nhật thực toagrave;n phần

triều cường

nhật thực higrave;nh khuyecirc;n

nguyệt thực toagrave;n phần

nguyệt thực một phần

triều lecirc;n

HOẠT ĐỘNG CỦA GIAacute;O VIEcirc;N - HỌC SINH

DỰ KIẾN SẢN PHẨM

Bước 1: GV chuyển giao nhiệm vụ học tập

- GV yecirc;u cầu HS nghiecirc;n cứu thocirc;ng tin trong SGK, tigrave;m hiểu caacute;c nội dung về đặc điểm của Traacute;i Đất, Mặt Trăng (đường kiacute;nh, tốc độ, chuyển động, tốc độ quay, khoảng caacute;ch đến mặt trời, thagrave;nh phần cấu tạo lớp vỏ)

- GV chiếu higrave;nh ảnh mocirc; tả quỹ đạo, độ nghiecirc;ng của mặt phẳng quỹ đạo vagrave; vị triacute; của Mặt Trăng, Mặt Trời, Traacute;i Đất để giải thiacute;ch cho học sinh sự chuyển động tương đối của mặt trăng, traacute;i đất quanh mặt trời.

- GV mở rộng với HS :

+ Mặt phẳng chứa quỹ đạo của Mặt Trăng quay quanh Traacute;i Đất được gọi lagrave; mặt phẳng bạch đạo.

+ Mặt phẳng chứa quỹ đạo của Traacute;i Đất quay quanh Mặt Trời được gọi lagrave; mặt phẳng hoagrave;ng đạo.

Bước 2: HS thực hiện nhiệm vụ học tập

- HS nghiecirc;n cứu thocirc;ng tin, tigrave;m hiểu về Traacute;i Đất vagrave; Mặt Trăng

- GV hướng dẫn, hỗ trợ HS (nếu cần thiết).

Bước 3: Baacute;o caacute;o kết quả hoạt động vagrave; thảo luận

- GV mời HS trigrave;nh bagrave;y caacute;c nội dung về đặc điểm của Traacute;i Đất vagrave; Mặt Trăng

- GV mời HS khaacute;c nhận xeacute;t, bổ sung.

Bước 4: Đaacute;nh giaacute; kết quả, thực hiện nhiệm vụ học tập

GV đaacute;nh giaacute;, nhận xeacute;t, chuẩn kiến thức, chuyển sang nội dung mới.

I. Traacute;i Đất vagrave; Mặt Trăng

* Traacute;i đất

- Traacute;i đất coacute; dạng gần higrave;nh cầu, hơi dẹt ở 2 cực Bắc vagrave; nam. Đường kiacute;nh trung bigrave;nh Traacute;i Đất khoảng 12 756 km. Traacute;i đất tự quay quanh trục Bắc-Nam của noacute; với chu kigrave; 23 giờ 56 phuacute;t 4 giacirc;y tạo ra hiện tượng ngagrave;y vagrave; đecirc;m.Traacute;i đất quay quamh mặt trời với quỹ đạo gần trograve;n coacute; chu kigrave; 365,25 ngagrave;y với tốc độ trung bigrave;nh 108000km/h.Traacute;i đất coacute; lớp vỏ ngoagrave;i cugrave;ng rắn vagrave; được bao phủ bởi 71% lagrave; đại dương.

* Mặt trăng

- Mặt trăng lagrave; vệ tinh tự nhiecirc;n duy nhất của traacute;i đất, nhỏ hơn traacute;i đất khoảng 4 lần, caacute;ch traacute;i đất khoảng 384 000km.

- Mặt phẳng quỹ đạo của Mặt trăng quay quanh traacute;i đất vagrave; mặt phẳng quỹ đạo của traacute;i đất quay quanh mặt trời lệch nhau 1 goacute;c khoảng 50 Khi mặt trời nằm trecirc;n đường thẳng giao giữa 2 mặt phẳng nagrave;y thigrave; sẽ xảy ra hiện tượng nhật thực hoặc nguyệt thực trecirc;n traacute;i đất.

