BÀI 2: THIÊN NHIÊN VIỆT NAM

(15 CÂU)

1. NHẬN BIẾT (4 CÂU)

Câu hỏi 1: Trình bày đặc điểm chính của địa hình nước ta

Trả lời:

Đặc điểm chính của địa hình nước ta:

• Phần đất liền nước ta có 3/4 diện tích là đồi núi, 1/4 diện tích là đồng bằng.

• Các dãy núi chạy theo 2 hướng chính là tây bắc - đông nam và vòng cung.

• Phần lớn đồng bằng châu thổ được sông ngòi bồi đắp phù sa, địa hình thấp, bằng phẳng.

Câu hỏi 2: Hãy liệt kê và chỉ ra vị trí của một số loại khoáng sản và cho biết khoáng sản nào có trữ lượng lớn nhất tại nước ta

Trả lời:

Một số khoáng sản của Việt Nam:

• Than đá - Tuyên Quang, Quảng Ninh

• Sắt - Hà Tĩnh, Quảng Ninh

• Thiếc - Tuyên Quang, Yên Bái

• Đồng - Lai Châu, Nghệ An

• Vàng - Tuyên Quang, Sơn La

• Đá vôi - Hà Nam, Ninh Bình

• ….

Khoáng sản có trữ lượng lớn nhất tại Việt Nam là than đá. Quảng Ninh có trữ lượng lớn nhất, là nguồn cung cấp chính cho ngành năng lượng và công nghiệp.

Câu hỏi 3: Hãy cho biết hệ thống núi chính ở miền Bắc và miền Trung của Việt Nam

Trả lời:

Hệ thống núi chính ở miền Bắc và miền Trung của Việt Nam là:

• Miền Bắc: Hệ thống núi Hoàng Liên Sơn gồm dãy Hoàng Liên Sơn, với đỉnh Fansipan là đỉnh cao nhất của Việt Nam và cả khu vực Đông Dương.

• Miền Trung: Dãy Trường Sơn kéo dài từ Bắc vào Nam và đóng vai trò quan trọng trong việc tạo nên đặc điểm địa hình và khí hậu của miền Trung, cũng như là ranh giới tự nhiên giữa vùng đồng bằng ven biển và cao nguyên.

Câu hỏi 4: Đặc điểm nổi bật của hệ thống rừng ở Việt Nam là gì?

Trả lời:

Đặc điểm nổi bật của hệ thống rừng ở Việt Nam:

• Đa dạng loại rừng: Bao gồm rừng nhiệt đới gió mùa, rừng ngập mặn và rừng núi cao.
• Hệ sinh thái phong phú: Nhiều loài động, thực vật quý hiếm.
• Tỉ lệ che phủ cao: Khoảng 42% diện tích cả nước.
• Vai trò quan trọng: Bảo vệ môi trường, phòng chống lũ lụt và xói mòn đất.

2. THÔNG HIỂU (6 CÂU)

Câu hỏi 1: Trình bày những thuận lợi và khó khăn của địa hình và khí hậu Việt Nam đối với đời sống và hoạt động sản xuất?

Trả lời:

Những thuận lợi và khó khăn của địa hình và khí hậu Việt Nam đối với đời sống và hoạt động sản xuất:

Câu hỏi 2: Nêu vai trò của tài nguyên khoáng sản đối với sự phát triển kinh tế

Trả lời:

Tài nguyên khoáng sản có vai trò quan trọng đối với sự phát triển kinh tế:

• Nguồn thu ngân sách quốc gia: Khai thác và xuất khẩu khoáng sản như dầu mỏ, than đá, quặng sắt, và kim loại quý đem lại nguồn thu lớn cho ngân sách nhà nước, góp phần tăng cường tiềm lực tài chính quốc gia.

• Cung cấp nguyên liệu cho công nghiệp: Khoáng sản là nguyên liệu quan trọng cho các ngành công nghiệp như luyện kim, hóa chất, xây dựng, và sản xuất năng lượng, từ đó thúc đẩy phát triển các ngành kinh tế khác.

• Tạo việc làm: Hoạt động khai thác và chế biến khoáng sản tạo ra nhiều việc làm cho lao động địa phương, đóng góp vào việc nâng cao thu nhập và cải thiện đời sống người dân.

• Thúc đẩy đầu tư hạ tầng: Khai thác khoáng sản yêu cầu xây dựng các cơ sở hạ tầng như giao thông, điện, và nước, từ đó kích thích phát triển cơ sở hạ tầng tại các khu vực khai thác.

• Tăng cường xuất khẩu: Khoáng sản là mặt hàng xuất khẩu quan trọng, giúp cải thiện cán cân thương mại và tăng dự trữ ngoại tệ.

