1. NHẬN BIẾT (9 CÂU)

Câu 1: Trình bày những thành tựu tiêu biểu của miền Bắc trong cải cách ruộng đất, công cuộc khôi phục kinh tế và hàn gắn vết thương chiến tranh từ năm 1954 đến năm 1957.

Trả lời:

♦ Hoàn thành cải cách ruộng đất:

- Sau khi Hiệp định Giơ-ne-vơ được kí kết, miền Bắc hoàn toàn giải phóng, song cũng phải đối mặt với nhiều khó khăn do hậu quả của chiến tranh để lại. Để đáp ứng yêu cầu của thực tế, Đảng và Chính phủ quyết định "Đẩy mạnh phát động quần chúng thực hiện cải cách ruộng đất".

- Kết quả:

+ Qua 5 đợt cải cách, trên 81 vạn héc-ta ruộng đất của đế quốc và địa chủ dã bị tịch thu, trưng thu, trưng mua và đem chia cho khoảng 2,2 triệu hộ nông dân và dân nghèo ở nông thôn.

+ Khẩu hiệu “Người cày có ruộng” đã trở thành hiện thực. Sau cải cách ruộng đất, bộ mặt nông thôn miền Bắc thay đổi cơ bản, giai cấp địa chủ phong kiến bị xoá bỏ, giai cấp nông dân được giải phóng và trở thành người làm chủ ở nông thôn.

♦ Khôi phục kinh tế và hàn gắn vết thương chiến tranh

- Trong những năm 1955-1957, miền Bắc thực hiện khôi phục kinh tế, hàn gắn vết thương chiến tranh:

+ Đến cuối năm 1957, sản lượng nông nghiệp tăng vượt mức so với trước Chiến tranh thế giới thứ hai, giải quyết cơ bản nạn đói.

+ Về công nghiệp, bên cạnh việc khôi phục, mở rộng các nhà máy đã có, nhiều nhà máy mới được xây dựng trong thời kì này.

+ Về thương nghiệp, hệ thống mậu dịch quốc doanh và hợp tác xã mua bán được mở rộng, giao lưu hàng hoá phát triển. Cuối năm 1957, miền Bắc đã đặt quan hệ buôn bán với 27 nước.

+ Trong giao thông vận tải, đường sắt và đường ô tô được khôi phục và phát triển, các bến cảng được tu sửa và mở rộng, đặc biệt, đường hàng không dân dụng quốc tế được khai thông.

Câu 2: Hãy nêu những thành tựu tiêu biểu của miền Bắc trong cải tạo quan hệ sản xuất, bước đầu phát triển kinh tế, văn hoá (1958-1960). Trong giai đoạn này, miền Bắc đã chi viện cho miền Nam như thế nào?

Trả lời:

- Trong những năm 1958-1960, miền Bắc tiến hành cải tạo quan hệ sản xuất, bước đầu phát triển kinh tế-văn hoá và đạt nhiều thành tựu. Trong đó, trọng tâm là việc phát triển thành phần kinh tế quốc doanh, kinh tế tập thể (Nhà nước, tập thể quản lí).

- Trong cuộc kháng chiến chống Mỹ, cứu nước, miền Bắc còn làm nghĩa vụ của hậu phương lớn, chi viện cho miền Nam.

+ Nhiều đơn vị vũ trang, cán bộ quân sự, chính trị, văn hoá, giáo dục, y tế được huấn luyện và đưa vào chiến trường tham gia hoặc phục vụ chiến đấu, xây dựng vùng giải phóng.

+ Từ năm 1959, tuyến chi viện chiến lược-đường Trường Sơn trên bộ, trên biển đã được hình thành và ngày càng phát triển, có vai trò quan trọng trong cuộc kháng chiến chống Mỹ, cứu nước.

Câu 3: Hãy nêu thành tựu tiêu biểu của miền Bắc trong xây dựng cơ sở vật chất, kĩ thuật của chủ nghĩa xã hội (1961-1965) và chi viện cho miền Nam.