Tecirc;n nhoacute;m:hellip;hellip;;Nhoacute;m trưởnghellip;..;Thư kiacute;hellip;hellip;.

Tecirc;n caacute;c thagrave;nh viecirc;n:hellip;hellip;.

Nhiệm vụ của nhoacute;m:hellip;hellip;

Nội dung

Mocirc; tả

Tecirc;n hiện tượng lagrave; gigrave;?

Mocirc; tả hiện tượng diễn ra như thế nagrave;o?

Thời điểm xảy ra hiện tượng nagrave;y

Giải thiacute;ch tại sao lại xảy ra hiện tượng đoacute;?

Higrave;nh vẽ mocirc; phỏng vị triacute; của traacute;i đất, mặt trăng, mặt trời khi xảy ra hiện tượng đoacute;.

Mocirc; tả caacute;c đặc điểm, nội dung magrave; nhoacute;m biết về hiện tượng nagrave;y.

Nội dung

Mocirc; tả

Tecirc;n hiện tượng lagrave; gigrave;?

Nhật thực

Mocirc; tả hiện tượng diễn ra như thế nagrave;o?

Nhật thực xảy ra khi ba thiecirc;n thể Mặt Trời, Mặt Trăng, Traacute;i Đất gần như thẳng hagrave;ng vagrave; Mặt Trăng ở vị triacute; giữa Traacute;i Đất vagrave; Mặt Trời

Thời điểm xảy ra hiện tượng nagrave;y

Theo tiacute;nh toaacute;n của caacute;c nhagrave; khoa học, trong một năm coacute; thể coacute; tới 5 nhật thực: lần nhật thực đầu vagrave;o thaacute;ng giecirc;ng; lần 2 vagrave;o kigrave; khocirc;ng Trăng của tuần Trăng tiếp theo, lần 3 lagrave; sau 6 tuần Trăng lần 4 xảy ra vagrave;o tuần Trăng tiếp theo, lần 5 xảy ra sau lần đầu 12 tuần Trăng

Giải thiacute;ch tại sao lại xảy ra hiện tượng đoacute;?

nhật thực sẽ xảy ra khi mặt trăng che khuất một phần hoặc toagrave;n phần mặt trời. Vagrave; điều nagrave;y chỉ xảy ra khi Mặt Trời ndash; Traacute;i Dất ndash; Mặt Trăng nằm trecirc;n một đường thẳng hoặc gần thẳng, đồng thời mặt trăng phải đi qua giữa traacute;i đất vagrave; mặt trời.

Higrave;nh vẽ mocirc; phỏng vị triacute; của traacute;i đất, mặt trăng, mặt trời khi xảy ra hiện tượng đoacute;.

Mocirc; tả caacute;c đặc điểm, nội dung magrave; nhoacute;m biết về hiện tượng nagrave;y.

Do quỹ đạo chuyển động của Mặt Trời, Mặt Trăng khocirc;ng hoagrave;n toagrave;n trograve;n magrave; coacute; dạng elit necirc;n khoảng caacute;ch từ Traacute;i Đất đến Mặt Trời Về từ Traacute;i Đất đến Mặt Trăng coacute; luacute;c gần, luacute;c xa.

- Nhật thực toagrave;n phần xảy ra khi đĩa tối của Mặt Trăng che khuất hoagrave;n toagrave;n Mặt Trời vagrave; người quan saacute;t nằm trong boacute;ng tối của Mặt Trăng.

- Nhật thực higrave;nh khuyecirc;n xảy ra khi Mặt Trời, Mặt Trăng vagrave; Traacute;i Đất phải cugrave;ng nằm trecirc;n một đường thẳng, nhưng Mặt Trăng khocirc;ng che hết hoagrave;n toagrave;n Mặt Trời. Khi đoacute; Mặt Trời vẫn hiện ra như một vograve;ng đai rực rỡ bao quanh đĩa Mặt Trăng.

