Đề bài: Phân tích, đánh giá nội dung và hình thức một trong các tác phẩm văn xuôi đã học trong Ngữ văn 10. tập hai.

Bài tham khảo 1:

Nguyễn Tuân là một trong những nhà văn lớn của nền văn học Việt Nam, nổi tiếng với phong cách nghệ thuật độc đáo, ngôn ngữ phong phú và cách sử dụng hình ảnh tinh tế. "Chữ người tử tù" là một trong những truyện ngắn tiêu biểu nhất của Nguyễn Tuân, thể hiện rõ nét cái đẹp và tài năng của con người trong bối cảnh éo le.

Nhân vật chính trong “Chữ người tử tù” là Huấn Cao, một tử tù nổi tiếng với tài viết chữ đẹp, bị giam tại ngục tỉnh Sơn. Trong ngục, ông gặp viên quản ngục - một người yêu cái đẹp và ngưỡng mộ tài năng của Huấn Cao. Cuối cùng, Huấn Cao quyết định cho chữ viên quản ngục trong đêm trước khi bị xử tử.

Tài viết chữ đẹp của Huấn Cao biểu tượng cho cái đẹp, cái cao quý. Qua tài năng của Huấn Cao, Nguyễn Tuân tôn vinh cái đẹp và cho thấy cái đẹp có thể tồn tại và tỏa sáng ngay cả trong hoàn cảnh khắc nghiệt nhất.

Sự tương phản giữa người tử tù và viên quản ngục thể hiện rõ nét qua tính cách và hành động của họ. Trong khi Huấn Cao bị giam cầm và đe dọa bởi quyền lực và bạo lực, viên quản ngục lại thể hiện lòng yêu cái đẹp và sự kính trọng đối với tài năng của Huấn Cao. Sự đối lập này càng làm nổi bật lên tính nhân văn và cái đẹp trong tâm hồn con người.

Sự cảm động và trân trọng của Huấn Cao dành cho viên quản ngục, khi ông quyết định cho chữ, thể hiện lòng nhân ái và tình người sâu sắc. Huấn Cao nhận ra tấm lòng chân thành của viên quản ngục và đáp lại bằng hành động cao đẹp của mình.

Nguyễn Tuân quả là tài hoa trong nghệ thuật xây dựng nhân vật. Sự cảm động và trân trọng của Huấn Cao dành cho viên quản ngục, khi ông quyết định cho chữ, thể hiện lòng nhân ái và tình người sâu sắc. Huấn Cao nhận ra tấm lòng chân thành của viên quản ngục và đáp lại bằng hành động cao đẹp của mình. Còn viên quản ngục là một người yêu cái đẹp, biết trân trọng tài năng và có lòng nhân hậu. Ông sống và làm việc trong môi trường khắc nghiệt nhưng vẫn giữ được tâm hồn trong sạch và tấm lòng chân thành.

Ngôn ngữ trong truyện giàu hình ảnh, tinh tế và sắc sảo. Cách miêu tả cảnh "cho chữ" rất độc đáo, đầy ấn tượng và cảm động, tạo nên một cảnh tượng hiếm hoi và đầy ý nghĩa trong văn học Việt Nam.

Cuộc gặp gỡ giữa người tử tù và viên quản ngục trong bối cảnh ngục tù tạo nên một tình huống truyện độc đáo và éo le. Cảnh "cho chữ" trong tù là một cảnh tượng hiếm hoi, thể hiện sự tôn vinh cái đẹp và lòng nhân ái.

Nguyễn Tuân sử dụng thủ pháp đối lập để làm nổi bật sự khác biệt giữa người tử tù và viên quản ngục, giữa cái đẹp và cái xấu, giữa ánh sáng và bóng tối. Sự đối lập này tạo nên sức mạnh cho tác phẩm và làm nổi bật thông điệp của tác giả.

"Chữ người tử tù" quả là một tác phẩm đặc sắc, thể hiện rõ nét tài năng và phong cách nghệ thuật của Nguyễn Tuân. Tác phẩm mang đến những giá trị nhân văn sâu sắc, khẳng định sức mạnh của cái đẹp và lòng nhân ái. Qua đó, chúng ta cảm động và trân trọng tài năng và tấm lòng của Huấn Cao, đồng thời trân quý và suy ngẫm về giá trị của cái đẹp trong cuộc sống.

Bài tham khảo 2:

Hồi trống cổ thành thuộc hồi thứ 28 kể lại diễn biến Quan Công gặp lại Trương Phi với nội dung hết sức gay cấn, hấp dẫn. Đoạn trích không chỉ hấp dẫn ở nội dung giàu kịch tính mà còn hấp dẫn bởi những chi tiết giàu ý nghĩa mà trước hết chính là chi tiết hồi trống.

Sau khi ba anh em Lưu – Quan – Trương rời bỏ Tào Tháo và bị Tào Tháo đuổi đánh khiến ba anh em mỗi người một ngả: Lưu Bị chạy về với Viên Thiệu, Trương Phi ở Cổ Thành, còn Quan Công vì phải bảo vệ chị dâu (vợ Lưu Bị) nên phải ở lại chỗ Tào Tháo, nhưng Quan Công chỉ hàng Hán chứ không hàng Tào và đưa ra điều kiện khi nghe tin anh mình là Lưu Bị ở đâu lập tức sẽ đi tìm anh ngay. Quan Công lên đường tìm Lưu Bị và trong quá trình ấy đã gặp lại Trương Phi. Khi hai anh em gặp lại nhau đã có biết bao biến cố xảy ra.