Trả lời:

- Thực hiện nghị quyết Đại hội đại biểu toàn quốc lần thứ III của Đảng Lao động Việt Nam (9-1960), miền Bắc thực hiện kế hoạch 5 năm lần thứ nhất (1961-1965) nhằm xây dựng cơ sở vật chất-kĩ thuật của chủ nghĩa xã hội và đạt được nhiều thành tựu:

+ Trong nông nghiệp, Nhà nước ưu tiên xây dựng và phát triển các nông trường, lâm trường quốc doanh. Công nghiệp nặng và công nghiệp nhẹ đều được đầu tư phát triển.

+ Thương nghiệp quốc doanh chiếm lĩnh thị trường, góp phần ổn định đời sống nhân dân.

+ Mạng lưới đường bộ, đường sắt, đường sông, đường biển được xây dựng, hoàn thiện, củng cố phục vụ nhu cầu giao lưu kinh tế và chi viện cho miền Nam.

- Trong những năm 1961-1965, miền Bắc tiếp tục thực hiện nghĩa vụ hậu phương, chi viện cho tiền tuyến miền Nam:

+ 1961-1963, khoảng 4 vạn cán bộ, chiến sĩ đã được bổ sung cho chiến trường miền Nam.

+ 1961-1965, một khối lượng lớn lương thực, vũ khí, đạn dược, thuốc men được chuyển vào chiến trường miền Nam.

Câu 4: Phong trào Đồng khởi nổ ra trong hoàn cảnh lịch sử nào? Nêu diễn biển, kết quả của phong trào.

Trả lời:

- Bối cảnh:

+ Sau khi Pháp rút khỏi miền Nam, đế quốc Mỹ can thiệp và dựng lên chính quyền Ngô Đình Diệm, âm mưu chia cắt lâu dài đất nước ta.

+ Từ năm 1957 đến năm 1959, Mỹ và chính quyền Ngô Đình Diệm phá bỏ Hiệp định Giơ-ne-vơ, từ chối tổng tuyển cử, thi hành chiến dịch “tố cộng”, “diệt cộng”, tăng cường khủng bố, đàn áp nhân dân miền Nam; thực hiện “Luật 10/59″ lê máy chém khắp miền Nam, giết hại nhiều người vô tội.

- Chủ trương của Đảng:

Hội nghị Ban Chấp hành Trung ương Đảng lần thứ 15 (đầu năm 1959) đã quyết định:

+ Để nhân dân miền Nam sử dụng bạo lực cách mạng đánh đổ chính quyền Mỹ-Diệm.

+ Phương hướng cơ bản của cách mạng miền Nam là khởi nghĩa giành chính quyền về tay nhân dân bằng lực lượng chính trị của quần chúng là chủ yếu, kết hợp với lực lượng vũ trang nhân dân.

- Diễn biến chính:

Dưới ánh sáng nghị quyết của Đảng, phong trào nổi dậy của quần chúng bùng nổ.

+ Từ những cuộc nổi dậy lẻ tẻ ở các địa phương như: Vĩnh Thạnh (Bình Định), Bác Ái (Ninh Thuận) (2-1959), Trà Bồng (Quảng Ngàn) (8-1959), phong trào quần chúng đã lan rộng khắp miền Nam, trở thành cao trào cách mạng, tiêu biểu là cuộc Đồng khởi ở Bến Tre.

+ Từ Bến Tre, phong trào Đồng khởi lan khắp Nam Bộ, Tây Nguyên và một số nơi ở miền Trung Trung Bộ.

- Kết quả:

Từng mảng lớn bộ máy cai trị của chính quyền địch ở thôn, xã bị phá vỡ, các uỷ ban nhân dân tự quản được thành lập, ruộng đất của địa chủ, cường hào bị tịch thu và chia cho dân cày nghèo.

