tội danh, người phạm tội sẽ bị áp dụng nhiều hình phạt chính.

E. Hình phạt được áp dụng dựa trên hậu quả của hành vi phạm tội.

G. Mục đích của hình phạt là trừng trị người phạm tội.

Giải chi tiết:

A. Không đồng tình, vì chỉ những hành vi nguy hiểm cho xã hội được quy định trong Bộ luật Hình sự mới là tội phạm.

B. Không đồng tình, vì một hành vi bị coi là tội phạm phải có đủ bốn dấu hiệu: tính nguy hiểm cho xã hội của hành vị, tính có lỗi, tính trái pháp luật hình sự và tính chịu hình phạt.

C. Đồng tình, vì nếu hành vi đe dọa đó có căn cứ làm cho người bị đe doa lo sợ rằng việc đe doa này sẽ được thực hiện thì hành vi đó cũng được coi là hành vi nguy hiểm cho xã hội. Ví dụ Điều 133 Bộ luật Hình sự - tội đe doạ giết người.

D. Không đồng tình, vì đối với mỗi tội phạm, người phạm tội chỉ bị áp dụng một hình phạt chính và có thể bị áp dụng một hoặc một số hình phạt bổ sung.

E. Không đồng tình, vì khi quyết định hình phạt, Toà án căn cứ vào quy định của Bộ luật Hình sự, cân nhắc tính chất và mức độ nguy hiểm cho xã hội của hành vi phạm tội, nhân thân người phạm tội, các tình tiết giảm nhẹ và tăng nặng trách nhiệm hình sự.

G. Không đồng tình, vì hình phạt ngoài mục đích trừng trị người phạm tội, còn có mục đích giáo dục họ ý thức tuân theo pháp luật và các quy tắc của cuộc sống, ngăn ngừa họ phạm tội mới; giáo dục người khác tôn trọng pháp luật, phòng ngừa và đấu tranh chống tội phạm.

Câu hỏi 2. Hãy chỉ ra tác hại và hậu quả của các hành vi vi phạm pháp luật hình sự sau:

A. Đua Xe trái phép.

B. Trộm cắp tài sản của công dân.

C. Trả thù người tố cáo.

D. Làm, tàng trữ, phát tán hoặc tuyên truyền thông tin, tài liệu, vật phẩm có nội dung bịa đặt, gây hoang mang trong nhân dân.

E. Vận chuyển trái phép hàng hoá, tiền tệ qua biên giới.

Giải chi tiết:

A. Đua xe trái phép là hành vi cản trở giao thông, gây nguy hiểm, mất an toàn đối với người tham gia giao thông và bản thân.

B. Trộm cắp tài sản của công dân là hành vi xâm phạm quyền sở hữu tài sản của công dân.

C. Trả thù người tố cáo là hành vi xâm phạm quyển tố cáo - xâm phạm một trong các quyển dân chủ của công dân.

D. Làm, tàng trữ, phát tán hoặc tuyên truyền thông tin, tài liệu, vật phẩm có nội dung bịa đặt, gây hoang mang trong nhân dân là hành vi xâm phạm trật tự, an toàn xã hội.

E. Vận chuyển trái phép hàng hoá, tiền tệ qua biên giới là hành vi xâm phạm trật tự quản lí kinh tế mà cụ thể là trật tự quản lí việc xuất nhập khẩu hàng hoá, tiền tệ, kim khí, đá quý.

Đây là những hành vi nguy hiểm cho xã hội, được quy định trong Bộ luật Hình sự. Người thực hiện những hành vi này, tuỳ theo tính chất, mức độ nguy hiểm của hành vị, lỗi của người thực hiện hành vi,... có thể phải chịu trách nhiệm hình sự theo quy định của pháp luật.

Câu hỏi 3 : Trường hợp nào sau đây phải chịu trách nhiệm hình sự? Vì sao?

A.Q (14 tuổi) đây cửa, không nhìn thấy một cậu bé đang trốn sau cánh cửa, làm cậu bé ngã gãy chân, tỉ lệ thương tích 15%.

B. O (15 tuổi) thiếu tiền chơi điện tử nên rủ T lây cắp xe đạp trị giá 3 triệu đồng để bán lấy tiền.

C. Do mâu thuẫn cá nhân, N (16 tuổi ) đã đánh bạn bị thương (tỉ lệ thương tích 9%).

D. Phát hiện chiếc xe máy (trị giá 8 triệu đồng) trước công nhà một người dân, Y (16 tuổi) bẻ khoá lây cắp xe, còn H (14 tuổi) đứng cảnh giới.

