VĂN BẢN: ĐÀN GHI TA CỦA LOR-CA (THANH THẢO)

PHẦN 1. TÁC GIẢ, TÁC PHẨM

1. Tác giả

- Tên: Thanh Thảo, sinh năm 1945.

- Quê quán: Quảng Ngãi.

- Quá trình hoạt động văn học, kháng chiến:

- Tốt nghiệp Khoa Ngữ văn trường Đại học tổng hợp Hà Nội, ông vào công tác ở chiến trường miền Nam. Từ mấy thập niên trước, ông đã được công chúng chú ý qua những tập thơ và trường ca mang diện mạo độc đáo viết về chiến tranh và thời hậu chiến.

- Năm 2001, ông được tặng Giải thưởng Nhà nước về văn học nghệ thuật.

- Tác phẩm chính: Những người đi tới biển, Dấu chân qua trảng cỏ, Những ngọn sóng mặt trời, Khối vuông rubic, Từ một đến một trăm... Ngoài ra, ông còn viết báo, tiểu luận, phên bình văn học và nhiều thể loại khác.

- Phong cách nghệ thuật:

+ Thơ Thanh Thảo là tiếng nói của người tri thức nhiều suy tư, trăn trở về các vấn đề xã hội và thời đại.

+ Ông luôn muốn cuộc sống được cảm nhận và thể hiện ở bề sâu nên luôn khước từ lối thể hiện dễ dãi.

+ Ông là một trong số những cây bút luôn nỗ lực cách tân thơ Việt với xu hướng đào sâu vào cái tôi nội cảm, tìm kiếm những cách biêu đạt mới qu hình thức câu thơ tự do, xóa bỏ mọi ràng buộc, khuôn sáo bằng nhịp điệu bất thường để mở đường cho một cơ chế liên tưởng phóng khoáng nhằm đem đến cho thơ một mĩ cảm hiện đại với hệ thống thi ảnh và ngôn ngữ hiện đại.

+ Tư duy thơ Thanh Thảo: giàu suy tư, mãnh liệt, phóng túng trong xúc cảm và nhuốm màu sắc tượng trưng siêu thực.

2. Tác phẩm

- Thể loại: Thơ tự do.

- Xuất xứ: Tác phẩm được trích trong tập Khối vuông ru-bích, NXB Tác phẩm mới, Hà Nội.

- Bố cục: Gồm 3 phần

+ Phần 1 (6 dòng thơ đầu): Lor-ca một nghệ sĩ tự do và cô đơn, một nghệ sĩ cách tân trong khung cảnh chính trị và nghệ thuật Tây Ban Nha.

+ Phần 2 (12 câu tiếp theo): Một cái chết đầy oan khuất gây ra bởi thế lực tàn ác.

+ Phần 3 (còn lại): Niềm xót thương Lor-ca những suy tư về cuộc giải thoát và giã từ của Lor-ca.

- Phương thức biểu đạt: biểu cảm.

- Tóm tắt: Đàn ghi ta của Lor-ca đã khắc họa được thành công hình tượng của Lor-ca, một người nghệ sĩ có đầy khát vọng một cách tân nghệ thuật, một người chiến sĩ suốt đời đi đấu tranh cho tự do và công lí; nhưng cuộc đời lại bất hạnh do tội ác của thế lực bạo tàn ấy. Qua bài thơ mà Thanh Thảo đã bày tỏ được lòng đồng cảm và xót thương với sự tri âm, ngưỡng mộ của cuộc đời, tài năng và nhân cách của một người nghệ sĩ thiên tài. Nhà thơ cũng đã gửi tới người đọc một thông điệp: cái đẹp của nhân cách, cái đẹp của sự sáng tạo và nghệ thuật chân chính đó sẽ có sức sống bất diệt.

- Đề tài: Cái đẹp của nhân cách, cái đẹp của sự sáng tạo nghệ thuật chân chính.

PHẦN 2. GIÁ TRỊ NỘI DUNG VÀ NGHỆ THUẬT

1. Giá trị nội dung

- Đàn ghi ta của Lor-ca đã khắc họa thành công hình tượng Lor-ca, một nghệ sĩ có khát vọng cách tân nghệ thuật, một chiến sĩ suốt đời đấu tranh cho tự do, công lí; nhưng cuộc đời lại bất hạnh do tội ác của thế lực bạo tàn.

- Qua bài thơ, Thanh Thảo bày tỏ lòng đồng cảm, xót thương và sự tri âm, ngưỡng mộ cuộc đời, tài năng, nhân cách của một nghệ sĩ thiên tài. Nhà thơ cũng gửi tới người đọc một thông điệp: cái đẹp của nhân cách, cái đẹp của sự sáng tạo nghệ thuật chân chính sẽ có sức sống bất diệt.

2. Giá trị nghệ thuật

- Thể thơ tự do.

- Sử dụng hình ảnh biểu tượng, siêu thực có sức chứa lớn về nội dung.

- Sự kết hợp giữa nhạc và thơ.

- Những liên tưởng, so sánh bất ngờ, thú vị, so sánh, ẩn dụ, hoán dụ...