Câu 5: Hãy mô tả những thắng lợi tiêu biểu của quân dân miền Nam trong chiến đấu chống chiến lược “Chiến tranh đặc biệt” của Mỹ.

Trả lời:

- Mặt trận quân sự:

+ Chiến thắng Ấp Bắc (2/1/1963) → chứng tỏ khả năng đánh bại chiến lược “Chiến tranh đặc biệt” của quân dân miền Nam; dấy lên phong trào “thi đua Ấp Bắc-giết giặc lập công”.

+ Chiến thắng Bình Giã (2/12/1964) → chiến lược “Chiến tranh đặc biệt” phá sản về cơ bản.

+ Chiến thắng An Lão, Ba Gia, Đồng Xoài,... → chiến lược “Chiến tranh đặc biệt” phá sản hoàn toàn.

- Mặt trận chính trị: Đấu tranh chính trị diễn ra sôi nổi tại các đô thị lớn: Huế, Sài Gòn, Đà Nẵng... lôi cuốn đông đảo các tầng lớp nhân dân tham gia. Tiêu biểu là các cuộc đấu tranh của tín đồ Phật giáo, “đội quân tóc dài”,...

- Mặt trận chống phá bình định:

+ Diễn ra ở vùng nông thôn, lôi cuốn hàng chục triệu người tham gia.

+ Nhân dân kiên quyết bám đất, giữ làng; phá “ấp chiến lược”, lập làng chiến đấu.

Câu 6: Khẩu hiệu “Thi đua Ấp Bắc, giết giặc lập công" cho em biết thêm điều gì về ý nghĩa của chiến thắng Ấp Bắc.

Trả lời:

- Chiến thắng Ấp Bắc - chiến thắng có ý nghĩa quan trọng, mở ra khả năng quân dân miền Nam có thể đánh bại chiến lược “Chiến tranh đặc biệt".

- Đồng thời, khẩu hiệu “thi đua Ấp Bắc, giết giặc lập công” còn cho thấy tinh thần dũng cảm và ý chí đấu tranh quật khởi của quân dân mn trong cuộc kháng chiến chống Mĩ, cứu nước.

Câu 7: Trình bày khái quát về bối cảnh lịch sử của cuộc kháng chiến chống Mỹ, cứu nước (1954-1975).

Trả lời:

- Thế giới:

+ Chiến tranh lạnh và cục diện đối đầu Đông - Tây tiếp tục diễn ra ngày càng căng thẳng. Quan hệ giữa các nước lớn có nhiều diễn biến phức tạp.

+ Phong trào giải phóng dân tộc, phong trào đấu tranh vì hoà bình, dân chủ phát triển mạnh.

+ Công cuộc xây dựng chủ nghĩa xã hội ở Liên Xô, Trung Quốc và các nước Đông Âu đạt được nhiều thành tựu quan trọng.

- Trong nước: sau khi Hiệp định Giơ-ne-vơ được kí kết, Việt Nam tạm thời bị phân chia thành hai miền:

+ Miền Bắc được hoàn toàn giải phóng, tạo điều kiện cho việc thực hiện các nhiệm vụ cách mạng của cả nước;

+ Ở miền Nam, Mỹ thay thế Pháp dựng lên chính quyền Việt Nam Cộng hòa, phá hoại Hiệp định Giơ-ne-vơ, thực hiện chia cắt Việt Nam, biến miền Nam thành thuộc địa kiểu mới và căn cứ quân sự của Mỹ ở Đông Nam Á.

Câu 8: Trình bày khái quát những nét chính của cuộc kháng chiến chống Mỹ, cứu nước giai đoạn 1954-1960.

Trả lời:

♦ Miền Bắc:

- Từ 1954-1957: Hoàn thành cải cách ruộng đất, khôi phục kinh tế, hàn gắn vết thương chiến tranh

+ Trong hơn 2 năm (1954 - 1956), miền Bắc tiếp tục tiến hành 6 đợt giảm tô, 4 đợt cải cách ruộng đất. Khẩu hiệu “người cày có ruộng" trở thành hiện thực.

