CHƯƠNG 5: LỊCH SỬ ĐỐI NGOẠI CỦA VIỆT NAM THỜI CẬN - HIỆN ĐẠI

BÀI 12: HOẠT ĐỘNG ĐỐI NGOẠI CỦA VIỆT NAM TRONG ĐẤU TRANH GIÀNH ĐỘC LẬP DÂN TỘC (TỪ ĐẦU THẾ KỈ XX ĐẾN CÁCH MẠNG THÁNG TÁM NĂM 1945)

(16 câu)

1. NHẬN BIẾT (6 CÂU)

Câu 1: Hãy nêu những hoạt động đối ngoại chủ yếu của Phan Bội Châu trong những năm đầu thế kỉ XX.

Trả lời:

- Hoạt động đối ngoại của Phan Bội Châu diễn ra chủ yếu ở Nhật Bản, Trung Quốc với mục đích tìm kiếm sự giúp đỡ từ bên ngoài để chống thực dân Pháp, giành độc lập dân tộc.

+ Đầu năm 1905, Phan Bội Châu sang Nhật Bản nhờ giúp đỡ về khí giới, đào tạo nhân lực cho công cuộc cứu nước...

+ Năm 1908, Phan Bội Châu tham gia thành lập các tổ chức có mục tiêu đoàn kết quốc tế như: Điền-Quế Việt liên minh (liên minh giữa Vân Nam, Quảng Tây với Việt Nam) và Đông Á đồng minh (gồm một số người Nhật Bản, Trung Quốc, Triều Tiên, Ấn Độ,...) để hợp sức chống đế quốc.

+ Năm 1911, Phan Bội Châu quyết định về hoạt động ở Trung Quốc.

+ Đầu năm 1912, Phan Bội Châu thành lập Việt Nam Quang phục hội và tham gia thành lập Chấn Hoa Hưng Á, nhằm đánh đuổi thực dân Pháp, giành độc lập. Tại đây, Phan Bội Châu cử người liên lạc với một số tổ chức, đại diện nước ngoài như Công sứ Đức, Đại sứ quán Nga,... để tìm kiếm sự giúp đỡ cho phong trào đấu tranh chống Pháp ở Việt Nam.

Câu 2: Hãy nêu những hoạt động đối ngoại chủ yếu của Phan Châu Trinh trong những năm đầu thế kỉ XX.

Trả lời:

- Hoạt động đối ngoại của Phan Châu Trinh diễn ra chủ yếu ở Pháp với mục đích vận động cải cách cho Việt Nam.

+ Năm 1911, Phan Châu Trinh sang Pháp tiếp xúc với một số nhóm Việt kiểu, tổ chức, đảng phải tiến bộ, nhiều lần gửi kiến nghị đến các thành viên của Chính phủ Pháp... phê phán chính quyền thực dân, thức tỉnh di luận Pháp về tình hình Việt Nam.

+ Phan Châu Trinh đóng vai trò quan trọng trong việc thành lập và hoạt động của một số tổ chức yêu nước Việt Nam tại Pháp.

Câu 3: Hãy nêu những hoạt động đối ngoại chủ yếu của Phan Bội Châu trong những năm đầu thế kỉ XX.

Trả lời:

♦ Hoạt động đối ngoại của Phan Bội Châu

- Hoạt động đối ngoại của Phan Bội Châu diễn ra chủ yếu ở Nhật Bản, Trung Quốc với mục đích tìm kiếm sự giúp đỡ từ bên ngoài để chống thực dân Pháp, giành độc lập dân tộc.

+ Đầu năm 1905, Phan Bội Châu sang Nhật Bản nhờ giúp đỡ về khí giới, đào tạo nhân lực cho công cuộc cứu nước...

+ Năm 1908, Phan Bội Châu tham gia thành lập các tổ chức có mục tiêu đoàn kết quốc tế như: Điền-Quế Việt liên minh (liên minh giữa Vân Nam, Quảng Tây với Việt Nam) và Đông Á đồng minh (gồm một số người Nhật Bản, Trung Quốc, Triều Tiên, Ấn Độ,...) để hợp sức chống đế quốc.

+ Năm 1911, Phan Bội Châu quyết định về hoạt động ở Trung Quốc.