- Nhật thực một phần xảy ra khi Mặt Trời, Mặt Trăng vagrave; Traacute;i Đất khocirc;ng hoagrave;n toagrave;n nằm trecirc;n cugrave;ng một đường thẳng, khi đoacute; Mặt Trăng chỉ che khuất một phần của Mặt Trời.

- Caacute;c pha của nhật thực

Nội dung

Mocirc; tả

Tecirc;n hiện tượng lagrave; gigrave;?

Nguyệt thực

Mocirc; tả hiện tượng diễn ra như thế nagrave;o?

Nguyệt thực lagrave; hiện tượng Mặt Trăng bị che khuất khi đi vagrave;o vugrave;ng boacute;ng tối phiacute;a sau Traacute;i Đất. Khi đoacute;, vị triacute; của Mặt Trời, Traacute;i Đất, Mặt Trăng nằm trecirc;n cugrave;ng một đường thẳng.

Thời điểm xảy ra hiện tượng nagrave;y

Xảy ra vagrave;o đecirc;m Trăng trograve;n khi Mặt Trời, Traacute;i Đất vagrave; Mặt Trăng thẳng hagrave;ng

Giải thiacute;ch tại sao lại xảy ra hiện tượng đoacute;?

Cả Traacute;i Đất vagrave; Mặt Trăng cugrave;ng chuyển động xung quanh Mặt Trời, do vậy sẽ coacute; luacute;c Mặt Trăng đi vagrave;o phần boacute;ng tối của Traacute;i Đất, bị boacute;ng tối của Traacute;i Đất che khuất, khi đoacute; xảy ra hiện tượng nguyệt thực.

Higrave;nh vẽ mocirc; phỏng vị triacute; của traacute;i đất, mặt trăng, mặt trời khi xảy ra hiện tượng đoacute;.

Mocirc; tả caacute;c đặc điểm, nội dung magrave; nhoacute;m biết về hiện tượng nagrave;y.

- So với Traacute;i Đất, đường kiacute;nh của Mặt Trăng chỉ bằng một phần tự, khoảng caacute;ch từ Mặt Trăng tới Traacute;i Đất khaacute; gần so với khoảng caacute;ch từ Traacute;i Đất tới Mặt Trời. Vigrave; vậy khi xảy ra hiện tượng nguyệt thực thigrave; toagrave;n bộ Mặt Trăng đều nằm trong boacute;ng tối của Traacute;i Đất. Điều nagrave;y coacute; nghĩa rằng toagrave;n bộ nửa baacute;n cầu đecirc;m của Traacute;i Đất đều coacute; thể nhigrave;n thấy nguyệt thực khi mỗi lần nguyệt thực xảy ra.

- Nguyệt thực toagrave;n phần xảy ra khi Mặt Trăng chui hoagrave;n toagrave;n vagrave;o cacsi boacute;ng khổng lồ của Traacute;i Đất. Khi Mặt Trăng bị che hoagrave;n toagrave;n do hiện tượng khuacute;c xạ, taacute;n xạ của khiacute; quyển Traacute;i Đất necirc;n Mặt Trăng khocirc;ng hoagrave;n toagrave;n tối đen magrave; coacute; magrave;u đỏ sẫm.

- Nguyệt thực baacute;n phần xảy ra.khi Mặt Trăng ở vagrave;o phần boacute;ng nửa tối của Traacute;i Đất

- Nguyệt thực một phần xảy ra.khi Mặt Trăng khocirc;ng nằm hoagrave;n toagrave;n trong vugrave;ng tối, tức khi Mặt Trăng ở xa Traacute;i Đất, vugrave;ng boacute;ng tối chỉ chạm vagrave;o một phần Mặt Trăng.

Nội dung

Mocirc; tả

Tecirc;n hiện tượng lagrave; gigrave;?

Thủy triều

Mocirc; tả hiện tượng diễn ra như thế nagrave;o?