A. Q không phải chịu trách nhiệm hình sự do không có lỗi.

B. O phải chịu trách nhiệm hình sự do có hành vi trộm cắp tài sản được quy định tại Điều 173 Bộ luật Hình sự.

C. N không phải chịu trách nhiệm hình sự do tỉ lệ thương tật của người bị đánh < 11% (theo Điều 134 Bộ luật Hình sự). N sẽ bị xử lí vi phạm pháp luật hành chính theo quy định.

D. Y sẽ phải chịu trách nhiệm hình sự do thực hiện hành vi bẻ khoá, lấy cắp xe; H (14 tuổi) do đứng cảnh giới nên không phải chịu trách nhiệm hình sự nhưng bị xử lí vi phạm pháp luật hành chính theo quy định.

Câu hỏi 4. Em hãy cho biết nguyên tắc nào của pháp luật hình sự Việt Nam được áp dụng trong các trường hợp sau:

A. Do cải tạo tốt trong quá trình thi hành án, anh D được xét giảm thời gian chấp hành hình phạt và ra tủ sớm trước thời hạn 2 năm.

B. A và B bị công an bắt vì cùng phạm tội trộm cắp tài sản trong một vụ án. Sau khi xem xét tính chất, mức độ tham gia, đặc điểm nhân thân của A và B, Toà án đã quyết định A và B phải chịu mức hình phạt khác nhau tương ứng với hành vi phạm tội của mình.

C. Tố cáo với cơ quan công an ông H có ý định chiếm đoạt ngôi nhà gia đình mình đang ở. Xem xét đơn tô cáo của T, cơ quan công an kết luận không có cơ sở pháp lí đê khởi tố vụ án.

D. Bác sĩ V là người có năng lực, luôn tìm tòi phương pháp mới đề điều trị cho bệnh nhân. Một lần, bác sĩ V tự tin thử nghiệm kết quả nghiên cứu của mình nhưng bệnh nhân đã bị tử vong do phản ứng thuốc. Bác sĩ V bị truy cứu trách nhiệm hình sự với lỗi vô ý làm chết người.

E. Ông N bị Toà án kết tội vì giam giữ người trái pháp luật.

Giải chi tiết:

A. Nguyên tắc nhân đạo: thể hiện qua việc anh D được xét giảm thời gian chấp hành hình phạt và ra tù sớm trước thời hạn 2 năm do cải tạo tốt. Theo điểm e, khoản 1 Điều 3 - Nguyên tắc xử lí thì: Đối với người bị phạt tù thì buộc họ phải chấp hành hình phạt tại các cơ sở giam giữ, phải lao động, học tập để trở thành người có ích cho xã hội; nếu họ có đủ điều kiện do Bộ luật này quy định, thì có thể được xét giảm thời hạn chấp hành hình phạt, tha tù trước thời hạn có điều kiện.

B. Nguyên tắc phân hoá trách nhiệm hình sự, nguyên tắc pháp chế. Toà án đã quyết định mức hình phạt khác nhau trên cơ sở xem xét tính chất, mức độ tham gia trong hành vi phạm tội của A và B.

C. Nguyên tắc hành vi: luật hình sự không truy cứu trách nhiệm khi chưa có hành vi phạm tội xảy ra.

D. Nguyên tắc có lỗi: bác sĩ V bị truy cứu trách nhiệm hình sự với lỗi vô ý làm chết người.

E. Nguyên tắc dân chủ: ông N bắt giữ người trái phép, xâm phạm quyền tự do dân chủ của công dân. Việc ông N bị Toà án kết tội giam giữ người trái pháp luật theo Điều 157 Bộ luật Hình sự thể hiện pháp luật bảo vệ quyền tự do dân chủ của công dân, thể hiện nguyên tắc dân chủ trong pháp luật hình sự.

Câu hỏi 5. Em hãy phân tích tác hại, hậu quả có thê xảy ra nếu Y, N thực hiện ý định của mình.

