BÀI 1: MỘT SỐ VẤN ĐỀ CHUNG VỀ CÁCH MẠNG TƯ SẢN Câu 1: Đọc đoạn trích sau đây: “Ở Pháp, vương quyền là đỉnh cao của lâu đài phong kiến và chuyên chế. Nhà vua luôn có quyền hành chuyên chế và vô hạn; … quyết định mọi công việc đối nội và đối ngoại của quốc gia. Triều vua Lu-I XVI là một sự chuyên chế cao độ. Theo những“mật lệnh có ấn vua” nhằm khủng bố nhân dân, hàng trăm người bị bắt, bị tù đày ở các nơi trong nước”. (A. Man-phờ-rét, Đại Cách mạng Pháp 1789, NXB Khoa học, 1965, tr.18-19) a) Chính sách cai trị của nhà nước phong kiến chuyên chế gây bất mãn cho nhân dân. b) Sự tồn tại của nhà nước quân chủ lập hiến gây bất mãn cho tầng lớp quý tộc mới. c) Mâu thuẫn giữa đẳng cấp thứ ba với đẳng cấp tăng lữ và quý tộc ngày càng sâu sắc. d) Tình hình chính trị ở Pháp dưới triều vua Lu-I XVI khủng hoảng trầm trọng. Câu 2: Đọc đoạn tư liệu sau: Chế độ phong kiến, với chỗ dựa là tầng lớp quý tộc và Giáo hội Anh, ngày càng cản trở sự kinh doanh làm giàu của tư sản và quý tộc mới. Dưới thời vua Sác – lơ I (từ năm 1625), nhiều thứ thuế mới được đặt ra, nhà nước nắm độc quyền thương mại và thu thuế thuyền bè, duy trì nhiều đặc quyền phong kiến, đời sống nhân dân càng thêm cơ cực. Mâu thuẫn giữa tư sản, quý tộc mới với các thế lực phong kiến phản động được biểu hiện qua những cuộc xung đột giữa Quốc hội với nhà vua. (Trích SGK lịch sử 10 chương trình 2006, NXB Giáo dục Việt Nam, trang 144) a) Tư sản và quý tộc mới ở Anh bị cản trở làm giàu do sự chèn ép của chế độ phong kiến. b) Vua Sác – lơ I ban hành một số chính sách giúp nước Anh ổn định đời sống chính trị. c) Mâu thuẫn giữa Quốc hội với nhà vua diễn ra trên nhiều mặt nhưng chủ yếu là kinh tế. d) Quần chúng nhân dân, tư sản và quý tộc mới ở Anh có khả năng kinh doanh làm giàu. Câu 3: Đọc đoạn tư liệu sau đây: “Tuyên ngôn Độc lập là một văn kiện có ý nghĩa lịch sử trọng đại. Lần đầu tiên, các quyền con người và quyền công dân được chính thức công bố trước toàn thể nhân loại. Nguyên tắc về chủ quyền của nhân dân được đề cao như một sự thách thức đối với thực dân Anh ở Bắc Mĩ cũng như chế độ quân chủ chuyên chế đang thống trị khắp lục địa châu Âu. Nhưng tuyên ngôn cũng không đề cập đến việc xóa bỏ chế độ nô lệ cùng việc bóc lột giai cấp công nhân và nhân dân lao động”. (Trích SGK lịch sử 10 chương trình 2006, NXB Giáo dục Việt Nam, trang 149) a) Đây là bản Tuyên ngôn độc lập tuyên bố sự thành lập Hợp chúng quốc Mĩ. b) Lần đầu tiên có bản Tuyên ngôn đề cập đến quyền con người là bất khả xâm phạm. c) Bản Tuyên ngôn ở Mĩ đã làm chế độ phong kiến thế giới bị lung lay dữ dội. d) Bản Tuyên ngôn ở Mĩ đã giúp quần chúng nhân dân được nhiều quyền lợi tốt hơn. Câu 4: Cho bảng dữ kiện về một số mục tiêu của các cuộc cách mạng tư sản ở Tây Âu và Bắc Mỹ thời cận đại: Tên Mục tiêu Cách mạng tư sản Anh Tầng lớp quý tộc mới và tư sản đấu tranh chống chế độ phong kiến lập nhà nước mới, mở đường kinh tế tư bản chủ nghĩa