Giáo án chuyên đề Vật lí 10 kết nối: Bài 4 Xác định phương hướng

Trọn bộ giáo án chuyên đề vật lí 10 sách kết nối tri thức cả năm file word. Giáo án bài 4 Xác định phương hướng. Bài soạn bám sát theo chương trình mới được trình bày khoa học, kiến thức trọng tâm, dễ dàng giảng dạychỉnh sửa đơn giản khi cần.

Nội dung chi tiết

Ngagrave;y soạn:hellip;/hellip;/hellip;

Ngagrave;y dạy:hellip;/hellip;/hellip;

CHUYEcirc;N ĐỀ 2: TRAacute;I ĐẤT VAgrave; BẦU TRỜI (10 tiết)

BAgrave;I 4: XAacute;C ĐỊNH PHƯƠNG HƯỚNG (3 TIẾT)

  1. MỤC TIEcirc;U
  2. Về kiến thức

Sau bagrave;i học nagrave;y, HS sẽ:

  • Dựa vagrave;o bản đồ sao xaacute;c định được vị trsi của caacute;c chograve;m sao: Gấu Lớn, Gấu Beacute;, Thiecirc;n Hậu.
  • Xaacute;c định được vị triacute; sao Bắc Cực trecirc;n nền trời sao.
  1. Năng lực

- Năng lực chung:

  • Năng lực tự chủ vagrave; tự học trong tigrave;m tograve;i khaacute;m phaacute;
  • Năng lực giao tiếp vagrave; hợp taacute;c trong trigrave;nh bagrave;y, thảo luận vagrave; lagrave;m việc nhoacute;m
  • Năng lực giải quyết vấn đề vagrave; saacute;ng tạo trong thực hagrave;nh, vận dụng.

- Năng lực riecirc;ng:

  • Nhận thức vật liacute;: Necirc;u được khaacute;i niệm thiecirc;n cầu. Hiểu được caacute;ch lập bản đồ sao vagrave; đọc được tecirc;n một số chograve;m sao trecirc;n bản đồ sao. Xaacute;c định được caacute;c chograve;m sao Gấu Lớn, Gấu Beacute;, vagrave; chograve;m sao Thiecirc;n Hậu.
  1. Phẩm chất
  • Coacute; sự hiểu biết, yecirc;u thiacute;ch vagrave; hứng thuacute; với vật liacute; học.
  • Tiacute;ch cực tigrave;m tograve;i, saacute;ng tạo trong học tập, coacute; yacute; thức vượt qua khoacute; khăn để đạt kết quả tốt trong học tập.
  1. THIẾT BỊ DẠY HỌC VAgrave; HỌC LIỆU
  2. Đối với giaacute;o viecirc;n
  • SGK, Saacute;ch chuyecirc;n đề học tập Vật liacute; 10, SGV, Kế hoạch bagrave;i dạy.
  • Tranh, ảnh bản đồ sao theo hướng quan saacute;t ở baacute;n cầu Bắc
  • Video hướng dẫn lagrave;m bản đồ sao caacute; nhacirc;n.
  • Maacute;y tiacute;nh, maacute;y chiếu (nếu coacute;).
  1. Đối với học sinh
  • Saacute;ch chuyecirc;n đề học tập Vật liacute; 10, dụng cụ học tập.

III. TIẾN TRIgrave;NH DẠY HỌC

  1. HOẠT ĐỘNG KHỞI ĐỘNG
  2. Mục tiecirc;u: Tạo hứng thuacute;, khơi gợi sự kiacute;ch thiacute;ch, tograve; mograve; của HS.
  3. Nội dung: GV chiếu higrave;nh ảnh người đứng trecirc;n sa mạc vagrave;o ban đecirc;m vagrave; tagrave;u hagrave;ng giữa đecirc;m, đặt vấn đề; HS quan saacute;t higrave;nh ảnh vagrave; trả lời cacirc;u hỏi.
  4. Sản phẩm học tập: Cacirc;u trả lời của HS về caacute;ch xaacute;c định phương hướng vagrave;o ban đecirc;m
  5. Tổ chức thực hiện:

- GV chiếu higrave;nh ảnh người đứng trecirc;n sa mạc vagrave;o ban đecirc;m vagrave; tagrave;u hagrave;ng giữa đecirc;m

- GV đặt cacirc;u hỏi: Lagrave;m thế nagrave;o xaacute;c định được phương hướng vagrave;o ban đecirc;m?