Câu hỏi 3: Trình bày đặc điểm và vai trò của đất ở nước ta đối với sản xuất nông nghiệp

Trả lời:

• Đặc điểm của đất ở nước ta:

+ Việt Nam có hai nhóm đất chính là đất phù sa và đất phe-ra-lít

+ Phân bố các loại đất chính: Đất phù sa chủ yếu ở các đồng bằng sông Hồng và sông Cửu Long, có độ màu mỡ cao, thích hợp cho việc trồng lúa và cây công nghiệp. Đất phe-ra-lít tồn tại ở các khu vực đồi núi, có độ màu mỡ thấp hơn, thường cần cải tạo để phù hợp cho sản xuất nông nghiệp.

• Vai trò của đất ở nước ta:

+ Cung cấp dinh dưỡng:Đất là nguồn cung cấp các chất dinh dưỡng thiết yếu cho cây trồng, giúp cây phát triển khỏe mạnh và đạt năng suất cao.

+ Môi trường sống cho cây trồng: Đất tạo ra không gian cho rễ cây phát triển, giữ cho cây đứng vững và cung cấp nước và dinh dưỡng.

+ Thúc đẩy phát triển kinh tế: Nông nghiệp là một trong những ngành kinh tế chủ yếu của Việt Nam. Đất có vai trò quyết định đến sản lượng nông sản, từ đó ảnh hưởng đến thu nhập và sinh kế của người dân.

+ Bảo tồn đa dạng sinh học: Đất là nơi sinh sống của nhiều loài động thực vật và vi sinh vật, góp phần duy trì sự đa dạng sinh học và cân bằng sinh thái.

+ Ngăn chặn xói mòn và bảo vệ môi trường: Đất giúp giữ nước, hạn chế xói mòn, bảo vệ môi trường sống cho nhiều sinh vật, đồng thời góp phần duy trì nguồn nước sạch.

Câu hỏi 4: Trình bày đặc điểm và vai trò của rừng đối với sản xuất nông nghiệp

Trả lời:

• Đặc điểm của đất ở nước ta:

+ Việt Nam có nhiều kiểu rừng kín thường xanh, rừng trên núi đá vôi, rừng ngậo mặn, rừng tre nứa,… Rừng chiếm hơn 2/5 diện tích phần đất liền (năm 2021). Trong những năm gần đây, diện tích rừng đã tăng lên đáng kể, chủ yếu do trồng mới. Rừng được phân bố chủ yếu ở vùng đồi núi và ven biển. Ở đồng bằng diện

+ Phân bố các loại đất chính: Đất phù sa chủ yếu ở các đồng bằng sông Hồng và sông Cửu Long, có độ màu mỡ cao, thích hợp cho việc trồng lúa và cây công nghiệp. Đất phe-ra-lít tồn tại ở các khu vực đồi núi, có độ màu mỡ thấp hơn, thường cần cải tạo để phù hợp cho sản xuất nông nghiệp.

• Vai trò của đất ở nước ta:

+ Cung cấp dinh dưỡng:Đất là nguồn cung cấp các chất dinh dưỡng thiết yếu cho cây trồng, giúp cây phát triển khỏe mạnh và đạt năng suất cao.

+ Môi trường sống cho cây trồng: Đất tạo ra không gian cho rễ cây phát triển, giữ cho cây đứng vững và cung cấp nước và dinh dưỡng.

+ Thúc đẩy phát triển kinh tế: Nông nghiệp là một trong những ngành kinh tế chủ yếu của Việt Nam. Đất có vai trò quyết định đến sản lượng nông sản, từ đó ảnh hưởng đến thu nhập và sinh kế của người dân.

+ Bảo tồn đa dạng sinh học: Đất là nơi sinh sống của nhiều loài động thực vật và vi sinh vật, góp phần duy trì sự đa dạng sinh học và cân bằng sinh thái.

+ Ngăn chặn xói mòn và bảo vệ môi trường: Đất giúp giữ nước, hạn chế xói mòn, bảo vệ môi trường sống cho nhiều sinh vật, đồng thời góp phần duy trì nguồn nước sạch.

Câu hỏi 5: Nêu một số biện pháp bảo vệ tài nguyên thiên nhiên và phòng, chống thiên tai

Trả lời:

Một số biện pháp bảo vệ tài nguyên thiên nhiên và phòng, chống thiên tai:

Câu hỏi 6: Giải thích tại sao miền Trung Việt Nam lại có khí hậu khô hạn hơn so với miền Bắc và miền Nam?

Trả lời:

Miền Trung Việt Nam có khí hậu khô hạn hơn so với miền Bắc và miền Nam do các nguyên nhân sau:

• Vị trí địa lý và địa hình đặc thù: Miền Trung nằm giữa dãy Trường Sơn và biển Đông, với dãy núi Trường Sơn chạy dọc theo chiều dài đất nước, tạo thành bức tường chắn gió. Gió mùa từ phía Tây Nam mang hơi ẩm bị chặn lại khi vượt qua dãy núi, gây mưa lớn ở Lào nhưng khi đến miền Trung, hơi ẩm giảm đi, làm cho khu vực này khô hơn.