+ Công cuộc khôi phục kinh tế, hàn gắn vết thương chiến tranh được triển khai rộng rãi ở nhiều ngành nghề, lĩnh vực (nông nghiệp, thương nghiệp, giao thông vận tải,..).

- Từ 1958-1960: Cải tạo quan hệ sản xuất, bước đầu phát triển kinh tế - xã hội

+ Việc cải tạo quan hệ sản xuất được thực hiện trên các lĩnh vực kinh tế, khâu chính là hợp tác hoá nông nghiệp.

+ Phát triển thành phần kinh tế quốc doanh là nhiệm vụ trọng tâm của công cuộc xây dựng và phát triển kinh tế - xã hội.

- Ý nghĩa: Việc hoàn thành cải cách ruộng đất, thực hiện nhiệm vụ cải tạo quan hệ sản xuất, bước đầu phát triển kinh tế - xã hội đã:

+ Làm cho cơ cấu kinh tế - xã hội miền Bắc thay đổi, tạo cơ sở cho sự nghiệp xây dựng chủ nghĩa xã hội trong giai đoạn tiếp theo;

+ Xây dựng miền Bắc trở thành căn cứ địa cách mạng của cả nước, là hậu phương vững chắc của cuộc kháng chiến chống Mỹ, cứu nước.

♦ Miền Nam

- Từ 1954-1958: Đấu tranh chính trị chống chế độ Mỹ - Diệm, giữ gìn và phát triển lực lượng cách mạng

+ Đấu tranh chính trị đòi Mỹ - Diệm thi hành Hiệp định Giơ-ne-vơ, đòi quyền tự do, dân chủ; chống khủng bố, đàn áp.

+ Từ năm 1957, phong trào bước đầu chuyển sang kết hợp đấu tranh chính trị với đấu tranh vũ trang.

- Từ 1959-1960: Phong trào Đồng khởi

+ Nghị quyết 15 của Đảng Lao động Việt Nam quyết định sử dụng bạo lực cách mạng để đánh đổ chính quyền Mỹ - Diệm.

+ Ban đầu nổ ra lẻ tẻ ở Vĩnh Thạnh (Bình Định), Bác Ái (Ninh Thuận), Trà Bồng (Quảng Ngãi), sau đó lan nhanh thành phong trào trên khắp Nam Bộ, Nam Trung Bộ, Tây Nguyên, Trung Trung Bộ, tiêu biểu là ở tỉnh Bến Tre.

+ Ý nghĩa của phong trào Đồng khởi:

▪ Giáng đòn nặng nề vào chính sách thực dân mới của Mỹ;

▪ Làm lung lay chính quyền Ngô Đình Diệm;

▪ Đưa cách mạng miền Nam từ thế giữ gìn lực lượng sang thế tiến công.

▪ Từ khí thế của phong trào Đồng khởi, Mặt trận Dân tộc giải phóng miền Nam Việt Nam ra đời (20-12-1960).

Câu 9: Hãy trình bày ý nghĩa của phong trào “Đồng khởi” Bến Tre (1959 - 1960).

Trả lời:

- Phong trào “Đồng khởi” giáng đòn nặng nề vào chính sách thực dân mới của Mĩ, làm lung lay tận gốc chính quyền tay sai Ngô Đình Diệm.

- Đánh dấu bước phát triển của cách mạng miền Nam chuyển từ thế giữ gìn lực lượng sang thế tiến công.

- Mặt trận Dân tộc giải phóng miền Nam Việt Nam ra đời (20/12/1960).

2. THÔNG HIỂU (3 CÂU)

Câu 1: Vì sao nói phong trào Đồng khởi đã đánh dấu bước phát triển nhảy vọt của cách mạng miền Nam?