- HS tiếp nhacirc;n, thực hiện nhiệm vụ.

- GV dẫn dắt vấn đề: Khi đi trecirc;n biển hoặc trecirc;n sa mạc, nếu khocirc;ng coacute; la bagrave;n vagrave; thiết bị định vị thigrave; chuacute;ng ta phải dựa vagrave;o quan saacute;t bầu trời sao đecirc;m để xaacute;c định phương hướng. Vậy căn cứ vagrave;o đặc điểm nagrave;o trecirc;n bầu trời sao magrave; chuacute;ng ta xaacute;c định được phương hướng?Chuacute;ng ta sẽ cugrave;ng nhau nghiecirc;n cứu trong bagrave;i học ngagrave;y hocirc;m nay:

Bagrave;i 4: Xaacute;c định phương hướng.

  1. HOẠT ĐỘNG HIgrave;NH THAgrave;NH KIẾN THỨC

Hoạt động 1: Tigrave;m hiểu bản đồ sao

  1. Mục tiecirc;u: Thocirc;ng qua hoạt động, HS Xaacute;c định được đặc điểm của bản đồ sao lagrave; gồm tecirc;n caacute;c chograve;m sao, vị triacute; caacute;c chograve;m sao vagrave; taacute;c dụng của bản đồ sao để xaacute;c định phương hướng.
  2. Nội dung: GV tổ chức cho HS tự nghiecirc;n cứu tagrave;i liệu SGK trang 34, 35, 36 để trả lời cacirc;u hỏi:
  3. Sản phẩm học tập:

- HS trả lời được caacute;c cacirc;u hỏi Bản đồ sao lagrave; gigrave;? Tại sao lại cần bản đồ sao? Sử dụng bản đồ sao như thế nagrave;o?.

  1. Tổ chức hoạt động:

HOẠT ĐỘNG CỦA GIAacute;O VIEcirc;N - HỌC SINH

DỰ KIẾN SẢN PHẨM

Bước 1: GV chuyển giao nhiệm vụ học tập

- GV chiếu Higrave;nh 4.2 trang 35 vagrave; đặt cacirc;u hỏi lagrave;m thế nagrave;o xaacute;c định được vị triacute; caacute;c ngocirc;i sao trecirc;n bầu trời

agrave; GV đưa ra vấn đề lagrave; cần phải coacute; bản đồ sao để định hướng xaacute;c định caacute;c chograve;m sao.

- GV chia nhoacute;m (6 HS), yecirc;u cầu đọc mục I SGK vagrave; thảo luận nhoacute;m để trả lời cacirc;u hỏi sau trong phiếu học tập: Bản đồ sao lagrave; gigrave;? Tại sao lại cần bản đồ sao?

Tecirc;n nhoacute;m:...............................................

Tecirc;n caacute;c thagrave;nh viecirc;n:..................................

Cacirc;u hỏi

Nội dung trả lời

Bản đồ sao lagrave; gigrave;?

Tại sao cần bản đồ sao?

- GV hướng dẫn HS tigrave;m hiểu về bản đồ sao quay trong phần Em coacute; biết (SGK ndash; tr35)

- GV chiếu higrave;nh 4.4, yecirc;u cầu HS thảo luận trả lời cacirc;u hỏi phần hoạt động

+ Thảo luận để necirc;u một số đặc điểm khaacute;c nhau khi quan saacute;t caacute;c chograve;m sao ở baacute;n cầu Bắc vagrave; baacute;n cầu Nam

+ Caacute;c chograve;m sao thay đổi vị triacute; trecirc;n bầu trời như thế nagrave;o?

- GV giới thiệu thecirc;m cho HS về một số bản đồ sao của người cổ đại, bản đồ sao quay, bản đồ sao theo caacute;c mugrave;a quan saacute;t thấy, danh saacute;ch 88 chograve;m sao vagrave; higrave;nh ảnh tưởng tượng của một số chograve;m sao của người La Matilde;, Hy Lạp,...

- GV đặt vấn đề: lagrave;m thế nagrave;o xaacute;c định được caacute;c chograve;m sao trecirc;n bản đồ sao.

Bước 2: HS thực hiện nhiệm vụ học tập

- HS nghiecirc;n cứu thocirc;ng tin, vagrave; trả lời cacirc;u hỏi.

