VĂN BẢN: BƯỚC VÀO ĐỜI (TRÍCH NHỚ NGHĨ CHIỀU HÔM – ĐÀO DUY ANH)

PHẦN 1. TÁC GIẢ, TÁC PHẨM

1. Tác giả

- Đào Duy Anh (1904 – 1988) quê ở huyện Thanh Oai, Hà Nội, là học giả có những đóng góp quan trọng trong nhiều lĩnh vực nghiên cứu.

- Ông tham gia phong trào yêu nước, cách mạng và các hoạt động dịch thuật, nghiên cứu từ rất sớm.

2. Tác phẩm

- Thể loại: hồi kí.

- Xuất xứ: Theo Đào Duy Anh, Nhớ nghĩ chiều hôm, NXB Hà Nội, 2020, tr.9 – 12.

- Phương thức biểu đạt: tự sự.

- Bố cục: Gồm 3 phần

+ Phần 1 (từ đầu đến …quan lại tham dự): giới thiệu về bản thân mình.

+ Phần 2 (tiếp theo đến …cõi văn minh): khi "Tôi" được gặp cụ Phan Bội Châu.

+ Phần 3 (đoạn còn lại): sức ảnh hưởng của những nhân vật lịch sử đối với cá nhân “tôi”.

- Tóm tắt: Văn bản "Bước vào đời" là đoạn trích hồi kí kể về bước đầu quá trình nhận ra điều bản thân muốn làm cũng như việc định hướng cho tương lai chính mình của nhân vật "tôi". "Tôi" là một nhà giáo dạy ở trường tiểu học tỉnh lị Quảng Bình, anh luôn chăm chỉ dạy học và đọc sách với mong muốn mở mang kiến thức và kiếm được công việc tốt hơn ở nơi trung tâm văn hóa chính trị có cuộc sống sinh hoạt rộng rãi hơn tỉnh hẻo lánh nơi anh làm việc chỉ với mấy chục người công chức của bốn năm cơ quan lệ thuộc. Nhân vật "Tôi" thường đọc báo, anh đọc được những thông tin mang tính chất chính trị - xã hội như Nguyễn An Ninh du học ở Pháp về cho ra tờ báo tiếng chuông rạn hay tin Phan Châu Trinh bị an trí ở Pa-ri trong mười lăm năm trở về. Rồi nhiều tờ báo chính trị khác cũng được Hội Quảng trị Đồng Hới ở nơi anh sống và làm việc quyết định mua thêm khiến cho lòng anh muốn đi thật xa. "Tôi" còn kể lại về quá trình gặp được cụ Phan Bội Châu, cuộc gặp gỡ lắng nghe lời chia sẻ của cụ đã khiến cho việc rời khỏi mảnh đất nhỏ bé đến nơi rộng lớn trong anh ngày càng bền vững. Tôi đi Sài Gòn viết bài, được tham gia, lắng nghe các cuộc vận động bầu cử, gặp gỡ cụ Huỳnh Thúc Kháng, mấy người công chức, quan lại từ chức để hoạt động kinh tế và chính trị, về lễ tang Phan Châu Trinh được cử hành long trọng, lễ truy điệu ở nhiều tỉnh. Đến cuối bài viết thì "Tôi" nói về việc đọc bài tế của cụ Phan Bội Châu viết trong lễ truy điệu cùng bao nhiêu câu đối ca tụng nhà chí sĩ ái quốc khiến cho ý chí, ngọn lửa nhân vật tôi bùng cháy muốn đi xa hơn.

PHẦN 2. GIÁ TRỊ NỘI DUNG VÀ NGHỆ THUẬT

1. Giá trị nội dung

- Đoạn trích "Bước vào đời" kể về sự kiện tác giả gặp gỡ cụ Phan Bội Châu lần đầu tiên vào một buổi trưa cuối năm tại Đồng Hới. Đây là một sự kiện quan trọng đã để lại dấu ấn sâu sắc trong tâm hồn tác giả và có ảnh hưởng lớn đến khuynh hướng tư tưởng của ông sau này.

2. Giá trị nghệ thuật

- Sử dụng nhiều biện pháp nghệ thuật tinh tế: miêu tả không gian – thời gian, khắc họa hình ảnh con người …

- Ngôn ngữ giản dị, gần gũi.