BÀI 8: DỮ LIỆU TRONG VĂN BẢN THÔNG TIN

VĂN BẢN 3: ĐỜI MUỐI

I. NHẬN BIẾT (5 câu)

Câu 1: Loài thú săn mồi nào được con người thuần hóa đầu tiên, biến từ kẻ thù thành phụ tá?

Trả lời:

Loài sói A-xi-a-tích (Asiatic) được con người thuần hóa, trở thành loài chó – phụ tá trung thành và tận tâm.

Câu 2: Việc thuần hóa cừu bắt đầu từ khoảng năm nào và ở đâu?

Trả lời:

Cừu được thuần hóa từ khoảng năm 8900 trước Công nguyên ở I-rắc (Iraq).

Câu 3: Nền nông nghiệp bắt đầu từ dấu mốc nào?

Trả lời:

Nền nông nghiệp bắt đầu khi phụ nữ vùng Cận Đông gieo trồng hạt giống ngũ cốc hoang trên những cánh đồng đã khai khẩn, khoảng năm 8000 trước Công nguyên.

Câu 4: Muối trong lịch sử được xem như biểu tượng của điều gì?

Trả lời:

Muối là biểu tượng của sự giàu có, một mặt hàng thương mại quan trọng và đôi khi được dùng như đơn vị tiền tệ.

Câu 5: A-đam Xmít đã chỉ ra điều gì trong chuyên luận The Wealth of Nations?

Trả lời:

Ông chỉ ra rằng hầu hết các vật có giá trị đều có thể dùng làm tiền tệ, ví dụ như muối, nhưng loại tiền tệ tốt nhất nên được chế tạo từ kim loại vì tính bền vững về vật lý.

II. THÔNG HIỂU (3 câu)

Câu 1: Vì sao loài chó lại đóng vai trò quan trọng trong việc thuần hóa cừu và dê?

Trả lời:

Loài chó giúp con người kiểm soát cừu và dê, hỗ trợ trong việc săn bắt và bảo vệ, từ đó góp phần vào quá trình thuần hóa các loài này làm nguồn thức ăn ổn định.

Câu 2: Việc thuần hóa động vật như lợn và bò diễn ra muộn hơn cừu và dê. Nguyên nhân nào dẫn đến điều này?

Trả lời:

Việc thuần hóa lợn và bò phức tạp hơn do cần thời gian để con người nhận ra lợi ích của việc chăn nuôi chúng và phát triển các kỹ thuật kiểm soát chế độ ăn uống, thiến và nuôi nhốt chúng.

Câu 3: Tại sao muối trở thành mặt hàng thương mại quốc tế quan trọng trong lịch sử?

Trả lời:

Muối là một nhu cầu thiết yếu trong chế độ ăn, bảo quản thực phẩm, và có ý nghĩa kinh tế - biểu tượng lớn, dẫn đến việc buôn bán, tranh giành và đánh thuế gắt gao trong nhiều nền văn minh.

Câu 4: Tác giả muốn truyền tải thông điệp gì qua việc so sánh muối với dầu mỏ và các giá trị kinh tế khác?

Trả lời:

Tác giả nhấn mạnh rằng những thứ con người xem là có giá trị thường mang tính thời điểm và có thể trở nên không còn quan trọng theo thời gian, giống như muối từng là biểu tượng giàu có nhưng nay trở thành một nhu cầu bình thường.

III. VẬN DỤNG (4 câu)

Câu 1: Hãy liên hệ ý nghĩa của việc thuần hóa động vật trong bài với cuộc sống hiện đại.

Trả lời:

Ý nghĩa của việc thuần hóa động vật trong bài có mối liên hệ mật thiết với cuộc sống hiện đại, đặc biệt trong các lĩnh vực kinh tế, văn hóa, và môi trường. Thuần hóa động vật là một bước tiến lớn của con người từ thời tiền sử, giúp chuyển từ săn bắt, hái lượm sang nền nông nghiệp và chăn nuôi bền vững. Trong cuộc sống hiện đại, ý nghĩa này vẫn được tiếp nối khi động vật thuần hóa cung cấp nguồn thực phẩm, nguyên liệu và sức lao động cho con người. Chẳng hạn, gia súc như bò, gà, và lợn không chỉ đáp ứng nhu cầu dinh dưỡng mà còn góp phần quan trọng trong nền kinh tế nông nghiệp và công nghiệp thực phẩm.

