BÀI 38: NUCLEIC ACID VÀ GENE

I. Khái niệm nucleic acid

- Khái niệm: Nucleic acid là những đại phân tử sinh học, cấu tạo đa phân với đơn phân là nucleotide.

- Phân loại: DNA và RNA.

- Ví dụ:

Virus HIV

Ti thể

II. Deoxyribonucleic acid (DNA)

1. Cấu trúc của phân tử DNA

- Cấu tạo từ bốn loại đơn phân: A, T, G, C.

- Cấu trúc xoắn kép gồm hai mạch polynucleotide song song, ngược chiều, xoắn phải.

+ Trên mỗi mạch, các nucleotide liên kết với nhau bằng liên kết cộng hóa trị → chuỗi polypeptide theo chiều từ 5' tới 3'.

+ Giữa hai mạch đơn, các nucleotide liên kết với nhau bằng liên kết hydrogen theo nguyên tắc bổ sung (A = T, G ≡ C).

2. Chức năng của phân tử DNA

- Lưu trữ, bảo quản và truyền đạt thông tin di truyền.

Quá trình tái bản DNA

Sự biểu hiện của gene (DNA) thành tính trạng

3. Khái niệm gene

- Gene là một đoạn của phân tử DNA mang thông tin mã hóa cho một sản phẩm xác định là RNA hoặc chuỗi polypeptide.

4. Tính đa dạng và đặc trưng của phân tử DNA

- DNA rất đa dạng và đặc trưng bởi số lượng, thành phần và trình tự sắp xếp các nucleotide.

- DNA đặc trưng cho từng cá thể → ứng dụng phương pháp phân tích DNA trong việc xác định huyết thống, xác định nghi phạm, dự đoán nguy cơ mắc bệnh di truyền, nghiên cứu,...

III. Ribonucleic acid (RNA)

1. Cấu trúc của phân tử RNA

- Cấu trúc một mạch, cấu tạo đa phân gồm các đơn phân là A, U, G, C.

- Các đơn phân liên kết với nhau bằng liên kết cộng hóa trị tạo thành mạch RNA (chuỗi polypeptide).

2. Các loại RNA trong tế bào

- mRNA: truyền đạt thông tin di truyền từ nhân ra tế bào chất, làm khuôn cho quá trình dịch mã tổng hợp chuỗi polypeptide.

III. Ribonucleic acid (RNA)

1. Cấu trúc của phân tử RNA

- Cấu trúc một mạch, cấu tạo đa phân gồm các đơn phân là A, U, G, C.

- Các đơn phân liên kết với nhau bằng liên kết cộng hóa trị tạo thành mạch RNA (chuỗi polypeptide).

2. Các loại RNA trong tế bào

- mRNA: truyền đạt thông tin di truyền từ nhân ra tế bào chất, làm khuôn cho quá trình dịch mã tổng hợp chuỗi polypeptide.

- tRNA: vận chuyển amino acid tự do đến nơi tổng hợp chuỗi polypeptide.

- rRNA: thành phần chủ yếu cấu tạo nên ribosome – nơi tổng hợp chuỗi polypeptide.