BÀI 21: THỰC HÀNH: QUAN SÁT VÀ PHÂN BIỆT MỘT SỐ LOẠI TẾ BÀO

A. HOẠT ĐỘNG KHỞI ĐỘNG (MỞ ĐẦU)

Ở tiết học trước chúng ta đã tìm hiểu về tế bào và ý nghĩa của sự lớn lên, sinh soản của tế bào qua tranh ảnh và video. Tiết học ngày hôm nay chúng ta sẽ thực hành trực tiếp quan sát tế bào lớn bằng mắt thường và tế bào nhỏ bằng kính hiển vi, kiểm chứng lại một cách trực quan các nôi dung lí thuyết đã được học để các em sễ dàng so sánh các điểm giống và khác nhau giữa chúng.

B. HÌNH THÀNH KIẾN THỨC MỚI

1. Hướng dẫn HS làm tiêu bản quan sát và phân tích mẫu vật

+ GV chia lớp thành các nhóm nhỏ, số lượng HS/ nhóm phụ thuộc vào số lượng dụng cụ, thiết bị và mẫu vật GV chuẩn bị được ( nên đảm bảo mỗi nhóm không quá 5HS)

+ GV đưa ra nhiệm vụ cụ thể cho từng nội dung thực hành như: thời gian, yêu cầu cần đạt được. GV có thể khuyến khích các nhóm bằng điểm thưởng đối với nhóm làm nhanh có tiêu bản đẹp.

+ GV tổ chức để HS lần lượt tiến hành các nội dung thực hành ( quan sát ngay sau khi làm tiêu bản). GV có thể làm mẫu một số thao tác khó và giải đáp các thắc mắc của HS ( nếu có)

Ghi nhớ:

I. Chuẩn bị

1. Thiết bị, dụng cụ

Kính hiển vi có vật chất 40x và kính lúp ( xem bài 4- chương I)

Nước cất đựng trong cốc thủy tinh

Đĩa petri

Các dụng cụ trong hình 21.1

2. Mẫu vật

- Củ hành tây

- Trứng cá

II. Cách tiến hành

1. Làm tiêu bàn, quan sát và vẽ tế bào biểu bì hành tây

+ Bước 1: Dùng dao mỏ tách lầy một vảy hành, sau đỏ tạo một vết cát hinh vưông nhỏ kích thước 7—8 mm ở mặt trong của vảy hành. Sử dụng panh/kim mũi mác lột nhẹ lớp tế bảo trên cùng của vết cắt (lớp tế bào biểu bi).

+ Bước 2: Đặt lớp tế bào này lên lam kinh đã nhỏ sẵn một giọt nước cất rồi đậy lamen lại bằng cách trượt lamen từ một cạnh. Sử dụng giấy thắm để thắm phân nước thừa.

+ Bước 3: Đặt lam kinh lên bản kinh của kinh hiển vi và quan sát ở vật kính 10x rồi chuyển sang vật kinh 40x. (Quan sát tiêu bán bằng kinh hiển vị theo

các bước đã học ở bài 4 — chương l).

2. Quan sát và vẽ tế bào trứng cá

+ Bước 1. Dùng thìa lầy một i† trửng cá cho vào đĩa petri.

+ Bước 2. Nhỏ một ít nước vào đĩa.

+ Bước 3. Dùng kim mũi mác khoáng nhẹ để trứng cá tách rời nhau.

+ Bước 4. Quan sát tế bảo trứng cá bảng mắt thường hoặc bằng kính lúp.

+ Bước 5. Vẽ hinh tế bào em quan sát được.

2. Hướng dẫn học sinh hoàn thành bài thu hoạch

GV yêu cầu HS hoàn thiện bài thu hoạch bằng cách trả lời 3 câu hỏi trong sgk trang 74

Ghi nhớ:

1. GV yêu cầu HS quan sát và vẽ hình: HS vẽ hình tế bào biểu bì hành tây, tế bào trứng cá. Hình vẽ có chú thích cụ thể thành phần quan sát được

Bảng mô tả hình dạng và các thành phần tế bào quan sát được. HS có thể có đáp án khác phụ thuộc vào kết quả quan sát thực tế.

3. a. HS dựa vào kết quả quan sát thực tế để trả lời câu hỏi

b. Đặc điểm để phân biệt tế bào hành tây và tế bào trứng cá là: kích thước, sự có mặt của thành tế bào.

………………………….

C. HOẠT ĐỘNG LUYỆN TẬP

GV yêu cầu HS hoàn thiện bài tâp:

Câu 1. Nêu các đặc điểm nhận biết tế bào thực vật và tế bào động vật.

Câu 2. Màng nhân là cấu trúc không thể quan sát thấy ở tế bào của nhóm sinh vật nào?

A. Động vật.

B. Thực vật.

C. Người.

D. Vi khuẩn.

Câu 3. Trứng gà là một ví dụ về tế bào có kích thước lớn. Theo em, lòng đỏ và lòng trắng

của trứng gà là thành phần nào trong cấu trúc của tế bào? Vai trò của chúng trong quá trình phát triển của trứng thành gà con là gì?

D. HOẠT ĐỘNG VẬN DỤNG

Yêu cầu HS vận dụng để hoàn thành yêu cầu:

1. Phân biệt được cơ thể sống và vật không sống.

2. Dựa vào các quá trình sống cơ bản của cơ thể sinh vật để có hành động phù hợp giúp chăm sóc và chăm sóc và bảo vệ sinh vật.