phát triển. Chiến tranh giành độc lập của các thuộc địa Anh ở Bắc Mỹ. Nhân dân 13 thuộc địa hướng đến mục tiêu giải phóng dân tộc, lập nên quốc gia mới thống nhất thị trường dân tộc. Cách mạng tư sản Pháp Nhân dân Pháp mong muốn lật đổ chế độ quân chủ chuyên chế, xây dựng nhà nước dân chủ tư sản, phát triển kinh tế tư bản chủ nghĩa. a) Ở Anh tầng lớp quý tộc và tư sản đã liên kết đấu tranh chống chế độ phong kiến để xác lập nhà nước do dân bầu ra. b) Ở Tây Âu và Bắc Mỹ có mục tiêu đấu tranh là lật đổ chế độ quân chủ chuyên chế, gạt bỏ những trở ngại trên con đường xác lập và phát triển của chủ nghĩa tư bản. c) Các cuộc cách mạng tư sản ở Tây Âu và Bắc Mỹ đều hướng đến thành lập nhà nước dân chủ tư sản với tầng lớp quý tộc mới và tư sản thay nhau cầm quyền. d) Ở Tây Âu và Bắc Mỹ hướng đến mục tiêu đấu tranh để mở rộng sự phát triển kinh tế hàng hóa, cải tiến kỹ thuật. Câu 5: Đọc đoạn tư liệu sau đây: Tư liệu 1: “Tất cả mọi người sinh ra có quyền bình đẳng. Tạo hóa cho họ những quyền không ai có thể xâm phạm được; trong những quyền ấy, có quyền được sống, quyền tự do và quyền mưu cầu hạnh phúc”. (Tuyên ngôn Độc lập, Mĩ, năm 1776) Tư liệu 2: “Điều 1. Con người sinh ra đều có quyền tự do và bình đẳng. Những sự phân biệt xã hội chỉ có thể dựa trên lợi ích chung. Điều 17. Quyền tư hữu là quyền bất khả xâm phạm và thiêng liêng, không ai có thể bị tước bỏ”. (Tuyên ngôn Nhân quyền và Dân quyền, Pháp, năm 1789) a) Bản Tuyên ngôn Nhân quyền và Dân quyền ra đời từ cuộc cách mạng tư sản Pháp cuối thế kỉ XVIII. b) Điểm chung của Tuyên ngôn Độc lập của nước Mĩ và Tuyên ngôn Nhân quyền và Dân quyền của nước Pháp là đề cao quyền con người và quyền công dân. c) Bản Tuyên ngôn Nhân quyền và Dân quyền của nước Pháp năm 1789 không đề cao quyền tư hữu cá nhân vì đó là biểu hiện cho sự phân biệt giàu – nghèo trong xã hội. d) Trong Tuyên ngôn Độc lập của nước Việt Nam Dân chủ Cộng hòa (2/9/1945), Chủ tịch Hồ Chí Minh đã trích dẫn những câu nói nổi tiếng trong bản Tuyên ngôn Độc lập của nước Mĩ và Tuyên ngôn Nhân quyền và Dân quyền của nước Pháp. Câu 6: Đọc đoạn trích sau đây: “Cách mạng Tư sản Anh diễn ra vào thế kỷ XVII, dẫn đến việc lật đổ chế độ quân chủ tuyệt đối và đưa quốc gia này tiến gần hơn tới hình thức chính quyền dân chủ. Đây là một bước ngoặt quan trọng, khi các vấn đề quyền lực giữa nhà vua và Quốc hội được làm rõ, đồng thời khẳng định sự lớn mạnh của giai cấp tư sản, người chủ của nền kinh tế tư bản.” (Trích từ bài viết “Cách mạng Tư sản Anh thế kỷ XVII và ảnh hưởng của nó đối với lịch sử Anh” - Viện Nghiên cứu Lịch sử Quốc gia) a) Cách mạng tư sản Anh đã lật đổ chế độ quân chủ tuyệt đối và mở đường cho sự hình thành chính quyền dân chủ. b) Sau cách mạng, giai cấp quý tộc lên nắm quyền, khôi phục quyền lực của nhà vua. c) Cách mạnh làm rõ mối quan hệ quyền lực giữa nhà vua và Quốc hội. d) Chỉ có tác động nội bộ, không ảnh hưởng đến các nền chính trị khác.