HOẠT ĐỘNG CỦA GV - HS

DỰ KIẾN SẢN PHẨM

Bước 1: GV chuyển giao nhiệm vụ học tập

- GV dẫn dắt:

+ Nhagrave; nước quacirc;n chủ: lagrave; higrave;nh thức nhagrave; nước trong đoacute; quyền lực tối cao thuộc về một người (vua hoặc hoagrave;ng đế) vagrave; tập trung thống nhất từ trung ương đến địa phương.

+ Ở Việt Nam, trong quaacute; trigrave;nh nắm quyền điều hagrave;nh đất nước, caacute;c nhagrave; nước quacirc;n chủ đều để lại những dấu ấn riecirc;ng. Tiecirc;u biểu lagrave; caacute;c mocirc; higrave;nh quacirc;n chủ thời Lyacute; ndash; Trần, Lecirc; sơ vagrave; thời Nguyễn (trước năm 1858).

Nhiệm vụ 1

- GV yecirc;u cầu HS lagrave;m việc caacute; nhacirc;n, khai thaacute;c Tư liệu 1, 2 tr.46 vagrave; trả lời cacirc;u hỏi: Khai thaacute;c Tư liệu 1, 2 giuacute;p em hiểu gigrave; về chiacute;nh saacute;ch cai trị của nhagrave; nước quacirc;n chủ thời Lyacute; ndash; Trần?

+ GV hướng dẫn HS tập trung khai thaacute;c caacute;c yacute; chiacute;nh: thi hagrave;nh nhiều chiacute;nh saacute;ch an dacirc;n, vua Lyacute; Thaacute;i Tocirc;ng tự cagrave;y tịch điền, kế saacute;ch khoan thư sức dacirc;n,hellip;

agrave; Gợi yacute; :

+ Tư liệu 1:

middot; Nội dung đoạn tư liệu viết viết về sự kiện năm 1038 khi vua Lyacute; Thaacute;i Tocirc;ng điacute;ch thacirc;n cagrave;y tịch điền.

middot; Việc lagrave;m của nhagrave; vua vừa thể hiện tiacute;nh thacirc;n dacirc;n, gần gũi với nhacirc;n dacirc;n, vừa mang tiacute;nh chất necirc;u gương cho dacirc;n chuacute;ng noi theo.

middot; Ngagrave;y nay, vagrave;o dịp khai Xuacirc;n đầu năm mới, caacute;c vị Chủ tịch nước cũng thường tham gia lễ cagrave;y Tịch điền tại Đọi Sơn (huyện Duy Tiecirc;n, Hagrave; Nam) - nơi diễn ra lễ cagrave;y Tịch điển đầu tiecirc;n (năm 987) do vua Lecirc; Đại Hagrave;nh thực hiện với yacute; nghĩa khai mở một năm lao động, cagrave;y cấy mưa thuận, gioacute; hoagrave;, mugrave;a magrave;ng bội thu, nhagrave; nhagrave; no đủ.

+ Tư liệu 2:

middot; Nội dung tư liệu lagrave; cacirc;u trả lời của Hưng Đạo Vương Trần Quốc Tuấn với vua Trần Anh Tocirc;ng khi được hỏi về kế saacute;ch trị nước.

middot; Cacirc;u noacute;i của Hưng Đạo Vương nhấn mạnh tầm quan trọng của nhacirc;n dacirc;n vagrave; cũng lagrave; kế saacute;ch giữ nước, đoacute; lagrave; ldquo;khoan thư sức dacirc;n; chăm lo cho nhacirc;n dacirc;n, giảm bớt gaacute;nh nặng, traacute;nh nhũng nhiễu nhacirc;n dacirc;n,...rdquo;. Đoacute; chiacute;nh lagrave; kế saacute;ch giữ nước lacirc;u dagrave;i.

middot; Tư tưởng của ocirc;ng khocirc;ng chỉ đuacute;ng ở thời điểm đoacute; magrave; vẫn cograve;n giaacute; trị to lớn trong xatilde; hội ngagrave;y nay.

- GV yecirc;u cầu HS thảo luận theo cặp đocirc;i, quan saacute;t Higrave;nh 1 tr.45, Higrave;nh 2 tr.46 vagrave; trả lời cacirc;u hỏi: Em hatilde;y phacirc;n tiacute;ch những đặc điểm của mocirc; higrave;nh nhagrave; nước quacirc;n chủ thời Lyacute; ndash; Trần.

Bước 2: HS tiếp nhận, thực hiện nhiệm vụ học tập

- HS lagrave;m việc caacute; nhacirc;n, khai thaacute;c Tư liệu 1, 2 tr.46 để tigrave;m hiểu về chiacute;nh saacute;ch cai trị của nhagrave; nước quacirc;n chủ thời Lyacute; ndash; Trần.

