1. NHẬN BIẾT (5 CÂU)

Câu 1: Nêu những nét chính về tình hình nước Nga Xô viết từ năm 1918 đến năm 1922.

Trả lời:

- Sau thắng lợi của Cách mạng tháng Mười năm 1917, quân đội 14 đế quốc đã câu kết với các thế lực phản cách mạng trong nước mở cuộc tấn công vũ trang vào nước Nga Xô viết.

- Trong những năm 1918-1920, nước Nga phải tiến hành cuộc chiến tranh cách mạng chống thù trong, giặc ngoài trong những điều kiện khó khăn. Từ năm 1919, với việc thực hiện Chính sách cộng sản thời chiến, Nhà nước Xô viết đã kiểm soát được các ngành kinh tế then chốt như: ngân hàng, đường sắt, ngoại thương, hầm mỏ,...

- Cuối năm 1920, Hồng quân đã đánh tan giặc ngoại xâm và nội phản, bảo vệ chính quyền cách mạng. Nhà nước Xô viết đã xoá bộ những bất công trong xã hội, thực hiện quyền tự do dân chủ, quyền tự quyết của các dân tộc.

- Tháng 3/1921, Đảng Bôn-sê-vích quyết định thực hiện Chính sách kinh tế mới (NEP) do Lê-nin đề xướng, với những nội dung cơ bản như:

+ Bãi bỏ chế độ trưng thu lương thực thừa và thay thể bằng chính sách thu thuế lương thực;

+ Thực hiện tự do buôn bán;

+ Cho phép tư nhân được mở các xí nghiệp nhỏ, khuyến khích tư bản nước ngoài đầu tư kinh doanh ở Nga,…

=> Nhờ thực hiện Chính sách kinh tế mới, nước Nga Xô viết đã từng bước vượt qua khủng hoảng, phục hồi kinh tế và đời sống nhân dân được cải thiện.

Câu 2: Hãy trình bày những thành tựu tiêu biểu về kinh tế của công cuộc xây dựng chủ nghĩa xã hội ở Liên Xô (1925-1941).

Trả lời:

- Thành tựu về kinh tế:

+ Từ tháng 12/1925, Liên Xô thực hiện công nghiệp hoá xã hội chủ nghĩa, với trọng tâm là phát triển công nghiệp nặng. Trải qua hai kế hoạch 5 năm (1928-1932, 1933-1937), Liên Xô đã trở thành cường quốc công nghiệp đứng đầu châu Âu và thứ 2 thế giới (sau Mĩ).

+ Công cuộc tập thể hoá nông nghiệp hoàn thành với quy mô sản xuất lớn.

Câu 3: Hãy trình bày những thành tựu tiêu biểu về xã hội, văn hóa- giáo dục của công cuộc xây dựng chủ nghĩa xã hội ở Liên Xô (1925-1941).

Trả lời:

- Thành tựu về xã hội, văn hoá, giáo dục:

+ Cơ cấu giai cấp trong xã hội có sự thay đổi căn bản. Các giai cấp bóc lột bị xoá bỏ, chỉ còn lại hai giai cấp lao động là công nhân và nông dân tập thể, cùng tầng lớp trí thức xã hội chủ nghĩa.

+ Liên Xô đã xoá được nạn mù chữ, xây dựng hệ thống giáo dục thống nhất, hoàn thành phổ cập Trung học cơ sở ở các thành phố.

+ Các lĩnh vực khoa học tự nhiên, khoa học xã hội, văn học-nghệ thuật cũng đạt được nhiều thành tựu to lớn.

Câu 4: Hãy trình bày những thành tựu tiêu biểu của công cuộc xây dựng chủ nghĩa xã hội ở Liên Xô (1925-1941).

Trả lời:

- Thành tựu về kinh tế:

+ Từ tháng 12/1925, Liên Xô thực hiện công nghiệp hoá xã hội chủ nghĩa, với trọng tâm là phát triển công nghiệp nặng. Trải qua hai kế hoạch 5 năm (1928-1932, 1933-1937), Liên Xô đã trở thành cường quốc công nghiệp đứng đầu châu Âu và thứ 2 thế giới (sau Mĩ).