+ Đầu năm 1912, Phan Bội Châu thành lập Việt Nam Quang phục hội và tham gia thành lập Chấn Hoa Hưng Á, nhằm đánh đuổi thực dân Pháp, giành độc lập. Tại đây, Phan Bội Châu cử người liên lạc với một số tổ chức, đại diện nước ngoài như Công sứ Đức, Đại sứ quán Nga,... để tìm kiếm sự giúp đỡ cho phong trào đấu tranh chống Pháp ở Việt Nam.

♦ Hoạt động đối ngoại của Phan Châu Trinh

- Hoạt động đối ngoại của Phan Châu Trinh diễn ra chủ yếu ở Pháp với mục đích vận động cải cách cho Việt Nam.

+ Năm 1911, Phan Châu Trinh sang Pháp tiếp xúc với một số nhóm Việt kiểu, tổ chức, đảng phải tiến bộ, nhiều lần gửi kiến nghị đến các thành viên của Chính phủ Pháp... phê phán chính quyền thực dân, thức tỉnh di luận Pháp về tình hình Việt Nam.

+ Phan Châu Trinh đóng vai trò quan trọng trong việc thành lập và hoạt động của một số tổ chức yêu nước Việt Nam tại Pháp.

Câu 4: Nêu tóm tắt những hoạt động đối ngoại chủ yếu của Nguyễn Ái Quốc từ năm 1911 đến năm 1930.

Trả lời:

- Trong những năm 1911-1922, Nguyễn Ái Quốc đã đi qua nhiều quốc gia khác nhau và có những hoạt động đối ngoại nổi bật tại Pháp.

+ Nguyễn Ái Quốc gặp gỡ, tiếp xúc với nhiều nhà hoạt động chính trị, văn hoá của Pháp và nhiều nước châu Âu.

+ Năm 1920, Nguyễn Ái Quốc tham gia sáng lập Đảng Cộng sản Pháp.

+ Năm 1921, Nguyễn Ái Quốc tham gia thành lập Hội Liên hiệp thuộc địa-một hình thức liên mình của các dân tộc bị áp bức.

+ Trên cương vị Trưởng ban Nghiên cứu về Đông Dương thuộc Đảng Cộng sản Pháp, Nguyễn Ái Quốc tích cực xây dựng mối quan hệ gắn bó giữa những người cộng sản với nhân dân lao động Pháp và nhân dân các nước thuộc địa

- Trong những năm 1923-1930, hoạt động đối ngoại của Nguyễn Ái Quốc diễn ra chủ yếu ở Liên Xô và Trung Quốc.

+ Tháng 6-1923, Nguyễn Ái Quốc từ Pháp đến Liên Xô, tích cực tham gia các hội nghị, đại hội của Quốc tế Cộng sản. Tại những diễn đàn này, Nguyễn Ái Quốc trình bày quan điểm về vai trò của cách mạng thuộc địa, về lực lượng cách mạng ở thuộc địa, về quan hệ giữa cách mạng ở chính quốc với thuộc địa,… Bằng những hoạt động này, Nguyễn Ái Quốc chính thức xác lập mối quan hệ giữa cách mạng Việt Nam với Quốc tế Cộng sản và cách mạng thế giới.

+ Từ cuối năm 1924, Nguyễn Ái Quốc đến Quảng Châu (Trung Quốc), liên lạc với lực lượng cách mạng ở Đông Nam Á và Trung Quốc, mở các lớp huấn luyện chính trị cho thanh niên yêu nước Việt Nam. Trong các bài giảng, Nguyễn Ái Quốc nhấn mạnh sự cần thiết phải đoàn kết và tập hợp lực lượng quốc tế.

Câu 5: Nêu những hoạt động đối ngoại chủ yếu của Đảng Cộng sản Đông Dương từ năm 1930 đến năm 1945.

Trả lời:

- Trong những năm 1930-1945, hoạt động đối ngoại của Đảng Cộng sản Đông Dương chủ yếu phục vụ cho cuộc đấu tranh chống thực dân, phát xít, tiến tới giành độc lập, tự do, góp phần bảo vệ hoà bình.

- Là một phân bộ của Quốc tế Cộng sản, Đảng Cộng sản Đông Dương lãnh đạo, tổ chức nhiều hoạt động ủng hộ Liên Xô; phối hợp với các tổ chức của người Pháp, người Hoa ở Đông Dương tiến hành quyên góp giúp đỡ các nạn nhân chiến tranh ở Trung Quốc.

- Đảng Cộng sản Đông Dương cũng tích cực củng cố quan hệ với Đảng Cộng sản Trung Quốc, thành lập Tiểu ban vận động Hoa Kiều, giúp đỡ người Hoa tổ chức hội cứu quốc.

