1. EM ĐÃ LỚN HƠN

Hoạt động 1: Nhận diện những thay đổi bản thân

Câu hỏi: Xác định những thay đổi của em so với khi học là học sinh tiểu học. Chia sẻ những thay đổi bản thân

Giải chi tiết:

- Ý thức trách nhiệm đối với học tập: tự giác trong học tập hơn, học tập chăm chỉ, làm bài tập thường xuyên hơn

- Chiều cao, cân nặng, vóc dáng: cao hơn, nặng hơn...

- Những thay đổi trong sinh hoạt hằng ngày: biết phụ giúp bố mẹ công việc nhà nhiều hơn

- Mơ ước trong cuộc sống, về tương lai: trở thành một người thành đạt để lo cho cuộc sống.

Hoạt động 2: Chuẩn bị cho diễn đàn “Em đã lớn hơn”

Câu hỏi: Viết bài giới thiệu ngắn về:

- Những thay đổi bản thân mà em xác định được.

- Cảm xúc của em về sự thay đổi đó.

- Trao đổi bài viết với các bạn trong nhóm, hoàn thiện bài viết sau khi góp ý.

- Cùng các bạn lựa chọn bài viết để tham gia diễn đàn

Giải chi tiết:

Viết bài giới thiệu ngắn về:

- Nêu ra những thay đổi bản thân mà em xác định được.

- Cảm xúc của em về sự thay đổi đó.

Trao đổi bài viết với các bạn trong nhóm, hoàn thiện bài viết sau khi góp ý.

Cùng các bạn lựa chọn bài viết để tham gia diễn đàn

Thời gian trôi đi nuôi dưỡng tâm hồn con người, giúp ta trưởng thành hơn cả về thế chất, tinh thần và chắp cánh cho ta những ước mơ, những hi vọng vào tương lai. Giống như mọi người, dòng xoáy của thời gian cho tôi sự trưởng thành để một ngày tôi chợt nhận ra: “Tôi đã lớn khôn”.

Con người tôi đang ngày càng lớn lên theo năm tháng. Nhớ ngày nào, tôi còn là con bé con nhút nhát chỉ biết tò tò theo sau chân mẹ, thế mà bây giờ, cô nhóc ấy đã trở thành một học sinh Trung học cơ sở, cao hơn cả mẹ. Tôi không chỉ lớn hơn mà tầm tay cũng xa hơn trước. Tôi có thế dễ dàng lấy những cuốn từ điển trên giá cao nhất xuống, có thể giúp mẹ treo quần áo lên mắc tủ mà không cần bắc ghế, có thế giúp bố khiêng thang lên gác thượng để sửa ăng-ten, có thể đi hết một đoạn đường núi dài không cần có ai dắt hay cõng... Những việc ấy hồi nhỏ tôi chưa đủ sức thì bây giờ đều trở nên đơn giản, dễ dàng. Tôi cũng không còn cảm thấy tự hào khi giúp bố mẹ làm những công việc nhà nữa, tất cả đều đã trở thành những việc làm thường ngày của tôi, không có gì khó khăn hay quá sức cả. Cái cảm nhận mình đang lớn lên ban đầu đối với tôi còn rất mơ hồ nhưng càng lúc tôi càng nhận thức được rõ ràng hơn.

Tôi không chỉ lớn lên ở con người mà còn lớn lên trong suy nghĩ của mình. Trước đây, tôi chỉ biết đến trường và học theo các bạn mà chẳng cần lo nghĩ xa xôi gì hết. Ngay cả việc vào học trường cấp hai, tôi cũng đế cho bố mẹ quyết định. Hồi đó, tôi hầu như dựa dẫm hết vào bố mẹ nhưng dần dần, tôi cũng biết tự lo cho mình. Sau mỗi học kì, tôi biết tự xem lại kết quả học tập của mình, so sánh với các bạn khác và kết quả năm học trước đế rút kinh nghiệm cho mình tiến bộ hơn. Trong một tập thế mà ý thức thi đua luôn được đề cao, tôi cũng đã học tập được rất nhiều tò các bạn mình. Tôi biết rằng không ai có thế hiểu mình cần gì hơn chính bản thân mình. Tôi đã có suy nghĩ và ý kiến riêng, tôi có thể tự lo cho mình. Không giống như lúc còn nhỏ (luôn hành động theo bản năng và ý muốn của riêng mình), tôi hiểu rằng không thế không chú ý tới mọi người xung quanh. Tôi đang học cách sống để không phải tranh giành, học cách nhường nhịn và chấp nhận suy nghĩ của người khác. Mỗi người nhìn nhận suy nghĩ theo một chiều hướng khác nhau, điều cần thiết là tôi biết lúc nào cần hiểu và khi nào cần thuyết phục cho người khác hiểu mình.