- HS thảo luận theo cặp đocirc;i, quan saacute;t Higrave;nh 1 tr.45, Higrave;nh 2 tr.46 để phacirc;n tiacute;ch những đặc điểm của mocirc; higrave;nh nhagrave; nước quacirc;n chủ thời Lyacute; ndash; Trần.

- GV hướng dẫn, hỗ trợ HS (nếu cần thiết).

Bước 3: Baacute;o caacute;o kết quả hoạt động, thảo luận

- GV mời đại diện HS trigrave;nh bagrave;y chiacute;nh saacute;ch cai trị của nhagrave; nước quacirc;n chủ thời Lyacute; ndash; Trần qua Tư liệu 1, 2.

- GV mời đại diện một số cặp đocirc;i trigrave;nh bagrave;y những đặc điểm của mocirc; higrave;nh nhagrave; nước quacirc;n chủ thời Lyacute; ndash; Trần.

- GV yecirc;u cầu caacute;c HS khaacute;c lắng nghe, nhận xeacute;t, necirc;u yacute; bổ sung (nếu coacute;).

Bước 4: Đaacute;nh giaacute; kết quả thực hiện nhiệm vụ học tập

- GV nhận xeacute;t, đaacute;nh giaacute; vagrave; kết về mocirc; higrave;nh nhagrave; nước quacirc;n chủ thời Lyacute; ndash; Trần.

- GV chuyển sang nội dung mới.

Nhiệm vụ 2

Bước 1: GV chuyển giao nhiệm vụ học tập

- GV yecirc;u cầu HS lagrave;m việc caacute; nhacirc;n, khai thaacute;c Higrave;nh 3, 4 tr.46, 47 vagrave; trả lời cacirc;u hỏi: Em hatilde;y phacirc;n tiacute;ch những đặc điểm của mocirc; higrave;nh nhagrave; nước quacirc;n chủ tập quyền quan liecirc;u thời Lecirc; sơ.

- GV yecirc;u cầu HS thảo luận theo nhoacute;m, kết nối với kiến thức mục trước để trả lời cacirc;u hỏi: So saacute;nh mocirc; higrave;nh nhagrave; nước Lecirc; sơ với nhagrave; nước thời Lyacute; ndash; Trần.

+ GV hướng dẫn HS: xacirc;u chuỗi kiến thức vừa học với kiến thức đatilde; học trong mục b tr.46, 47.

+ GV lưu yacute; HS: ngoagrave;i tiacute;nh chất quacirc;n chủ quan liecirc;u điển higrave;nh thigrave; đến thời Lecirc; sơ, nhagrave; nước vẫn tiếp tục thi hagrave;nh nhiều chiacute;nh saacute;ch quan tacirc;m đến nhacirc;n dacirc;n giống thời Lyacute; ndash; Trần như: chiacute;nh saacute;ch miễn giảm tocirc;, thuế, acirc;n xaacute; phạm nhacirc;n,hellip;

Bước 2: HS tiếp nhận, thực hiện nhiệm vụ học tập

- HS lagrave;m việc caacute; nhacirc;n, khai thaacute;c Higrave;nh 3, 4 tr.46, 47 để phacirc;n tiacute;ch những đặc điểm của mocirc; higrave;nh nhagrave; nước quacirc;n chủ tập quyền quan liecirc;u thời Lecirc; sơ.

- HS thảo luận theo nhoacute;m (bagrave;n) để so saacute;nh mocirc; higrave;nh nhagrave; nước Lecirc; sơ với nhagrave; nước thời Lyacute; ndash; Trần.

- GV hướng dẫn, hỗ trợ HS (nếu cần thiết).

Bước 3: Baacute;o caacute;o kết quả hoạt động, thảo luận

- GV mời đại diện HS phacirc;n tiacute;ch những đặc điểm của mocirc; higrave;nh nhagrave; nước quacirc;n chủ tập quyền quan liecirc;u thời Lecirc; sơ.

- GV mời đại diện một số nhoacute;m trigrave;nh bagrave;y, so saacute;nh mocirc; higrave;nh nhagrave; nước Lecirc; sơ với nhagrave; nước thời Lyacute; ndash; Trần.

- GV yecirc;u cầu caacute;c HS khaacute;c lắng nghe, nhận xeacute;t, bổ sung yacute; kiến (nếu coacute;).

Bước 4: Đaacute;nh giaacute; kết quả thực hiện nhiệm vụ học tập

- GV nhận xeacute;t, đaacute;nh giaacute; vagrave; kết luận mocirc; higrave;nh nhagrave; nước quacirc;n chủ tập quyền quan liecirc;u thời Lecirc; sơ.