- Nhằm mở rộng quan hệ với lực lượng chống quân phiệt Nhật Bản ở Đông Nam Á, Đảng Cộng sản Đông Dương liên lạc với phong trào dân tộc chống quân phiệt Nhật Bản ở một số nước như: Miến Điện, Mã Lai, Phi-líp-pin, Thái Lan, In-đô-nê-xi-a,...

- Thông qua Mặt trận Việt Minh, hoạt động đối ngoại của Đảng Cộng sản Đông Dương thể hiện rõ chủ trương đứng về phía lực lượng Đồng minh trong cuộc chiến chống quân phiệt Nhật Bản, đồng thời, tranh thủ sự ủng hộ quốc tế cho cách mạng Việt Nam.

+ Đại diện của Mặt trận Việt Minh tiếp xúc với đại diện của Trung Hoa Dân quốc, bàn về kế hoạch phối hợp chống quân phiệt Nhật Bản, cử đại biểu tham gia Việt Nam Cách mạng Đồng minh hội-một tổ chức của người Việt Nam hoạt động ở phía nam Trung Quốc.

+ Đối với phái bộ Mỹ ở phía nam Trung Quốc, đại diện của Mặt trận Việt Minh chủ động bắt liên lạc để thiết lập quan hệ và hợp tác chống quân phiệt Nhật Bản. Cuối tháng 4-1945, sự hợp tác giữa Việt Minh và Cơ quan Tình báo chiến lược Mỹ (OSS) tại châu Á được xác lập.

Câu 6: Trình bày những hoạt động của Phan Châu Trinh trên trường quốc tế nhằm tìm kiếm sự ủng hộ cho phong trào cách mạng Việt Nam.

Trả lời:

- Phan Châu Trinh là một trong những nhà tư tưởng tiến bộ, đề xướng việc cải cách xã hội và phản đối bạo động. Ông chủ trương dựa vào sự ủng hộ của Pháp để thực hiện cải cách giáo dục và hành chính ở Việt Nam.

- Năm 1911, Phan Châu Trinh sang Pháp, gửi thư yêu cầu Pháp thực hiện các chính sách cải cách tại Việt Nam, như giải phóng chế độ thuộc địa, đề cao dân quyền và dân trí. Ông cũng vận động giới trí thức và chính trị gia Pháp giúp đỡ cho phong trào cải cách.

- Tuy nhiên, do chủ trương ôn hòa và không bạo lực, hoạt động đối ngoại của ông không đạt được kết quả rõ ràng trong việc giành độc lập cho dân tộc.

2. THÔNG HIỂU (6 CÂU)

Câu 1: Phân tích vai trò của Phan Bội Châu trong các hoạt động đối ngoại nhằm giành độc lập cho dân tộc đầu thế kỉ XX.

Trả lời:

- Phan Bội Châu là một trong những nhà cách mạng tiên phong của Việt Nam trong phong trào đấu tranh giành độc lập đầu thế kỉ XX.

- Ông đã thành lập Duy Tân Hội vào năm 1904, sau đó đưa ra chủ trương "Đông du" với mục tiêu đưa học sinh Việt Nam sang Nhật Bản học tập, để sau này trở về phục vụ cho công cuộc kháng chiến.

- Phan Bội Châu đã liên hệ với các nhân vật cách mạng Nhật Bản, như Okuma Shigenobu và các nhân vật Nhật hoàng, để tìm kiếm sự hỗ trợ về tài chính và quân sự.

- Tuy nhiên, sau khi Nhật ký Hiệp ước với Pháp năm 1907, phong trào Đông Du thất bại, Phan Bội Châu bị bắt giam và bị trục xuất.

- Hoạt động của ông đã góp phần mở ra tầm nhìn quốc tế và cho thấy tầm quan trọng của sự giúp đỡ từ bên ngoài trong cuộc đấu tranh giải phóng dân tộc.

Câu 2: Nguyễn Ái Quốc đã làm gì để đưa vấn đề độc lập của Việt Nam ra trước cộng đồng quốc tế từ năm 1919 đến năm 1923?

Trả lời:

- Nguyễn Ái Quốc đã tham gia Hội nghị Versailles vào năm 1919 với bản yêu sách 8 điểm đòi quyền tự do và độc lập cho nhân dân Việt Nam. Bản yêu sách này đã gây tiếng vang lớn, nhưng không được các nước lớn chú ý.