Từ sự khôn lớn ấy, tôi cũng tự đặt cho mình những ước mơ. So với khi còn nhỏ thì những mong muốn ấy đã không còn chỉ là những ý muốn bộc phát, mơ mộng, viển vông nữa. Thời gian đã cho tôi sự chín chắn trong những quyết định cho tương lai. Trước kia, ước muốn của tôi có nhiều vô số mà bây giờ’ tôi cũng không còn nhớ hết nữa. Khi ấy, tôi chỉ biết nhìn mọi thứ một cách đơn giản, thấy ai làm gì hay hay thì cũng mong muốn mình có thể làm được như vậy. Thế nhưng bây giờ thì tôi hiểu rằng chẳng có mục tiêu nào có thể đạt được một cách đơn giản mà không cần có cố gắng của chính mình. Tôi chẳng mấy khi nghĩ tới những điều con nít như khi còn nhỏ mà suy nghĩ rất kĩ đế tự đánh giá khả năng của mình và đặt ra một mục tiêu chắc chắn. Tôi không muốn phải thay đổi mơ ước của mình cho dù tôi có lớn hơn nữa. Hiện nay, tôi vẫn chưa biết ước mơ lớn nhất trong tương lai của mình là gì nhưng khi đã có thể quyết định được, tôi sẽ luôn hi vọng và cố gắng hết sức để đạt được.

Những ước mơ ấy càng lớn bao nhiêu, tôi càng nhận thức được trách nhiệm của mình bấy nhiêu. Trước hết, tôi cần có bổn phận đối với những người xung quanh. Là một người con, tôi phải nỗ lực phấn đấu trưởng thành để không phụ công ơn sinh thành, nuôi dưỡng của cha mẹ, ông bà. Là một người trò, tôi phải cố gắng học tập, tu dưỡng đạo đức xứng đáng với sự dạy dỗ của các thầy cô giáo. Là một người bạn, tôi cần học tập và giúp đỡ các bạn của mình để cùng tiến bộ hơn... Tôi hiểu rằng bất cứ ai cũng có trách nhiệm riêng. Khi tôi đã là một học sinh khoác trên người bộ đồng phục của trường Ngô Sĩ Liên thì đi đâu tôi cũng là đại diện cho ngôi trường của mình. Tôi hiểu rằng mọi người có thể nhìn nhận và đánh giá ngôi trường thân yêu theo những hành vi ứng xử của tôi. Khi tôi là một người Hà Nội thì tôi là đại diện cho con người thủ đô và khi tôi là người Việt Nam thì tôi cũng là đại diện cho cả dân tộc mình. Càng suy nghĩ về những trách nhiệm ấy tôi cũng cảm nhận được sức nặng đặt trên vai mình.

Sự trưởng thành của tôi không chỉ bản thân tôi biết mà mọi người xung quanh cũng đều công nhận. Hè vừa rồi, nhà nội tôi có một niềm vui rất lớn: Người bác của tôi đã sống bên Mĩ gần hai mươi năm cùng với hai cô con gái đã trở về thăm quê hương. Suốt thời gian ấy, bác và hai chi sống ở nhà tôi, bà tôi cũng dọn từ quê ra. Ở nhà nhộn nhịp, đông vui hơn nên công việc cũng nhiều hơn trước. Trong khi bố mẹ vẫn phải đi làm, còn chị Thu thì đang thi học kì, chỉ có tôi ở nhà cùng bác tiếp khách và dọn dẹp nhà cửa. Tôi đã cố gắng làm được nhiều việc nhà để bác và bà được nghỉ ngơi. Một hôm, trong bữa cơm bác đã khen tôi làm bố tôi rất vui và hài lòng. Tối hôm đó, trước khi tôi đi ngủ, mẹ nói với tôi:

- Con gái mẹ đã lớn nhiều rồi đấy!

Tôi sung sướng đi vào giấc ngủ không chỉ vì lời khen của mẹ hay của bác mà vì niềm vui khi thấy bố mẹ tự hào về mình - có nghĩa là tôi đã lớn khôn. Cho dù trách nhiệm có to lớn tới đâu, cho dù ước mơ còn là một khoảng cách rất xa và khó khăn, tôi vẫn sẽ không ngừng cố gắng, bởi tôi biết rằng xung quanh mình vẫn còn những người thân yêu luôn sẵn sàng giúp đỡ tôi bất cứ lúc nào.

2. ĐỨC TÍNH ĐẶC TRƯNG CỦA EM

Hoạt động 1: Tìm hiểu về đức tính đặc trưng

Câu hỏi: Xác định đức tính đặc trưng của từng bạn trong các trường hợp dưới đây?

Thảo luận cách xác định đức tính của mỗi người

Giải chi tiết:

Đức tính đặc trưng của từng bạn trong các trường hợp dưới đây:

- Tiến là người thẳng thắng và trung thực.

- Hà là người giàu tình cảm, hay quan tâm, giúp đỡ người khác, thương người.

- Phương là người hòa đồng biết lắng nghe và chia sẻ, có tấm lòng thương người.

Hoạt động 2: Nhận diện và giới thiệu đức tính đặc trưng của em

Câu hỏi:

- Xác định đức tính đặc trưng của bản thân

- Giới thiệu đức tính đặc trưng bản thân và nêu rõ điều em thích hoặc tự hào về đức tính đặc trưng của em.