- GV mở rộng kiến thức:

+ Lục bộ: lagrave; saacute;u cơ quan quan trọng trong bộ maacute;y nhagrave; nước thời quacirc;n chủ, được lập ra để giuacute;p nhagrave; vua quản liacute; caacute;c lĩnh vực quan trọng gồm: Bộ Lại (phụ traacute;ch việc tuyển dụng, bổ nhiệm, batilde;i miễn quan lại); Bộ Lễ (phụ traacute;ch caacute;c nghi thức, lễ nghi trong triều vagrave; nghi thức ngoại giao); Bộ Binh (phụ traacute;ch quacirc;n đội); Bộ Higrave;nh (phụ traacute;ch caacute;c việc về phaacute;p luật); Bộ Hộ (phụ traacute;ch việc quản liacute; đất đai, cư dacirc;n); Bộ Cocirc;ng (phụ traacute;ch việc xacirc;y dựng cung điện, thagrave;nh hagrave;o, cầu cống, đường saacute;).

+ Lục khoa: lagrave; saacute;u cơ quan được đặt ra để giuacute;p nhagrave; vua kiểm tra, giaacute;m saacute;t hoạt động của caacute;c bộ, gồm: Lại khoa, Lễ khoa, Binh khoa, Higrave;nh khoa, Hộ khoa vagrave; Cocirc;ng khoa, mỗi khoa giaacute;m saacute;t một bộ theo tecirc;n gọi.

+ Lục tự: đacirc;y cũng lagrave; saacute;u cơ quan được đặt ra để giuacute;p nhagrave; vua vagrave; caacute;c bộ trực tiếp thực thi một số cocirc;ng việc cụ thể trong hoạt động của triều đigrave;nh,...

+ Caacute;c cơ quan chuyecirc;n traacute;ch khaacute;c như: viện, đagrave;i, giaacute;m,...

+ Caacute;c chức quan quan trọng trong triều đigrave;nh như: Tam thaacute;i, Tam thiếu, Tam tư, Giaacute;n nghị đại phu, Thượng thư...

- GV chuyển sang nội dung mới.

Nhiệm vụ 3

Bước 1: GV chuyển giao nhiệm vụ học tập

- GV gợi mở một số thocirc;ng tin về nhagrave; Nguyễn vagrave; bối cảnh thagrave;nh lập triều đại nhagrave; Nguyễn: Đacirc;y lagrave; triều đại phong kiến cuối cugrave;ng của Việt Nam, cai quản một latilde;nh thổ rộng nhất từ khi lập quốc đến thời điểm đoacute;. Đacirc;y cũng lagrave; thời kigrave; chủ nghĩa thực dacirc;n phương Tacirc;y nhograve;m ngoacute;, lăm le xacirc;m lược caacute;c quốc gia phong kiến ở Đocirc;ng Nam Aacute;.

- GV yecirc;u cầu HS lagrave;m việc caacute; nhacirc;n, quan saacute;t Higrave;nh 5, 6 tr.47, 48 vagrave; trả lời cacirc;u hỏi: Em hatilde;y phacirc;n tiacute;ch những đặc điểm của mocirc; higrave;nh nhagrave; nước quacirc;n chủ tập quyền chuyecirc;n chế thời Nguyễn.

+ GV hướng dẫn HS khai thaacute;c sơ đồ Higrave;nh 5, 6 vagrave; caacute;c thocirc;ng tin liecirc;n quan SGK để phacirc;n tiacute;ch, lagrave;m nổi bật đặc trưng mocirc; higrave;nh nhagrave; nước thời Nguyễn.

- GV yecirc;u cầu HS lagrave;m việc theo nhoacute;m (bagrave;n), xacirc;u chuỗi kiến thức với mục trước vagrave; trả lời cacirc;u hỏi: Necirc;u những điểm khaacute;c của bộ maacute;y nhagrave; nước thời Nguyễn so với thời Lecirc; sơ.

agrave; Gợi yacute;:

+ Quyền lực của nhagrave; vua ở trung ương được tập trung cao hơn bằng caacute;ch trao quyền nhiều hơn cho caacute;c cơ quan giuacute;p việc trực tiếp cho vua (Nội caacute;c, Văn thư phograve;ng....), cơ quan tư phaacute;p vagrave; giaacute;m saacute;t (Ngự sử đagrave;i, Đocirc; saacute;t viện,...).

+ Quyền lực của nhagrave; vua vagrave; triều đigrave;nh ngagrave;y cagrave;ng mạnh, quản liacute; trực tiếp đến địa phương, nhất lagrave; sau cải caacute;ch của vua Minh Mạng năm 1831 - 1832.

Bước 2: HS tiếp nhận, thực hiện nhiệm vụ học tập

- HS lagrave;m việc caacute; nhacirc;n, quan saacute;t Higrave;nh 5, 6 tr.47, 48 để phacirc;n tiacute;ch những đặc điểm của mocirc; higrave;nh nhagrave; nước quacirc;n chủ tập quyền chuyecirc;n chế thời Nguyễn.