- GV hướng dẫn, hỗ trợ HS (nếu cần thiết).

Bước 3: Baacute;o caacute;o kết quả hoạt động vagrave; thảo luận

- GV mời đại diện HS của một số nhoacute;m trigrave;nh bagrave;y nội dung thảo luận

- GV mời HS khaacute;c nhận xeacute;t, bổ sung.

Bước 4: Đaacute;nh giaacute; kết quả, thực hiện nhiệm vụ học tập

GV đaacute;nh giaacute;, nhận xeacute;t, chuẩn kiến thức, chuyển sang nội dung mới.

I. Bản đồ sao

Tecirc;n nhoacute;m:...............................................

Tecirc;n caacute;c thagrave;nh viecirc;n:..................................

Cacirc;u hỏi

Nội dung trả lời

Bản đồ sao lagrave; gigrave;?

Bản đồ sao lagrave; bản đồ gồm higrave;nh ảnh caacute;c chograve;m sao được định vị trecirc;n bầu trời dựa vagrave;o vị triacute; quan saacute;t, thời điểm quan saacute;t ở mặt đất theo caacute;c vĩ độ nơi quan saacute;t.

Tại sao cần bản đồ sao?

Cần sử dụng bản đồ sao vigrave; dựa vagrave;o bản đồ sao ta coacute; thể biết được caacute;c chograve;m sao trecirc;n bầu trời, từ đoacute; dễ dagrave;ng xaacute;c định được caacute;c mugrave;a vagrave; phương hướng trecirc;n mặt đất.

Hoạt động (SGK ndash; tr36)

Khi quan saacute;t caacute;c chograve;m sao ở baacute;n cầu Bắc ta luocirc;n khocirc;ng nhigrave;n thấy được một bộ phận caacute;c chograve;m sao ở baacute;n cầu Nam vagrave; ngược lại.

Trả lời Cacirc;u hỏi 1:

Caacute;c chograve;m sao luocirc;n chuyển động trecirc;n bầu trời theo hướng từ Đocirc;ng sang Tacirc;y khi ta quan saacute;t từ Traacute;i Đất, nhưng sao Bắc Cực ở gần phiacute;a cực Bắc của Traacute;i Đất gần như khocirc;ng thay đổi vị triacute;.

Hoạt động 2: Xaacute;c định caacute;c chograve;m sao

  1. Mục tiecirc;u: Thocirc;ng qua hoạt động, HS nhận biết được vị triacute; của caacute;c chograve;m sao Gấu Lớn, Gấu Beacute;, Thiecirc;n Hậu trecirc;n bản đồ sao dựa vagrave;o đặc điểm, higrave;nh dạng (tưởng tượng) của caacute;c chograve;m sao.
  2. Nội dung: GV chiếu higrave;nh 4.5; 4.6; 4.7 trong SGK, đặt vấn đề, HS thảo luận tigrave;m hiểu caacute;ch xaacute;c định caacute;c chograve;m sao Gấu Lớn, Gấu Beacute;, Thiecirc;n Hậu.
  3. Sản phẩm học tập:

- HS hoagrave;n thagrave;nh phiếu học tập tigrave;m hiểu về caacute;ch xaacute;c định vị triacute; của caacute;c chograve;m sao Gấu Lớn, Gấu Beacute;, Thiecirc;n Hậu trecirc;n bản đồ sao dựa vagrave;o đặc điểm, higrave;nh dạng (tưởng tượng) của caacute;c chograve;m sao.

Tecirc;n nhoacute;m: .....................................

Tecirc;n caacute;c thagrave;nh viecirc;n: ...................................................................................................

Nội dung

Vẽ hoặc mocirc; tả nội dung

Tecirc;n chograve;m sao lựa chọn

Higrave;nh dạng tưởng tượng của chograve;m sao

Higrave;nh nối caacute;c ngocirc;i sao chiacute;nh

Vị triacute; trecirc;n nền trời sao ở Higrave;nh 4.2

  1. Tổ chức hoạt động:

HOẠT ĐỘNG CỦA GIAacute;O VIEcirc;N - HỌC SINH

DỰ KIẾN SẢN PHẨM

Bước 1: GV chuyển giao nhiệm vụ học tập

- GV chiếu higrave;nh ảnh 4.5; 4.6; 4.7 trong SGK

- GV đặt vấn đề: lagrave;m thế nagrave;o để xaacute;c định được chograve;m sao Gấu Lớn, Gấu Beacute; vagrave; Thiecirc;n Hậu?