• Tác động của gió phơn Tây Nam: Vào mùa hè, miền Trung chịu ảnh hưởng của gió phơn Tây Nam (gió Lào), mang không khí nóng khô từ đất liền và khiến nhiệt độ tăng cao, độ ẩm giảm, gây nên tình trạng khô hạn.

• Ảnh hưởng của bão và lũ lụt:Miền Trung thường xuyên chịu ảnh hưởng của bão từ biển Đông, nhưng các trận mưa bão này thường tập trung vào mùa mưa, trong khi phần lớn thời gian trong năm là khô hạn do không có nguồn nước ổn định.

• Tác động của biển Đông:Mặc dù giáp biển, nhưng miền Trung không nhận được nhiều lượng mưa từ biển như miền Nam do ảnh hưởng của gió mùa và địa hình chắn gió.

3. VẬN DỤNG (5 CÂU)

Câu hỏi 1: Hoàn thành bảng thông tin về vai trò của thiên nhiên Việt Nam đối với cuộc sống và hoạt động sản xuất của con người theo hướng dẫn dưới đây vào vở.

Trả lời:

Câu hỏi 2: Tìm hiểu và chia sẻ với bạn về đặc điểm của một thành phần thiên nhiên tại địa phương nơi em đang sống.

Trả lời:

Đặc điểm đất tại Hà nội:

• Hà Nội có đất phù sa màu mỡ, đặc biệt là ở các vùng gần sông Hồng. Đất phù sa này rất tốt cho việc trồng trọt

• Ảnh hưởng: Loại đất này hỗ trợ tốt cho sản xuất nông nghiệp và cung cấp nguồn thực phẩm phong phú cho thành phố. Tuy nhiên, sự đô thị hóa nhanh chóng có thể dẫn đến việc giảm diện tích đất nông nghiệp

Câu hỏi 3: Nếu em sống ở miền Nam Việt Nam, em nên chuẩn bị gì để thích ứng với mùa mưa và mùa khô trong năm?

Trả lời:

Nếu em sống ở miền Nam Việt Nam, để thích ứng với mùa mưa và mùa khô trong năm em sẽ:

• Mùa mưa (từ tháng 5 – tháng 11):

+ Mang áo mưa, dù (ô)

+ Dùng giày dép chống nước

+ Chọn quần áo mau khô

• Mùa khô (từ tháng 12 – tháng 4):

+ Uống nhiều nước, giữ ẩm da

+ Mặc quần áo thoáng mát

+ Sử dụng kem chống nắng khi ra ngoài

Câu hỏi 4: Làm thế nào để các tỉnh ven biển miền Trung Việt Nam có thể giảm thiểu tác động của thiên tai và bảo vệ môi trường sống của cư dân?

Trả lời:

Để các tỉnh ven biển miền Trung giảm thiểu tác động thiên tai và bảo vệ môi trường:

• Xây dựng công trình phòng chống thiên tai: Đê, kè chắn sóng, hệ thống thoát nước.

• Cảnh báo sớm: Sử dụng công nghệ dự báo để thông tin kịp thời.

• Quy hoạch đô thị an toàn: Xây dựng xa vùng có nguy cơ thiên tai.

• Bảo vệ rừng ngập mặn: Hạn chế xói mòn, tăng khả năng chắn sóng.

• Nâng cao ý thức cộng đồng: Đào tạo kỹ năng ứng phó thiên tai.

Câu hỏi 5: Em có thể áp dụng những biện pháp nào để bảo vệ và duy trì nguồn nước sạch ở khu vực đồng bằng sông Hồng?

Trả lời:

Để bảo vệ và duy trì nguồn nước sạch ở khu vực đồng bằng sông Hồng, em có thể áp dụng các biện pháp sau:

• Tiết kiệm nước: Sử dụng nước một cách hợp lý trong sinh hoạt hàng ngày, tránh lãng phí nước.

• Xử lý rác thải đúng cách: Không vứt rác xuống sông, kênh rạch để tránh ô nhiễm nguồn nước.

• Sử dụng hóa chất an toàn: Hạn chế sử dụng thuốc trừ sâu và hóa chất trong nông nghiệp, áp dụng phương pháp canh tác hữu cơ.

• Xây dựng hệ thống xử lý nước thải: Đảm bảo nước thải sinh hoạt và công nghiệp được xử lý trước khi xả ra môi trường.

• Tham gia trồng rừng bảo vệ lưu vực sông: Rừng giúp duy trì nguồn nước ngầm và giảm thiểu ô nhiễm.