- Thủy triều lagrave; hiện tượng mực nước ở ven biển, cửa socirc;ng tại một nơi lecirc;n, xuống theo chu kigrave; đuacute;ng bằng khoảng thời gian giữa hai lần liecirc;n tiếp Mặt Trăng di chuyển qua vị triacute; đoacute; trecirc;n bầu trời

Thời điểm xảy ra hiện tượng nagrave;y

- Hagrave;ng ngagrave;y, coacute; 2 lần thủy triều lecirc;n vagrave; 2 lần thủy triều xuống.

- Vagrave;o những ngagrave;y Mặt Trăng, Traacute;i Đất, mặt Trời thẳng hagrave;ng, thủy triều lecirc;n xuống mạnh hơn gọi lagrave; triều cường

- Vagrave;o những ngagrave;y khocirc;ng Trăng, hướng Mặt Trời vuocirc;ng goacute;c với hướng Mặt Trăng, khi đoacute; thủy triều yếu nhất.

Giải thiacute;ch tại sao lại xảy ra hiện tượng đoacute;?

Nguyecirc;n nhacirc;n chiacute;nh của thuỷ triều lagrave; do lực hấp dẫn giữa Mặt Trăng vagrave; Traacute;i Đất. Vigrave; Traacute;i Đất khocirc;ng hoagrave;n toagrave;n rắn magrave; coacute; lớp nước bao bọc becirc;n ngoagrave;i necirc;n gia tốc do Mặt Trăng truyền cho caacute;c phần của Traacute;i Đất lagrave; khocirc;ng giống nhau gia tốc tổng hợp lagrave;m phần nước chuyển động, gacirc;y ra hiện tượng thuỷ triều.

Higrave;nh vẽ mocirc; phỏng vị triacute; của traacute;i đất, mặt trăng, mặt trời khi xảy ra hiện tượng đoacute;.

Mocirc; tả caacute;c đặc điểm, nội dung magrave; nhoacute;m biết về hiện tượng nagrave;y.

- Ở tacirc;m Traacute;i đất, lực ly tacirc;m vagrave; lực huacute;t từ Mặt trăng bugrave; nhau. Nhưng đacirc;y khocirc;ng phải lagrave; trường hợp tại một điểm nagrave;o đoacute; trecirc;n mặt đất vigrave; hai lực thay đổi theo chiều ngược nhau: một điểm cagrave;ng xa trọng tacirc;m của Traacute;i đất - Mặt trăng, lực ly tacirc;m magrave; noacute; phải chịu sẽ cagrave;ng lớn, trong khi ngược lại, sức huacute;t của Mặt trăng giảm theo khoảng caacute;ch.

- Do đoacute;, hai lực khocirc;ng bugrave; nhau trecirc;n bề mặt của Traacute;i đất vagrave; sự checirc;nh lệch của chuacute;ng lagrave; nguồn gốc của thủy triều: ở điểm A, lực ly tacirc;m khocirc;ng đủ để cacirc;n bằng với sức huacute;t, vigrave; vậy A coacute; xu hướng dịch chuyển về phiacute;a Mặt trăng. Ngược lại, ở điểm B lực ly tacirc;m lớn hơn so với lực của Mặt trăng, do đoacute;, B coacute; xu hướng rời xa noacute;. Đoacute; lagrave; lyacute; do trecirc;n Traacute;i đất coacute; hai lần thủy triều mỗi ngagrave;y.

Hiện tượng huacute;t vi phacirc;n nagrave;y taacute;c động đến toagrave;n bộ bề mặt của Traacute;i đất, nhưng chỉ sự biến dạng của đại dương lagrave; dễ nhận thấy, cograve;n vỏ Traacute;i đất quaacute; rắn necirc;n higrave;nh dạng của noacute; khoacute; thay đổi. Sự biến dạng nagrave;y tăng lecirc;n khi Mặt trời nằm thaacute;ng hagrave;ng với Mặt trăng vagrave; Traacute;i đất, khi ấy thecirc;m vagrave;o hiệu ứng thủy triều riecirc;ng của noacute;. Chiacute;nh vigrave; vậy vagrave;o luacute;c trăng non vagrave; trăng trograve;n thủy triều lagrave; mạnh nhất.