Trả lời:

- Phong trào Đồng khởi đã đánh dấu bước phát triển nhảy vọt của cách mạng miền Nam, vì:

+ Giáng đòn mạnh mẽ vào chính sách thực dân mới của Mỹ ở miền Nam, làm lung lay tận gốc chính quyền Ngô Đình Diệm.

+ Đánh dấu bước phát triển nhảy vọt của cách mạng miền Nam, chuyển cách mạng từ thế giữ gìn lực lượng sang thế tiến công.

Câu 2: Cho biết hoàn cảnh lịch sử Việt Nam sau Hiệp định Genève 1954 và những khó khăn mà chính quyền miền Bắc gặp phải trong giai đoạn đầu.

Trả lời:

- Sau Hiệp định Genève 1954, Việt Nam tạm thời bị chia cắt thành hai miền với ranh giới là vĩ tuyến 17:

+ Miền Bắc hoàn toàn được giải phóng và bắt đầu xây dựng chế độ xã hội chủ nghĩa dưới sự lãnh đạo của Đảng Lao động Việt Nam.

+ Trong khi đó, miền Nam rơi vào tay chính quyền tay sai Ngô Đình Diệm, được Mỹ hỗ trợ nhằm thiết lập chế độ thân Mỹ và ngăn cản sự thống nhất đất nước.

+ Ở miền Bắc, chính quyền phải đối mặt với nhiều khó khăn. Trước tiên là hậu quả nặng nề của chiến tranh, cơ sở hạ tầng và nền kinh tế bị tàn phá nghiêm trọng. Đời sống nhân dân gặp nhiều khó khăn, thiếu thốn lương thực và nhu yếu phẩm.

+ Ngoài ra, phải đối mặt với các âm mưu phá hoại từ chính quyền Ngô Đình Diệm ở miền Nam và sự can thiệp của Mỹ.

+ Về chính trị, miền Bắc phải củng cố bộ máy nhà nước và đảm bảo sự lãnh đạo thống nhất để đưa đất nước vào thời kỳ phát triển mới.

+ Về kinh tế, việc khôi phục sản xuất nông nghiệp và công nghiệp gặp nhiều trở ngại, nhất là sau chiến tranh khi miền Bắc còn lệ thuộc nhiều vào viện trợ nước ngoài.

+ Đồng thời, miền Bắc cũng phải tập trung củng cố lực lượng quân sự để bảo vệ thành quả cách mạng và chuẩn bị cho cuộc đấu tranh thống nhất đất nước.

Câu 3: Em hãy cho biết vai trò và hoạt động của Mặt trận Dân tộc Giải phóng miền Nam Việt Nam trong giai đoạn 1960-1965.

Trả lời:

- Mặt trận Dân tộc Giải phóng miền Nam Việt Nam (MTDTGPMNVN) được thành lập vào ngày 20/12/1960 với mục tiêu tập hợp và lãnh đạo các tầng lớp nhân dân miền Nam đấu tranh chống lại chính quyền tay sai Ngô Đình Diệm và sự can thiệp của Mỹ.

- Mặt trận đóng vai trò quan trọng trong việc xây dựng lực lượng chính trị và quân sự, đồng thời là cầu nối giữa phong trào đấu tranh tại miền Nam và sự ủng hộ từ miền Bắc.

- MTDTGPMNVN đã phát động nhiều cuộc khởi nghĩa và các chiến dịch quân sự quan trọng, tiêu biểu là phong trào Đồng khởi, tạo bước ngoặt trong cuộc kháng chiến chống Mỹ.

- Ngoài ra, Mặt trận còn đóng vai trò quan trọng trong công tác ngoại giao, tranh thủ sự ủng hộ của quốc tế đối với sự nghiệp giải phóng miền Nam.

3. VẬN DỤNG (2 CÂU)

Câu 1: Em có ấn tượng nhất với thành tựu nào của miền Bắc hoặc thắng lợi tiêu biểu nào của miền Nam trong giai đoạn 1954-1965? Vì sao?

