VĂN BẢN: CẢM HOÀI (NỖI LÒNG – ĐẶNG DUNG)

PHẦN 1. TÁC GIẢ, TÁC PHẨM

1. Tác giả

- Đặng Dung (? - 1414) quê ở huyện Thiên Lộc, nay là huyện Can Lộc, tỉnh Hà Tĩnh.

- Dưới triều nhà Hồ, ông giúp cha là tướng quân Đặng Tất cai quản đất Thuận Hoá. Khi quân Minh xâm lược nước ta, ông cùng cha tham gia cuộc khởi nghĩa của Trần Ngỗi, lập nhiều công lớn, trong đó có trận thắng Bô Cô hiển hách. Đáng tiếc là Trần Ngỗi nghe lời gièm pha, nghi kị và giết Đặng Tất.

- Đặng Dung bỏ Trần Ngỗi, tôn Trần Quý Khoáng làm minh chủ, chỉ huy nghĩa quân giao chiến với quân Minh hàng trăm trận.

- Năm 1414, khi thua trận, bị giặc Minh bắt giải sang Trung Quốc, ông đã tuẫn tiết trên đường đi.

2. Tác phẩm

- Thể loại: thất ngôn bát cú Đường luật.

- Xuất xứ: Tác phẩm được Nguyễn Khắc Phi dịch và chủ biên, trích trong Kiến thức bổ trợ Ngữ Văn 10 nâng cao, tập một, NXB Giáo dục, Hà Nội, 2008, tr 148).

- Bố cục: Gồm 4 phần

+ Hai câu đề: Một tình thế bi kịch.

+ Hai câu thực: Nêu cụ thể nỗi niềm thời thế với tâm trạng oán hận của tác giả.

+ Hai câu luận: Tình thế bất lực, cảm giác bi kịch được tiếp tục trong những hình ảnh khoáng đạt, đượm màu bi tráng.

+ Hai câu kết: Tác giả đã thể hiện chí khí quật cường và tinh thần kiên trì chiến đấu.

- Phương thức biểu đạt: biểu cảm.

- Tóm tắt: Bài thơ là tiếng nói về bi kịch thời cuộc và nỗi buồn của tác giả. Đồng thời cũng là khát vọng, nỗi bất lực và khát vọng đấu tranh giành lại hòa bình của tác giả.

- Đề tài: Tâm trạng bi tráng và ý chí quật cường của tác giả trước tình thế ngặt nghèo, vận nước gian nan.

PHẦN 2. GIÁ TRỊ NỘI DUNG VÀ NGHỆ THUẬT

1. Giá trị nội dung

- Qua lời giãi bày trước hoàn cảnh và thời cuộc, nhà thơ thể hiện tâm trạng bi tráng và ý chí quật cường của mình trước tình thế ngặt nghèo, vận nước gian nan.

- Vẻ đẹp bi tráng của người anh hùng mang âm hưởng vang vọng của hào khí Đông – Á.

2. Giá trị nghệ thuật

- Sử dụng nghệ thuật đối lập, hình ảnh hùng tráng, kì vĩ, giàu sức gợi, nhiều điển cố tạo cho câu thơ độ súc tích, giàu dư âm, góp phần quan trọng thể hiện nỗi lòng của nhân vật trữ tình.