- Sau đó, Nguyễn Ái Quốc hoạt động mạnh mẽ trong phong trào quốc tế, tham gia Đảng Cộng sản Pháp và Hội Liên hiệp thuộc địa, viết nhiều bài báo lên án chế độ thực dân Pháp tại Việt Nam.

- Qua đó, ông góp phần đưa cuộc đấu tranh giành độc lập của Việt Nam ra khỏi phạm vi trong nước, mở rộng sự chú ý của thế giới về tình hình thuộc địa Việt Nam.

Câu 3: Tại sao phong trào Đông Du của Phan Bội Châu lại thất bại?

Trả lời:

- Phong trào Đông Du của Phan Bội Châu thất bại chủ yếu do bối cảnh quốc tế và quan hệ giữa Nhật Bản và Pháp.

- Nhật Bản, sau khi ký kết Hiệp ước với Pháp vào năm 1907, đã thay đổi chính sách ngoại giao và không còn ủng hộ phong trào giải phóng thuộc địa tại Đông Dương.

- Hơn nữa, chính quyền thực dân Pháp cũng tăng cường theo dõi và đàn áp những người tham gia phong trào, khiến hoạt động của Duy Tân Hội bị bóp nghẹt.

- Sự thất bại này cho thấy sự phức tạp của việc dựa vào một quốc gia khác để đạt được độc lập.

Câu 4: Hãy phân tích vai trò của Đảng Cộng sản Đông Dương trong việc kết nối phong trào cách mạng Việt Nam với các tổ chức quốc tế trước Cách mạng Tháng Tám.

Trả lời:

- Đảng Cộng sản Đông Dương, từ khi thành lập năm 1930, đã coi trọng việc mở rộng quan hệ với các tổ chức quốc tế. Đảng đã gia nhập Quốc tế Cộng sản, tham gia các phong trào công nhân và các hoạt động cách mạng toàn cầu.

- Qua đó, Đảng đã thu hút sự quan tâm và hỗ trợ của phong trào cộng sản quốc tế cho cuộc đấu tranh của nhân dân Việt Nam.

- Các phong trào như mặt trận bình dân ở Pháp và sự tham gia của Việt Minh vào phong trào Đồng minh trong Chiến tranh thế giới thứ hai đã giúp Việt Nam nhận được sự giúp đỡ cả về vật chất lẫn tinh thần từ các tổ chức quốc tế.

Câu 5: Nguyễn Ái Quốc đã vận dụng chiến lược ngoại giao như thế nào để nhận được sự ủng hộ của các tổ chức quốc tế cho phong trào đấu tranh của Việt Nam?

Trả lời:

- Nguyễn Ái Quốc đã vận dụng chiến lược đấu tranh qua con đường tư tưởng và lý luận. Ông đã đưa cuộc đấu tranh của Việt Nam vào phong trào cách mạng quốc tế thông qua việc tham gia Đảng Cộng sản Pháp, Quốc tế Cộng sản và viết nhiều bài báo, tài liệu quan trọng.

- Những hoạt động này đã giúp Nguyễn Ái Quốc thu hút sự chú ý của các tổ chức cộng sản quốc tế, tạo ra sự liên kết mạnh mẽ giữa phong trào đấu tranh Việt Nam và phong trào cách mạng toàn cầu, qua đó tranh thủ được sự ủng hộ về mặt lý luận và thực tiễn từ các tổ chức này.

Câu 6: Phân tích vai trò của Việt Minh trong quan hệ đối ngoại với các lực lượng quốc tế giai đoạn 1941-1945.

Trả lời:

- Việt Minh đã tận dụng bối cảnh Chiến tranh thế giới thứ hai để tạo lập mối quan hệ với các lực lượng quốc tế.

- Việt Minh đã liên hệ với phe Đồng minh, bao gồm cả Trung Quốc và Hoa Kỳ, để nhận sự hỗ trợ trong cuộc kháng chiến chống Nhật và Pháp.

- Việt Minh đã xây dựng các căn cứ cách mạng, nhận viện trợ quân sự và vật tư từ các nước Đồng minh.

- Sự liên kết này không chỉ giúp Việt Minh củng cố lực lượng mà còn mở ra cơ hội cho Cách mạng Tháng Tám thành công năm 1945.