Trả lời:

- Em ấn tượng nhất với phong trào Đồng khởi ở mn (1959-1960), vì:

+ Phong trào Đồng Khởi đã giáng đòn mạnh mẽ vào chính sách thực dân mới của Mỹ ở miền Nam, làm lung lay tận gốc chính quyền Ngô Đình Diệm.

+ Thắng lợi trong phong trào Đồng Khởi đã đánh dấu bước phát triển nhảy vọt của cách mạng miền Nam, chuyển cách mạng từ thế giữ gìn lực lượng sang thế tiến công.

Câu 2: Phân tích sự thay đổi trong chiến lược quân sự và chính trị của Mỹ tại Việt Nam từ sau Hiệp định Geneva (1954) đến trước sự kiện Vịnh Bắc Bộ (1964). Những thay đổi này đã ảnh hưởng như thế nào đến cục diện cuộc kháng chiến của nhân dân Việt Nam trong giai đoạn này?

Trả lời:

- Chiến lược quân sự của Mỹ:

+ Sau Hiệp định Geneva, Mỹ thay đổi chiến lược từ hỗ trợ quân sự gián tiếp cho Pháp sang trực tiếp tham gia vào công cuộc ngăn chặn sự lan rộng của chủ nghĩa cộng sản ở Việt Nam.

+ Chính quyền Eisenhower và sau đó là Kennedy tăng cường viện trợ kinh tế, quân sự cho chính quyền Ngô Đình Diệm ở miền Nam.

+ Đến năm 1961, Mỹ bắt đầu triển khai các cố vấn quân sự và tăng cường sự hiện diện quân sự với chính sách "Việt Nam hóa chiến tranh".

- Chiến lược chính trị của Mỹ:

+ Mỹ cùng chính quyền Ngô Đình Diệm tiến hành các chiến dịch bình định, lập ấp chiến lược nhằm chia rẽ sự liên kết giữa lực lượng cách mạng và nhân dân miền Nam.

+ Tuy nhiên, các chiến dịch này vấp phải sự phản đối mạnh mẽ của dân chúng, gây ra các cuộc nổi dậy ngày càng tăng cường tại nông thôn.

- Tác động đến cuộc kháng chiến:

+ Những thay đổi trong chiến lược quân sự và chính trị của Mỹ đã dẫn đến sự thất bại của chính quyền Ngô Đình Diệm, đỉnh điểm là cuộc đảo chính năm 1963.

+ Đồng thời, cách mạng miền Nam ngày càng lớn mạnh với sự lãnh đạo của Mặt trận Dân tộc Giải phóng miền Nam Việt Nam. Điều này đã tạo tiền đề cho sự leo thang chiến tranh của Mỹ sau sự kiện Vịnh Bắc Bộ năm 1964.

4. VẬN DỤNG CAO (1 CÂU)

Câu 1: Đánh giá vai trò của các phong trào đấu tranh chính trị và vũ trang của nhân dân miền Nam trong việc làm thất bại các chiến lược chiến tranh của Mỹ - Ngụy từ năm 1954 đến năm 1965.

Trả lời:

- Ngay từ sau Hiệp định Geneva, nhân dân miền Nam đã tiến hành nhiều phong trào đấu tranh đòi thực hiện Hiệp định, chống lại sự đàn áp của chính quyền Ngô Đình Diệm.

- Các cuộc khởi nghĩa vũ trang, nổi bật là Đồng Khởi đã đánh dấu bước ngoặt trong việc xây dựng và phát triển lực lượng quân sự của cách mạng miền Nam.

- Phong trào vũ trang lan rộng, kết hợp giữa đấu tranh chính trị và quân sự, làm cho Mỹ và chính quyền Sài Gòn gặp khó khăn lớn trong việc kiểm soát các vùng nông thôn.