KHỞI ĐỘNG

Câu hỏi: Em cùng các bạn chơi trò chơi “truyền tin”

Giải chi tiết:

1. Để trở thành người thắng cuộc các thành viên tham gia trò chơi cần tuân thủ:

+ Cần tập trung

+ Chú ý lắng nghe

+ Truyền đạt đúng thông tin ban đầu

2. Em rút ra bài học từ trò chơi này là:

+ Ngoài việc trò chơi mang lại niềm vui cho chúng ta, thì còn muốn nhắc nhở chúng ta cần phải thận trọng, trung thực khi truyền đạt thông tin.

KHÁM PHÁ

1. Tôn trọng sự thật và biểu hiện của tôn trọng sự thật

Em hãy đọc câu chuyện sau và trả lời câu hỏi
DÙ SAO TRÁI ĐẤT VẪN QUAY!
Ga-li-lê (Galilei, 1564-1642) là nhà toán học, vật lí học, thiên văn học và triết học người I-ta-li-a – người mở đầu cho cuộc cách mạng khoa học hiện đại. Thời ấy, mọi người quan niệm Trái Đất đứng yên và là trung tâm của vũ trụ; Mặt Trời, Mặt Trăng và các vì sao quay xung quanh Trái Đất. Trái lại, nhà bác học Cô-péc-ních (Copernicus) đã phát hiện ra và khẳng định rằng, Mặt Trời mới là trung tâm của vũ trụ, Trái Đất và các hành tinh đều quay quanh Mặt Trời. Với việc cải tiến kính viễn vọng để quan sát bầu trời, Ga-li-lê đã chứng minh và bảo vệ cho quan điểm của Cô-péc-ních. Tuy nhiên, do phát ngôn trái với những quan điểm phổ biến thời bấy giờ, Ga-li-lê đã bị buộc phải quỳ trước Toà án La Mã, thể từ bỏ quan điểm của mình và tuyên bố Trái Đất không quay. Nhưng sau đó, ông vẫn tuyên bố: "Dù sao Trái Đất vẫn quay!".
(Lê Nguyên Long, Phạm Ngọc Toàn, Tiếng Việt 4, tập hai, NXB Giáo dục Việt Nam, 2019)

Câu 1: Nhà bác học ga – li -ê đã tôn trọng sự thật như thế nào?

Giải chi tiết:

Nhà bác học ga – li -ê đã tôn trọng sự thật: ông thà ngồi tù chứ không từ bỏ chân lí.

Câu 2: - Em hãy tìm biểu hiện của tôn trọng sự thật trong các bức hình dưới đây?

- Em hãy kể thêm các biểu hiện của tôn trọng sự thật?

Giải chi tiết:

1. Cả 2 bạn học sinh đã tự giác nhận lỗi lầm của mình.

2. Bạn nam đã dũng cảm nói lên sự thật

3. 2 bạn nữ đã dám đứng lên nói sự cho bác bảo vệ biết.

Các biểu hiện của tôn trọng sự thật:

Dám chỉ ra việc làm sai của người khác.

Luôn dũng cảm nói lên sự thật.

2. Ý nghĩa của tôn trọng sự thật

Đọc đoạn hội thoại dưới đây để trả lời câu hỏi
Bố của Toàn là một tấm gương về lòng trung thực. Ông thường dạy Toàn phải tôn trọng sự thật. Một lần, Toàn hỏi bố:
Bố ơi, câu nói "Thẳng thắn, thật thà thường thua thiệt” có đúng không ạ?
Bố Toàn ôn tồn trả lời:
Không đúng đâu con. Người thẳng thắn, thật thà, biết tôn trọng sự thật sẽ nhận được nhiều điều tốt đẹp bởi tôn trọng sự thật, làm chứng cho sự thật là bảo vệ cho những điều đúng đắn, tránh oan sai, nhầm lẫn, giúp cuộc sống trở nên tốt đẹp hơn. Đôi khi, người thẳng thắn, thật thà phải chịu thiệt thòi, thậm chỉ còn bị người xấu hãm hại. Nhưng khi con sống thật, con sẽ được mọi người yêu quý, tin tưởng. Nếu con giả dối, mọi người sẽ ghét bỏ, xa lánh con. Sự dối trá là nguyên nhân của những xung đột, đổ vỡ. Các nhà khoa học còn chứng minh được rằng: Nói thật, sống trung thực giúp tâm hồn thanh thản, bình an và sức khoẻ tốt hơn!
-Vâng ạ, con cảm ơn bố!