+ Công cuộc tập thể hoá nông nghiệp hoàn thành với quy mô sản xuất lớn.

- Thành tựu về xã hội, văn hoá, giáo dục:

+ Cơ cấu giai cấp trong xã hội có sự thay đổi căn bản. Các giai cấp bóc lột bị xoá bỏ, chỉ còn lại hai giai cấp lao động là công nhân và nông dân tập thể, cùng tầng lớp trí thức xã hội chủ nghĩa.

+ Liên Xô đã xoá được nạn mù chữ, xây dựng hệ thống giáo dục thống nhất, hoàn thành phổ cập Trung học cơ sở ở các thành phố.

+ Các lĩnh vực khoa học tự nhiên, khoa học xã hội, văn học-nghệ thuật cũng đạt được nhiều thành tựu to lớn.

Câu 5: Hãy nêu một số hạn chế của công cuộc xây dựng chủ nghĩa xã hội ở Liên Xô (trước năm 1941).

Trả lời:

- Một số hạn chế của công cuộc xây dựng chủ nghĩa xã hội ở Liên Xô (trước năm 1941) là:

+ Nóng vội, thiếu dân chủ trong quá trình tập thể hoá nông nghiệp;

+ Chưa chú trọng đúng mức đến việc nâng cao đời sống nhân dân,..

2. THÔNG HIỂU (4 CÂU)

Câu 1: Phân tích những khó khăn mà nước Nga Xô Viết gặp phải sau khi Cách mạng tháng Mười thành công (1917 - 1920).

Trả lời:

- Sau khi Cách mạng tháng Mười thành công, nước Nga Xô Viết phải đối mặt với hàng loạt khó khăn như: chiến tranh chống các lực lượng chống đối và sự can thiệp của các nước phương Tây, khủng hoảng kinh tế nghiêm trọng, nạn đói lan rộng, và việc thiếu hụt nguồn tài nguyên và tài chính.

- Nhiều vùng lãnh thổ bị mất vào tay các nước láng giềng trong Thế chiến thứ nhất. Chính phủ Xô Viết phải tiến hành các biện pháp khẩn cấp như chính sách Cộng sản thời chiến để giữ vững chính quyền và nền độc lập.

Câu 2: Trình bày nội dung chính của Chính sách Kinh tế Mới (NEP) mà Lenin thực hiện vào năm 1921.

Trả lời:

- Chính sách Kinh tế Mới (NEP) của Lenin bao gồm: khôi phục quyền sở hữu tư nhân trong một số lĩnh vực kinh tế (nhất là nông nghiệp và tiểu thủ công nghiệp), cho phép thương nhân và tư nhân tham gia vào hoạt động kinh doanh nhỏ, và áp dụng hình thức thuế tự nhiên đối với nông dân thay vì thu gom hoàn toàn sản phẩm.

- Nhà nước tiếp tục kiểm soát các ngành công nghiệp lớn, giao thông và ngân hàng.

Câu 3: Hãy cho biết những điểm nổi bật trong công cuộc công nghiệp hóa của Liên Xô dưới thời Stalin (1928 - 1941).

Trả lời:

- Công cuộc công nghiệp hóa của Liên Xô dưới thời Stalin có nhiều điểm nổi bật, bao gồm: ưu tiên phát triển các ngành công nghiệp nặng như sản xuất thép, cơ khí, và năng lượng; xây dựng các cơ sở hạ tầng lớn; thực hiện kế hoạch 5 năm lần thứ nhất và lần thứ hai; và tăng cường kỷ luật lao động.

- Mặc dù có những thành tựu quan trọng, quá trình công nghiệp hóa cũng gây ra những khó khăn lớn về kinh tế và đời sống cho người dân.

Câu 4: Phân tích tầm quan trọng của vai trò Liên Xô trong Chiến tranh thế giới thứ hai (1941 - 1945).

Trả lời:

- Liên Xô đóng vai trò vô cùng quan trọng trong Chiến tranh thế giới thứ hai. Khi Đức tấn công Liên Xô vào tháng 6 năm 1941, quân đội và nhân dân Liên Xô đã đứng vững trước sự tấn công ác liệt của phát xít Đức.