- GV yecirc;u cầu HS giữa nguyecirc;n nhoacute;m như hoạt động 2, mỗi nhoacute;m chọn 1 trong 3 chograve;m sao (Gấu Lớn, Gấu Beacute; vagrave; Thiecirc;n Hậu) để mocirc; tả higrave;nh dạng chograve;m sao, caacute;c ngocirc;i sao chiacute;nh vagrave; điền vagrave;o PHT

Tecirc;n nhoacute;m:.........................

Tecirc;n caacute;c thagrave;nh viecirc;n:...........................................

Nội dung

Vẽ hoặc mocirc; tả nội dung

Tecirc;n chograve;m sao lựa chọn

Higrave;nh dạng tưởng tượng của chograve;m sao

Higrave;nh nối caacute;c ngocirc;i sao chiacute;nh

Vị triacute; trecirc;n nền trời sao ở Higrave;nh 4.2

- GV yecirc;u cầu HS đaacute;nh dấu vị triacute; của 3 chograve;m sao (Gấu Lớn, Gấu Beacute; vagrave; Thiecirc;n Hậu) trecirc;n nền trời sao ở Higrave;nh 4.2

- GV chiếu higrave;nh 4.9 về vị triacute; 3 chograve;m sao trecirc;n bầu trời

- GV nhấn mạch với HS: Tecirc;n của 7 ngocirc;i sao chiacute;nh trong chograve;m sao Gấu Beacute; cũng coacute; tecirc;n như chograve;m sao Gấu Lớn.

- GV yecirc;u cầu HS thảo luận nhoacute;m trả lời caacute;c cacirc;u hỏi trong phần trigrave;nh bagrave;y về caacute;c trong sao trong SGK ndash; tr36, 37

+ Chograve;m sao Gấu Lớn

middot; Xaacute;c định chograve;m Gấu Lớn trecirc;n bản đồ sao Higrave;nh 4.4.

middot; Hatilde;y kể tecirc;n dụng cụ lao động của nước ta coacute; higrave;nh dạng giống higrave;nh nối 7 ngocirc;i sao chiacute;nh của chograve;m sao Gầu Lớn.

agrave; Dụng cụ lao động coacute; higrave;nh dạng giống higrave;nh nối 7 ngocirc;i sao chiacute;nh của chograve;m sao Gấu Lớn: chiếc gagrave;u taacute;t nước

* GV mở rộng cho HS: Chograve;m sao Gấu Lớn coacute; higrave;nh dạng tahy đổi do caacute;c ngocirc;i sao trong chograve;m đang di chuyển theo những hướng khaacute;c nhau, nhưng tốc độ rất chậm.

+ Chograve;m sao Gấu Beacute;

middot; Hatilde;y xaacute;c định chograve;m Gấu Beacute; trecirc;n bản đồ sao Higrave;nh 4.4.

middot; Mocirc; tả sự khaacute;c nhau của chograve;m sao Gầu Lớn vagrave; Gậu Beacute;.

agrave; Gợi yacute;: Sự khaacute;c nhau của chograve;m sao Gấu Lớn,Gấu Beacute;:

Oslash; Chograve;m sao Gấu Beacute; nhỏ hơn chograve;m sao Gấu Lớn.

Oslash; Chuacute;ng ngược chiều nhau.

+ Chograve;m sao Thiecirc;n Hậu

middot; Hatilde;y kể tecirc;n caacute;c chữ coacute; higrave;nh dạng giống higrave;nh nối 5 ngocirc;i sao saacute;ng chiacute;nh trong chograve;m sao Thiecirc;n Hậu.

agrave; Caacute;c chữ coacute; higrave;nh dạng giống higrave;nh nối 5 ngocirc;i sao saacute;ng chiacute;nh trong chograve;m sao Thiecirc;n Hậu lagrave; chữ M vagrave; chữ W.

Bước 2: HS thực hiện nhiệm vụ học tập

- HS đọc thocirc;ng tin vagrave; quan saacute;t higrave;nh ảnh về một số chograve;m sao trecirc;n bản đồ sao

- HS thảo luận theo nhoacute;m, trigrave;nh bagrave;y higrave;nh dạng sao, caacute;c ngocirc;i sao chiacute;nh vagrave; vị triacute; của chuacute;ng trecirc;n nền trời sao

- GV hướng dẫn, hỗ trợ HS (nếu cần thiết).