Ngoài ra, thuần hóa động vật còn liên quan đến văn hóa và tinh thần, khi nhiều loài vật trở thành bạn đồng hành thân thiết, đóng vai trò hỗ trợ tâm lý và cải thiện chất lượng sống của con người. Các loài động vật như chó, mèo ngày nay không chỉ là vật nuôi mà còn là thành viên trong gia đình, giúp con người giảm căng thẳng và cảm thấy hạnh phúc hơn.

Tuy nhiên, ý nghĩa của thuần hóa động vật trong cuộc sống hiện đại còn đặt ra vấn đề trách nhiệm bảo vệ và đối xử nhân đạo với chúng. Khi con người đã khai thác rất nhiều lợi ích từ việc thuần hóa động vật, chúng ta cần chú ý đến sự bền vững, cân bằng môi trường và phúc lợi của các loài vật. Điều này không chỉ bảo vệ hệ sinh thái mà còn đảm bảo một mối quan hệ hài hòa giữa con người và động vật trong thế giới hiện đại. Như vậy, ý nghĩa của việc thuần hóa không chỉ dừng lại ở giá trị kinh tế mà còn lan tỏa đến các khía cạnh văn hóa, môi trường và đạo đức, tạo nên nền tảng quan trọng cho sự phát triển bền vững.

Câu 2: Theo em, vì sao con người thời kỳ tiền sử dần chuyển từ săn bắt, hái lượm sang nông nghiệp và chăn nuôi?

Trả lời:

Con người chuyển sang nông nghiệp và chăn nuôi để có nguồn lương thực ổn định, giảm sự phụ thuộc vào thiên nhiên, đồng thời tạo điều kiện cho các cộng đồng định cư phát triển.

Câu 3: Nếu muối từng là một biểu tượng giàu có và quyền lực, em nghĩ sản phẩm nào trong thời đại ngày nay đóng vai trò tương tự? Vì sao?

Trả lời:

Trong thời đại ngày nay, dầu mỏ đóng vai trò tương tự như muối trong lịch sử vì là nguồn năng lượng thiết yếu, quyết định sự phát triển kinh tế và chính trị của nhiều quốc gia.

Câu 4: Em nghĩ gì về quan điểm của tác giả rằng việc truy cầu tiền tài, vật chất có thể trở thành một “ảo ảnh không có thực”?

Trả lời:

Quan điểm này nhấn mạnh rằng giá trị vật chất thường mang tính nhất thời, không bền vững như giá trị tinh thần hoặc tình yêu. Cuộc sống không nên chỉ xoay quanh việc tìm kiếm tiền tài mà cần hướng đến các giá trị lâu dài hơn.

IV. VẬN DỤNG CAO (2 câu)

Câu 1: Phân tích ý nghĩa lịch sử và kinh tế của muối đối với sự phát triển của các nền văn minh cổ đại.

Trả lời:

Muối đóng vai trò quan trọng trong lịch sử loài người vì là mặt hàng thiết yếu trong bảo quản thực phẩm và chế độ ăn uống. Nó thúc đẩy sự phát triển của thương mại quốc tế, hình thành các tuyến đường buôn bán, tạo động lực cho các sáng kiến kỹ thuật và công trình công cộng. Việc đánh thuế muối cũng góp phần tạo nguồn tài chính cho các chính quyền, từ đó xây dựng đế chế và mở rộng quyền lực.

Câu 2: Theo em, việc con người thay đổi cách nhìn nhận giá trị của muối qua thời gian có liên quan như thế nào đến sự thay đổi các giá trị xã hội?

Trả lời:

Sự thay đổi cách nhìn nhận giá trị của muối phản ánh quá trình tiến bộ của xã hội. Khi công nghệ phát triển, nguồn tài nguyên phong phú hơn, các giá trị gắn với vật chất dần thay đổi, chuyển sang các nhu cầu phức tạp hơn như năng lượng, công nghệ, hoặc chất lượng cuộc sống. Điều này cho thấy giá trị xã hội không cố định mà luôn thay đổi theo sự phát triển của con người và môi trường sống.