Câu hỏi: a) Nêu suy nghĩ của em về nội dung đoạn hội thoại?

b) Theo em, việc tôn trọng sự thật có ý nghĩa như thế nào trong cuộc sống?

Giải chi tiết:

a) Suy nghĩ của em về nội dung đoạn hội thoại: đã giúp em có được 1 bài học quý giá nói thật, sống trung thực giúp tâm hồn thanh thản, bình an và sức khỏe tốt hơn.

b) Theo em, việc tôn trọng sự thật có ý nghĩa trong cuộc sống: góp phần bảo vệ cuộc sống, bảo vệ giá trị đúng đắn, tránh nhầm lẫn, oan sai; giúp con người tin tưởng; gắn kết với nhau hơn; làm cho tâm hồn thanh thản; và cuộc sống trở nên tốt đẹp hơn.

3. Cách tôn trọng sự thật

Câu hỏi: Em hãy đọc các thông tin dưới đây để:

- Nhận xét về cách ứng xử của mỗi nhân vật trong các thông tin?

- Thảo luận về cách tôn trọng sự thật?

Giải chi tiết:

Nhận xét về cách ứng xử của mỗi nhân vật trong các thông tin:

1. 2 bạn nhỏ đã rất dũng cảm chỉ cho mọi người biết kẻ ăn cắp.

2. Dũng là một học sinh biết tôn trọng sự thật và không bao dung cho hành động gian dối.

3. Mẹ Dung là 1 người từ tốn rất biết cách ăn nói, thật thà nói sự thật.

- Cách tôn trọng sự thật: luôn nói thật với người thân, bạn bè và người có trách nhiệm bằng thái độ dũng cảm, khéo léo, tinh tế và nhân ái.

LUYỆN TẬP

Câu 1: Em hãy đọc các trường hợp sau và trả lời câu hỏi:

Giải chi tiết:

Nhận xét về việc làm của Hoa trong lớp là: bạn là một người dũng cảm, luôn tôn trọng sự thật.

Mai được bạn bè yêu quý vì bạn là người biết lắng nghe, cảm thông, đồng cảm và chia sẻ cùng với tất cả mọi người.

Câu 2: Xử lí tình huống:

Giải chi tiết:

a) Theo em Hùng nên nói hoàn cảnh của Mai cho cô giáo nghe, để cô giáo biết được sẽ cảm thông cho bạn và đồng thời cô giáo sẽ giúp đỡ được cho bạn phần nào.

b) Nếu là Hùng em sẽ nói với cô về hoàn cảnh của Mai, và sẽ cùng cô kêu gọi cá bạn trong lớp giúp bạn vượt qua giai đoạn khó khăn này.

Theo em, Lan nên nói với người lớn biết về sự việc trên, để mọi người có cách phòng tránh, tránh được những trường hợp xấu nhất xảy ra.

VẬN DỤNG

Câu 1: Em hãy viết về việc làm thể hiện tôn trọng sự thật hoặc chưa tôn trọng sự thật của bản thân và chia sẻ cảm xúc, suy nghĩ của em sau mỗi việc làm đó.

Giải chi tiết:

Em hãy viết về việc làm thể hiện tôn trọng sự thật hoặc chưa tôn trọng sự thật của bản thân và chia sẻ cảm xúc, suy nghĩ của em sau mỗi việc làm đó. (Liên hệ bản thân)

Câu 2: Em hãy viết cảm nhận của em về câu ca dao dưới đây:

Những người tính nết thật thà

Đi đâu cũng được người ta tin dùng

Giải chi tiết:

Em hãy viết cảm nhận của em về câu ca dao: Những người trung thực thật thà Đi đâu cũng được người ta tin dùng ... đức tính trung thực thì những người đó sẽ dần hoàn thiện nhân cách ... xã hội xuống cấp, đạo đức người dân dần bị hạ thấp, phá bỏ những nét …