A. Để có tiền chơi điện tử, Y có ý định trộm xe đạp bán lấy tiền.

B. Muốn có tiền tiêu xài nên N định giúp B mang chiếc xe máy ăn trộm đi tiêu thụ hộ để được trả tiên công như B đã hứa.

Giải chi tiết:

A. Trộm cắp là hành vi nguy hiểm cho xã hội, được quy định tại Điều 173 Bộ luật Hình sự. Nếu thực hiện ý định, Y sẽ phạm tội trộm cắp tài sản và có thể bị phạt tù theo quy định của pháp luật. Đây là ý định sai, Y không nên thực hiện.

B. Hành vi tiêu thụ tài sản do người khác phạm tội mà có là hành vi vi phạm pháp luật hình sự quy định tại Điều 323 Bộ luật Hình sự và phải chịu trách nhiệm pháp lí, có thể là bị phạt tiền, phạt cải tạo không giam giữ hoặc phạt tù từ 6 tháng đến 3 năm. N không nên thực hiện ý định này.

Câu hỏi 6. Em hãy cùng bạn đóng vai đề đưa ra lời khuyên cho S và Ph trong các tình huống sau:

A. Trên đường đi học về, S và các bạn phát hiện hai thanh niên đang loay hoay phá khoá để lấy xe máy trước cửa hàng điện thoại. S muôn kêu to đê mọi người xung quanh biết nhưng các bạn kéo S đi vì sợ bị đánh.

B. Biết Ph thích chiếc điện thoại đời mới nhưng không có tiền, ông M (một người nghiện ma tuý) đã bảo nêu Ph đi giao ma tuý giúp ông, ông sẽ cho tiên mua điện thoại.

Giải chi tiết:

A. Khuyên S kêu to để mọi người xung quanh phát hiện để giúp S ngăn ngừa hành vi phạm tội. Hoặc khuyên S có thể nhẹ nhàng gọi điện thông báo cho số điện thoại của đường dây nóng hay báo cho người thân nhằm ngăn ngừa hành vi phạm tội đó.

B. Khuyên bạn không đi giao ma tuý cho ông M, vì vận chuyển ma tuý là phạm tội theo quy định tại Điều 250 Bộ luật Hình sự.

IV. Vận dụng

Câu hỏi 1. Em hãy viết bài chia sẻ quan điểm cá nhân về vai trò của pháp luật hình sự trong việc đấu tranh phòng, chống tội phạm.

Giải chi tiết:

Đấu tranh phòng, chống tội phạm là một trong những nhiệm vụ trọng yếu, cấp bách, thường xuyên, liên tục và lâu dài nhằm thực hiện Hiến pháp, pháp luật và các văn bản hướng dẫn thi hành, góp phần bảo vệ công lý, bảo vệ quyền con người, quyền công dân, bảo vệ lợi ích của Nhà nước, quyền và lợi ích hợp pháp của tổ chức, cá nhân; đặt dưới sự lãnh đạo trực tiếp, toàn diện của các cấp uỷ Đảng, sự quản lý của chính quyền các cấp; sự phối hợp chặt chẽ, đồng bộ của các ngành, tổ chức chính trị - xã hội; đề cao vai trò, trách nhiệm và tính chủ động, sáng tạo của Mặt trận Tổ quốc các cấp, tổ chức đoàn thể, quần chúng nhân dân.

Câu hỏi 2. Trong thời gian chấp hành án tù tại trại giam, anh X thật sự ăn năn, hối lỗi về việc làm của mình nên tích cực học tập, tự giác chấp hành nội quy sinh hoạt, lao động của trại giam. Anh đã được giảm án 3 năm tù và được ra tù trước thời hạn. Em hãy viết một đoạn văn chia sẻ cảm xúc và suy nghĩ của bản thân về trường hợp anh X.

Giải chi tiết:

Hành vi của anh X sau khi bị nhận án phạt cho thấy rằng a X đã biết lỗi sai của mình và chân thành hối lối, anh cũng đã rất cố gắng học tập, chấp hành bản án, hết mình sửa sai để có thể trở thành một công dân tốt hơn cho xã hội. Đây là một hành vi đáng được tuyên dương. Anh X được giảm án tù và ra tù trước thời hạn một phần là nhờ vào sự cố gắng thay đổi bản thân của anh, một phần là vì nguyên tắc nhân đạo trong bộ luật hình sự. Quyết định giảm án cho anh X cho thấy rằng, nhà nước ta rất nhân đạo trong việc tạo điều kiện, cơ hội cho công dân.