- Tạo lập vườn hoa đẹp của lớp: Viết những đức tính đặc trưng của em vào bông hoa được cắt từ giấy màu rồi đính lên bảng để tạo ra vườn hoa đẹp của lớp.

Giải chi tiết:

Gợi ý:

- Xác định đức tính đặc trưng của bản thân: hòa đồng, thân thiện, thương người, tự giác, trung thực…

- Em thích về đức tính tự giác với trung thực đặc trưng của em.

- Tạo lập vườn hoa đẹp của lớp: Viết những đức tính đặc trưng của em vào bông hoa được cắt từ giấy màu rồi đính lên bảng để tạo ra vườn hoa đẹp của lớp.

3. SỞ THÍCH VÀ KHẢ NĂNG CỦA EM

Hoạt động 1: Nhận diện những sở thích của bản thân

Câu hỏi:

- Tham gia trò chơi “Sở thích của tôi”

- Xác định sở thích của mình và chia sẻ các bạn

Giải chi tiết:

- Tham gia trò chơi “Sở thích của tôi”

- Xác định sở thích của mình và chia sẻ các bạn

Gợi ý:

+ Trò chơi yêu thích

+ Những món ăn yêu thích.

+ Môn học yêu thích.

+ Hoạt động thể thao yêu thích

+ Loại hình nghệ thuật yêu thích

+ Màu sắc yêu thích.

- Chia sẻ trước lớp điểm giống và khác nhau về sở thích lành mạnh của em và các bạn (Gợi ý: nấu ăn, đá cầu, đá bóng, xem phim, nghe nhạc, đọc sách…)

Hoạt động 2: Nhận diện những khả năng của bản thân

Câu hỏi:

- Xác định khả năng của bản thân

- Tìm những bạn có khả năng giống mình để tạo thành nhóm

- Chia sẻ về khả năng các thành viên trong nhóm

Giải chi tiết:

- Xác định khả năng của bản thân: (giỏi về lĩnh vực nào học tập, thể thao hay bất kì gì khác…)

- Tìm những bạn có khả năng giống mình để tạo thành nhóm (Liên hệ với các bạn trong lớp để trao đổi)

- Chia sẻ về khả năng các thành viên trong nhóm (chia sẻ những khả năng mình giỏi nhất, ưu điểm bản thân)

Hoạt động 3: Thể hiện khả năng sở thích của bản thân

Câu hỏi: Làm việc theo nhóm cùng khả năng, sở thích để:

- Lựa chọn, xác định sản phẩm mà nhóm sẽ cùng tạo ra.

- Hợp tác cùng thực hiện tạo ra sản phẩm (một tiết mục văn nghệ, một bức tranh, hoặc sản phẩm nào đó làm bằng tay…)

Giải chi tiết:

- Lựa chọn, xác định sản phẩm mà nhóm sẽ cùng tạo ra. (lựa chọn sản phẩm mà là ưu điểm bản thân, có thể làm tốt như hát, múa, vẽ tranh…)

- Hợp tác cùng thực hiện tạo ra sản phẩm (một tiết mục văn nghệ, một bức tranh, hoặc sản phẩm nào đó làm bằng tay…)

4. NHỮNG GIÁ TRỊ CỦA BẢN THÂN

Hoạt động 1: Tìm hiểu giá trị của một người

Câu hỏi: Phân tích trường hợp dưới đây để làm rõ giá trị của bố mẹ Hiền

Thảo luận:

- Thế nào là giá trị của con người.

- Cách xác định giá trị của một con người

Giải chi tiết:

- Cách xác định giá trị của một con người: qua hành động, lời nói trung thực…

- Giá trị của con người: sống và làm việc đúng đắn, không đi trái lại với đạo đức làm người, trung thực…

Hoạt động 2: Phát hiện và chia sẻ giá trị của em

Câu hỏi:

- Dựa vào cách xác định giá trị của cá nhân đã tìm hiểu, em hãy phát hiện giá trị của bản thân.

- Chia sẻ giá trị của bản thân với lớp và nêu rõ điều em tự hào về giá trị của mình.

- Tìm những bạn có chung giá trị của em

- Trồng cây hoa của lớp: Viết những giá trị của mình vào bông hoa được cắt bằng giấy màu rồi đính vào cành cây tạo nên cây hoa đẹp của lớp.

Giải chi tiết:

- Giá trị của bản thân: (Gợi ý: trung thực, hòa đồng, gần gũi với mọi người…)

- Em tự hào về giá trị của mình: Em tự hào về tính trung thực cũng như hay giúp đỡ người khác của mình.

- Tìm những bạn có chung giá trị của em (hỏi những bạn trong lớp em)

- Trồng cây hoa của lớp: Viết những giá trị của mình vào bông hoa được cắt bằng giấy màu rồi đính vào cành cây tạo nên cây hoa đẹp của lớp.