- HS lagrave;m việc theo nhoacute;m (bagrave;n), để necirc;u những điểm khaacute;c của bộ maacute;y nhagrave; nước thời Nguyễn so với thời Lecirc; sơ.

- GV hướng dẫn, hỗ trợ HS (nếu cần thiết).

Bước 4: Đaacute;nh giaacute; kết quả thực hiện nhiệm vụ học tập

- GV nhận xeacute;t, đaacute;nh giaacute; vagrave; kết luận về mocirc; higrave;nh nhagrave; nước quacirc;n chủ tập quyền chuyecirc;n chế thời Nguyễn.

- GV chuyển sang nội dung mới.

1. Tigrave;m hiểu một số mocirc; higrave;nh nhagrave; nước quacirc;n chủ tiecirc;u biểu

a) Nhagrave; nước quacirc;n chủ thời Lyacute; ndash; Trần

- Mocirc; higrave;nh nhagrave; nước Lyacute; - Trần lagrave; mocirc; higrave;nh nhagrave; nước quacirc;n chủ tập quyền thacirc;n dacirc;n, được thể hiện thocirc;ng qua nhiều chiacute;nh saacute;ch, hagrave;nh động cụ thể: vua cagrave;y ruộng tịch điền, kế saacute;ch khoan thư sức dacirc;n, lấy dacirc;n lagrave;m trọng của những người latilde;nh đạo đất nước,...

- Để thực hiện cai trị, latilde;nh đạo đất nước, bộ maacute;y nhagrave; nước thời Lyacute; - Trần ngagrave;y cagrave;ng được tổ chức hoagrave;n thiện từ trung ương xuống địa phương.

+ Caacute;c cơ quan được phacirc;n cocirc;ng chuyecirc;n traacute;ch về một lĩnh vực nhất định như: cơ quan văn phograve;ng giuacute;p việc cho vua, cơ quan chuyecirc;n mocirc;n phụ traacute;ch caacute;c vấn đề y tế, giaacute;o dục,...

+ Bộ maacute;y chiacute;nh quyền địa phương được tổ chức lại, chia thagrave;nh caacute;c cấp hagrave;nh chiacute;nh: lộ/phủ - huyện/chacirc;u - hương/giaacute;p - xatilde;/thocirc;n,...

b) Nhagrave; nước quacirc;n chủ thời Lecirc; sơ

- Lagrave; mocirc; higrave;nh nhagrave; nước quacirc;n chủ tập quyền do vua nắm quyền lực tối cao, quyền lực được tập trung vagrave;o chiacute;nh quyền trung ương; lập thecirc;m nhiều cơ quan giuacute;p việc cho vua vagrave; caacute;c cơ quan chuyecirc;n mocirc;n ở trung ương vagrave; địa phương.

- Bộ maacute;y nhagrave; nước được củng cố, tổ chức quy củ, chặt chẽ, cugrave;ng với hệ thống phaacute;p luật hoagrave;n chỉnh.

+ Ở trung ương, nhagrave; Lecirc; thực hiện nhiều biện phaacute;p nhằm tập trung quyền lực cao nhất cho nhagrave; vua. + Caacute;c cơ quan được tổ chức theo hướng chuyecirc;n traacute;ch.

+ Ở địa phương, đầu thời Lecirc; Thaacute;nh Tocirc;ng, cả nước được chia thagrave;nh 12 thừa tuyecirc;n vagrave; phủ (ở Thăng Long), năm 1471 lập thecirc;m thừa tuyecirc;n thứ 13 lagrave; Quảng Nam. Dưới caacute;c thừa tuyecirc;n lagrave; caacute;c phủ, huyện (đồng bằng)/chacirc;u (miền nuacute;i), xatilde;/phường (ở đồng bằng)/trang/saacute;ch/động (ở miền nuacute;i).

=> Nhagrave; nước được tổ chức quy củ, hoagrave;n thiện hơn.

c) Nhagrave; nước quacirc;n chủ thời Nguyễn

- Lagrave; mocirc; higrave;nh nhagrave; nước quacirc;n chủ tập quyền chuyecirc;n chế.

+ Vua nắm giữ quyền lực tối cao.

+ Bỏ bớt caacute;c cơ quan, chức quan trung gian ở địa phương vagrave; kiểm soaacute;t quyền lực của chiacute;nh quyền địa phương.

- Bộ maacute;y nhagrave; nước được củng cố.

+ Ở trung ương mở rộng vagrave; trao nhiều quyền hạn cho caacute;c cơ quan giuacute;p việc.

+ Ở địa phương, cả nước được chia lagrave;m caacute;c tỉnh, phủ, huyện, tổng, xatilde;.