3. VẬN DỤNG (2 CÂU)

Câu 1: So sánh sự khác biệt giữa chiến lược đối ngoại của Phan Bội Châu và Phan Châu Trinh trong việc tìm kiếm sự hỗ trợ quốc tế.

Trả lời:

- Phan Bội Châu chủ trương đấu tranh bạo động, liên minh với các thế lực quốc tế có thể giúp Việt Nam đánh đuổi thực dân Pháp, như Nhật Bản.

- Trong khi đó, Phan Châu Trinh lại theo đuổi con đường cải cách ôn hòa, tin vào việc sử dụng pháp luật và thuyết phục giới trí thức Pháp để cải tổ xã hội.

- Phan Bội Châu chủ động liên hệ với các nhà lãnh đạo cách mạng Nhật để mong nhận được viện trợ quân sự, trong khi Phan Châu Trinh tìm cách tiếp xúc với chính phủ Pháp để yêu cầu cải cách chính trị.

Câu 2: Đánh giá tầm quan trọng của việc Nguyễn Ái Quốc tham gia Quốc tế Cộng sản đối với sự phát triển của phong trào cách mạng Việt Nam.

Trả lời:

- Việc Nguyễn Ái Quốc tham gia Quốc tế Cộng sản đã mở ra một kỷ nguyên mới cho phong trào cách mạng Việt Nam. Nguyễn Ái Quốc không chỉ giúp đưa vấn đề Việt Nam ra quốc tế mà còn học hỏi và tiếp nhận những kinh nghiệm từ phong trào cách mạng thế giới.

- Thông qua Quốc tế Cộng sản, Nguyễn Ái Quốc đã được đào tạo về lý luận và chiến lược cách mạng, từ đó xây dựng nền tảng cho việc thành lập Đảng Cộng sản Đông Dương năm 1930, thúc đẩy phong trào đấu tranh giành độc lập và mở rộng quan hệ quốc tế cho cách mạng Việt Nam.

4. VẬN DỤNG CAO (2 CÂU)

Câu 1: Hãy cho biết mối quan hệ giữa các hoạt động cách mạng trong nước và phong trào đấu tranh quốc tế mà Nguyễn Ái Quốc đã xây dựng từ năm 1919 đến năm 1945.

Trả lời:

- Nguyễn Ái Quốc đã thành công trong việc kết nối phong trào cách mạng Việt Nam với các phong trào đấu tranh quốc tế từ rất sớm. Từ năm 1919, Nguyễn Ái Quốc đã gửi bản yêu sách tới Hội nghị Versailles để đòi quyền lợi cho nhân dân Việt Nam, sau đó tích cực tham gia vào các phong trào công nhân và phong trào cộng sản quốc tế.

- Qua đó, Nguyễn Ái Quốc đã mở rộng tầm nhìn cách mạng và xây dựng mối quan hệ giữa các hoạt động trong nước và các phong trào quốc tế.

- Mối liên kết này không chỉ giúp Nguyễn Ái Quốc học hỏi kinh nghiệm từ cách mạng thế giới mà còn tạo điều kiện để Đảng Cộng sản Đông Dương tiếp nhận sự ủng hộ từ Quốc tế Cộng sản.

Câu 2: Từ những hoạt động đối ngoại của Nguyễn Ái Quốc, đánh giá tầm nhìn chiến lược của Nguyễn Ái Quốc trong việc kết nối cuộc cách mạng Việt Nam với xu thế cách mạng thế giới.

Trả lời:

- Tầm nhìn chiến lược của Nguyễn Ái Quốc thể hiện rõ qua việc ông nhận ra sự cần thiết của việc đưa cuộc cách mạng Việt Nam gắn liền với phong trào cách mạng thế giới.

- Nguyễn Ái Quốc đã nhận thấy rằng chỉ khi nào Việt Nam trở thành một phần của cuộc đấu tranh toàn cầu chống chủ nghĩa đế quốc và thực dân, thì phong trào đấu tranh trong nước mới có cơ hội giành được thắng lợi.

- Chính vì vậy, từ rất sớm, Nguyễn Ái Quốc đã tìm cách gia nhập Đảng Cộng sản Pháp, Quốc tế Cộng sản và xây dựng mối liên hệ chặt chẽ với các tổ chức cộng sản và cách mạng trên thế giới.

- Sự kết nối này không chỉ giúp Việt Nam có thêm nguồn lực mà còn đảm bảo cuộc đấu tranh của Việt Nam luôn nằm trong xu thế tiến bộ của thời đại.