- Chiến thắng ở trận Stalingrad (1942-1943) đã đánh dấu bước ngoặt quan trọng, đẩy lui quân Đức và giành thế chủ động trên chiến trường châu Âu.

- Liên Xô cũng góp phần quyết định trong cuộc giải phóng Đông Âu và giành chiến thắng tại Berlin vào năm 1945, kết thúc chiến tranh ở châu Âu.

3. VẬN DỤNG (4 CÂU)

Câu 1: Giải thích vì sao Liên Xô thực hiện tập thể hóa nông nghiệp trong những năm 1930.

Trả lời:

- Liên Xô thực hiện tập thể hóa nông nghiệp để thay đổi cơ cấu sở hữu đất đai, nhằm xóa bỏ sự chi phối của địa chủ và tư sản trong nông nghiệp.

- Mục tiêu chính là đưa nông nghiệp vào kế hoạch hóa và tạo ra nguồn lương thực dồi dào, đảm bảo cho quá trình công nghiệp hóa.

- Tập thể hóa cũng nhằm kiểm soát chặt chẽ hơn nguồn lao động và tài nguyên nông nghiệp.

- Tuy nhiên, chính sách này gặp phải sự phản kháng mạnh mẽ và gây ra nạn đói nghiêm trọng trong nhiều khu vực.

Câu 2: So sánh chính sách Cộng sản thời chiến với Chính sách Kinh tế Mới (NEP) của Lenin. Chính sách nào có tác động lớn hơn đến nền kinh tế nước Nga Xô Viết?

Trả lời:

- Chính sách Cộng sản thời chiến (1918-1921) tập trung vào quốc hữu hóa toàn bộ ngành công nghiệp, nông nghiệp, và thương mại, đồng thời cấm buôn bán tư nhân. NEP (1921-1928) ngược lại, cho phép nông dân, tiểu thương và tư nhân tham gia vào một số hoạt động kinh tế.

- Theo em, NEP có tác động lớn hơn đến việc khôi phục kinh tế sau thời kỳ khó khăn của chiến tranh, do chính sách này đã làm giảm tình trạng thiếu lương thực và nạn đói, đồng thời thúc đẩy sản xuất nông nghiệp và tiểu thủ công nghiệp.

Câu 3: Theo em, công cuộc công nghiệp hóa và tập thể hóa có tác động như thế nào đối với xã hội Liên Xô trong thập niên 1930?

Trả lời:

- Công nghiệp hóa và tập thể hóa đã làm thay đổi hoàn toàn xã hội Liên Xô trong thập niên 1930. Về mặt tích cực, chúng đã đưa đất nước trở thành một cường quốc công nghiệp với nền kinh tế tập trung và phát triển nhanh chóng.

- Tuy nhiên, quá trình này cũng dẫn đến tình trạng áp bức, nạn đói lan rộng do việc cưỡng chế tập thể hóa, sự mất mát quyền sở hữu đất đai của nông dân và môi trường lao động khắc nghiệt. Chính quyền Stalin sử dụng các biện pháp cứng rắn để ép buộc người dân tuân theo các chính sách này.

4. VẬN DỤNG CAO (3 CÂU)

Câu 1: Đánh giá tác động của các chính sách của Stalin đối với tiến trình phát triển lâu dài của Liên Xô.

Trả lời:

- Chính sách của Stalin có tác động sâu rộng đến sự phát triển lâu dài của Liên Xô. Công nghiệp hóa và tập thể hóa đã giúp Liên Xô trở thành một siêu cường công nghiệp, có khả năng đối đầu với Đức Quốc xã trong Chiến tranh thế giới thứ hai.

- Tuy nhiên, những chính sách này cũng để lại hậu quả lâu dài về mặt xã hội, bao gồm sự đàn áp chính trị, mất dân chủ, và tình trạng thiếu thốn kinh tế trong một số giai đoạn. Sự tập trung quyền lực tuyệt đối vào tay Stalin cũng gây ảnh hưởng tiêu cực đến sự phát triển của đảng và xã hội.

Câu 2: Theo em, vai trò của Liên Xô trong việc hình thành trật tự thế giới sau Chiến tranh thế giới thứ hai được thể hiện như thế nào?

