VĂN BẢN: NHÂN VẬT QUAN TRỌNG (TRÍCH QUAN THANH TRA – NI-CÔ-LAI GÔ-GÔN – NIKOLAI GOGOL)

PHẦN 1. TÁC GIẢ, TÁC PHẨM

1. Tác giả

- N. Gô-gôn (1809 – 1852), là nhà văn, nhà soạn kịch, nhà phê bình văn học người Nga gốc U-Crai-na. Được coi là “ông hoàng của tiếng cười Nga”.

- Ông đã thành công trong việc biến văn học thành vũ khí cải tạo cuộc sống, giáo dưỡng thẩm mỹ, nâng cao ý thức công dân, thanh lọc đạo đức con người.

- Tiếng cười của ông dí dỏm, có duyên và đa dạng, từ châm biếm sắc bén đến hài hước nhẹ nhàng và trữ tình tinh tế, vừa miêu rả sinh động cuộc sống thường nhật, vừa thấm đẫm triết lí nhân sinh cao cả.

2. Tác phẩm

- Thể loại: Hài kịch.

- Xuất xứ: Ni-cô-lai Gô-gôn, Quan thanh tra, Vũ Đức Phúc dịch, NXB Lao động – Trung tâm Văn hóa Ngôn ngữ Đông Tây, 2009, tr.62 – 69.

- Bố cục: Gồm 3 phần

+ Phần 1 (từ đầu đến được ai ủy nhiệm như vậy): Thông báo về sự thật đằng sau bức thư mà tên thanh tra “dởm” để lại.

+ Phần 2 (tiếp đến Pê-téc-bua): Cuộc trò chuyện giữa các nhân vật xoay quanh nội dung bức thư ấy.

+ Phần 3 (đoạn còn lại): Những mất mát của tất cả bọn quý tộc khi bị tên thanh tra dởm lừa.

- Phương thức biểu đạt: tự sự.

- Tóm tắt: Câu chuyện kể về tay công chức quèn hết tiền, lang thang đến một thị trấn miền Nam và bị tưởng nhầm là quan thanh tra từ thủ đô Peterburg đi thị sát. Đám quan lại ở đây, vốn là những kẻ bất tài, tham quyền, cậy chức, quấy nhiễu dân chúng, từ thị trưởng, chánh án, viện trưởng tế bần, nhà kiểm học, chủ sự bưu vụ cho đến các bộ phận giúp việc cho quan... đều tỏ ra kinh hãi. Họ tìm mọi cách để tiếp cận “quan thanh tra”, mua chuộc, hối lộ. Họ còn tranh thủ nói xấu, tố cáo nhau để tâng công.

- Đề tài: Châm biếm “tất cả những gì tệ hại của nước Nga” đầu thế kỉ XIX.

PHẦN 2. GIÁ TRỊ NỘI DUNG VÀ NGHỆ THUẬT

1. Giá trị nội dung

- Toàn cảnh những tên quan chức thay phiên nhau trình diện “Quan thanh tra dởm”, cùng thói nịnh bợ, đút lót. Qua đó phê phán sự thối nát của xã hội đương thời.

2. Giá trị nghệ thuật

- Sử dụng thủ pháp trào phúng tài tình.

- Xây dựng sự kiện kịch, cùng tình huống kịch đặc sắc.