Bước 3: Baacute;o caacute;o kết quả hoạt động vagrave; thảo luận

- GV mời đại diện HS trigrave;nh bagrave;y kết quả thảo luận

- GV mời HS khaacute;c nhận xeacute;t, bổ sung.

Bước 4: Đaacute;nh giaacute; kết quả, thực hiện nhiệm vụ học tập

GV đaacute;nh giaacute;, nhận xeacute;t, chuẩn kiến thức, chuyển sang nội dung mới.

II. Chograve;m sao Gấu Lớn

- Chograve;m sao Gấu Lớn lagrave; một trong những chograve;m sao saacute;ng nhất bầu trời phương Bắc, được tạo thagrave;nh từ 7 ngocirc;i sao chiacute;nh coacute; độ saacute;ng tương đocirc;ng nhau.

- Chograve;m Gấu Lớn dễ để quan saacute;t nhất lagrave; vagrave;o mugrave;a xuacirc;n, sau hoagrave;ng hocirc;n,

- Bảy ngocirc;i sao chiacute;nh của chograve;m Gấu Lớn coacute; tecirc;n lagrave; alpha; (alpha), beta; (becirc;ta), gamma; (gama), delta; (delta), epsilon; (eacute;pxilon), zeta; (zeta), eta; (eta)

III. Chograve;m sao Gấu Beacute;

- Chograve;m sao Gấu Beacute; lagrave; một chograve;m sao cũng nằm trecirc;n bầu trời phương Bắc, cạnh chograve;m Gấu Lớn.

- Chograve;m sao Gấu Beacute; cũng được tạo thagrave;nh từ 7 sao chiacute;nh. Ngocirc;i sao ở cuối đuocirc;i chograve;m sao Gấu Beacute; chiacute;nh lagrave; sao Bắc Cực. Khoảng caacute;ch giữa caacute;c sao trong chograve;m Gấu Beacute; nhỏ hơn so với caacute;c sao trong chograve;m Gấu Lớn

IV. Chograve;m sao Thiecirc;n Hậu

- Chograve;m sao Thiecirc;n Hậu lagrave; một trong caacute;c chograve;m sao saacute;ng trecirc;n bầu trời phương Bắc, coacute; vị triacute; quan trọng để xaacute;c định vị triacute; của sao Bắc Cực.

-- Chograve;m sao Thiecirc;n Hậu mang higrave;nh ảnh của nữ hoagrave;ng Cassiopeia trong truyền thuyết Hy Lạp, được tạo thagrave;nh từ 5 ngocirc;i sao ở thiecirc;n cầu Bắc, đối diện với chograve;m Gấu Lớn qua chograve;m Gấu Beacute;.

- Chograve;m sao Thiecirc;n Hậu thường mọc luacute;c chập tối từ thaacute;ng 9, coacute; mặt suốt đecirc;m trecirc;n bầu trời cuối thu đến giữa mugrave;a đocirc;ng.

Hoạt động 3: Xaacute;c định sao Bắc Cực

  1. Mục tiecirc;u: Thocirc;ng qua hoạt động, HS xaacute;c định được sao Bắc Cực để xaacute;c định cực Bắc của Traacute;i Đất dựa vagrave;o đặc điểm của bản đồ sao, vị triacute; caacute;c chograve;m sao Gấu Lớn, Gấu Beacute;, Thiecirc;n Hậu.
  2. Nội dung: GV chiếu higrave;nh ảnh bầu trời sao vagrave;o caacute;c mugrave;a trong năm, yecirc;u cầu HS thảo luận nhoacute;m trả lời cacirc;u hỏi
  3. Sản phẩm học tập: HS thảo luận, trả lời cacirc;u hỏi vagrave; hoagrave;n thagrave;nh phiếu học tập

Tecirc;n nhoacute;m: .............................

Tecirc;n caacute;c thagrave;nh viecirc;n: .................................................................................................

Tecirc;n caacute;ch xaacute;c định

Vẽ hoặc mocirc; tả nội dung

Caacute;ch kiểm chứng trecirc;n bản đồ sao

Caacute;ch 1: ...........................

Caacute;ch 2: ...........................

Caacute;ch 3: ...........................

  1. Tổ chức hoạt động :