Trả lời:

- Sau Chiến tranh thế giới thứ hai, Liên Xô đóng vai trò quyết định trong việc hình thành trật tự thế giới mới. Với tư cách là một trong những nước chiến thắng, Liên Xô đã tham gia các hội nghị quốc tế quan trọng như Yalta và Potsdam, định hình biên giới và ảnh hưởng ở châu Âu.

- Liên Xô cũng là một trong những thành viên sáng lập của Liên Hợp Quốc và đóng góp lớn vào việc thiết lập trật tự hai cực trong Chiến tranh Lạnh, đối đầu với Mỹ và các nước phương Tây trong nhiều thập kỷ.

Câu 3: Hãy giới thiệu về một thành tựu của công cuộc xây dựng chủ nghĩa xã hội ở Liên Xô (1925-1941) mà em ấn tượng nhất.

Trả lời:

Bài viết giới thiệu về tiểu thuyết “Thép đã tôi thế đấy” của Nikolai Otrovsky

Chắc hẳn những độc giả yêu thích văn học Nga đều biết đến tác phẩm nổi tiếng: “Thép đã tôi thế đấy” của Nikolai Otrovsky. Cuốn tiểu thuyết này được xuất bản lần đầu tiên vào khoảng năm 1932 sau đó đã được dịch ra hơn 70 thứ tiếng và in ra ở hơn 80 nước, trong đó có Việt Nam. Cho tới thời điểm này, cuốn sách đã được tái bản 772 lần với tổng ấn lượng lên đến 74 triệu bản.

“Thép đã tôi thế đấy” là một câu chuyện cảm động và sâu sắc về chàng thanh niên Pavel Kochagin – hiện thân của tác giả Otrovsky. Cuốn tiểu thuyết này ra đời khi Otrovsky trải qua những ngày tháng vô cùng khó khăn, gian khổ: bị bại liệt, bị mù và bệnh tật không ngừng tàn phá cơ thể. Có thể nói, mỗi trang viết chính là một sự trải nghiệm; đồng thời thể hiện sự cố gắng nỗ lực không ngừng của Otrovsky trong cuộc sống.

Tiểu thuyết “Thép đã tôi thế đấy” được chia làm 18 chương nói về cuộc đời của một người chiến sĩ Cách mạng: Pavel Korchagin. Anh là một thanh niên lớn lên trong hoàn cảnh khó khăn của đất nước, mang trong mình lòng yêu Tổ quốc cao cả, lí tưởng cống hiến sức trẻ của mình cho Cách Mạng, Đảng cộng sản. Rồi Pavel bị mắc bệnh thương hàn, bại liệt, mù, vôi hóa cuộc sống và phải ngồi xe lăn... Tưởng chừng như những lúc đó, cuộc đời anh đã đặt ra một dấu chấm hết thì anh vẫn không lùi bước trước khó khăn và thách thức, không ngừng tin tưởng và hi vọng. Cuối cùng thì anh cũng tìm ra một cuộc sống mới, một bước ngoặt mới trong cuộc đời: viết sách. Anh lại phấn chấn, giống như được cầm vũ khí mới và quay trở về hàng ngũ chiến đấu. Pavel đã để lại một bài học vô cùng sâu sắc về cuộc sống dành cho biết bao thế hệ độc giả sau này: “Đời người chỉ sống có một lần. Phải sống sao cho khỏi xót xa, ân hận vì những năm tháng đã sống hoài, sống phí, cho khỏi hổ thẹn vì dĩ vãng ti tiện và hèn đớn của mình, để khi nhắm mắt xuôi tay có thể nói rằng: tất cả đời ta, tất cả sức ta, ta đã hiến dâng cho sự nghiệp cao đẹp nhất trên đời, sự nghiệp đấu tranh giải phóng loài người...”

Có những con người sẽ còn sống mãi với lịch sử, có những trang sách sẽ còn được lưu truyền mãi tới các thế hệ độc giả mai sau, có những bài học về cuộc đời sẽ không bao giờ cũ. Hãy cầm trên tay và thưởng thức “Thép đã tôi thế đấy”.