Khi gặp lại Quan Công, ngay lập tức Trương Phi khẳng định Quan Công là kẻ phản bội bởi: Tôi trung không bao giờ thờ hai chủ (Trung thần thà chịu chết không chịu nhục. Có lẽ đâu đại trượng phu lại thờ hai chủ). Bởi vậy, khi biết Quan Công ở doanh trại của Tào Tháo, Trương Phi đã có hành động vô cùng quyết liệt, dứt khoát: Phi nghe xong, chẳng nói chẳng rằng, lập tức mặc áo giáp, vác mâu lên ngựa, dẫn một nghìn quân, đi tắt ra cửa bắc với mục đích đánh lại Quan Công. Dù nhận được lời khuyên từ hai phu nhân và Tôn Càn, Trương Phi vẫn nhất quyết không tin. Hơn nữa Trương Phi còn thấy một toán quân của Tào, cho đó là Trương Phi đem quân đến để bắt mình. Hai hiểu lầm công gộp với nhau khiến cho mâu thuẫn ngày càng lớn và cần giải quyết. Trương Phi đã lựa chọn hình thức thử thách cho Quan Công, đó là sau ba hồi trống Quan Công phải giết được tướng Tào để chứng minh sự trong sạch của mình. Bởi vậy hồi trống này có nhiều ý nghĩa.

Đối với Trương Phi đây là hồi trống có ý nghĩa thách thức Quan Công, đặt Quan Công vào thử thách buộc phải vượt qua để minh chứng cho sự trong sạch của bản thân. Cũng cần lưu ý số hồi trống mà Trương Phi đưa ra cho Quan Công là ba hồi, tại sao là ba hồi chứ không phải ít hơn hay nhiều hơn. Ta biết rằng, Trương phi là con người hết sức nóng nảy, bởi vậy nếu là năm hồi sẽ quá lâu và Trương Phi không thể kiên nhẫn chờ đợi. Còn nếu là một hồi thì lại quá ít khiến Quan Công bị đặt vào tình thế khó có thể chứng minh. Như vậy, ba hồi là hợp lí nhất, là thời gian vừa đủ để Quan Công minh chứng mình trong sạch, đồng thời ba hồi cũng thể hiện hi vọng, mong muốn của Trương Phi đối với Quan Công.

Còn đối với Quan Công đây là hồi trống minh oan. Khi nhận được yêu cầu của Trương Phi, Quan Công lập tức đồng ý ngay, bởi Quan Công hiểu rất rõ tính cách của Trương Phi, nếu không minh chứng được thì mãi mãi Trương Phi không công nhận sự trong sạch của Quan Công. Quan Công là người tự ra điều kiện để lấy lại lòng tin của Trương Phi, chém đầu Sái Dương, chấp nhận thêm điều kiện về thời gian của Trương Phi, nhanh chóng thực hiện. Sái Dương là tướng giỏi của Tào Tháo. Dưới trướng Tào Tháo, Sái Dương là người duy nhất không phục Quan Công. Tần Kì – một người trong số 6 tướng bị Quan Công giết lại là cháu ngoại của Sái Dương. Khi Tào Tháo không đồng ý cho đi giết Quan Công thì Sái Dương vẫn nhất quyết đi. Bởi vậy lựa chọn giết Sái Dương là lựa chọn đúng đắn nhất. Ngoài ra, để tăng sức thuyết phục với Trương Phi, Quan Công còn bắt một tên lính Tào, kể lại đầu đuôi cho Trương Phi hiểu. Quan Công là người trung nghĩa, tài năng, khôn khéo, bình tĩnh, gỡ được tình thế khó khăn.

Sau những khó khăn, thử thách đó họ đã nhận ra nhau, bởi vậy hồi trống còn mang một ý nghĩa khác là hồi trống đoàn tụ. Sau khi nghe những lời chị dâu kể về vô vàn những khó khăn mà Quan Công phải trải qua để bảo vệ chị dâu bởi vậy Trương Phi đã quỳ xuống và khóc. Hành động đó đã cho thấy nỗi niềm thương anh sâu sắc cũng nhưng sự ân hận khi đã đối xử tệ bạc với anh, đồng thời hành động quỳ xuống cũng như là một lời tạ tội Trương Phi gửi đến Quan Công.

Với chi tiết nghệ thuật đặc sắc, giàu ý nghĩa, hồi trống không chỉ cho thấy tình cảm sâu nặng mà Trương Phi dành cho Quan công mà còn cho thấy sự bình tĩnh, bản lĩnh tự tin của Quan Công để minh chứng sự trong sạch của mình. Đồng thời chi tiết này cũng cho thấy tài năng nghệ thuật bậc thầy của tác giả.

Bài tham khảo 3:

Sương Nguyệt Minh, nhà văn chiến sĩ, qua từng tác phẩm mang đến góc nhìn mới về số phận con người. Tác phẩm của ông không chỉ ngọt ngào như phong cảnh làng quê, tình người mà còn chứa đựng vị cay xót của số phận'. 'Người ở bến sông Châu' là một bức tranh đầy xúc cảm về đau thương và tình yêu.

Bên cạnh hình ảnh bình dị về cuộc sống hòa bình thường ngày, Sương Nguyệt Minh lồng ghép những trăn trở về số phận con người sau chiến tranh. Chiến tranh đã qua, nhưng những hậu quả vẫn còn đọng lại, tạo nên những câu chuyện đầy xúc cảm. Câu chuyện về Mây - nữ quân y sĩ mạnh mẽ trở về, đánh thức lòng nhân văn trong người đọc.

Trong 'Người ở bến sông Châu', chúng ta được chứng kiến hình ảnh một Mây trở về với nước mặc dù cơ thể và tâm hồn đã chịu tổn thương nặng. Chiến tranh không chỉ lấy đi vẻ đẹp của tuổi trẻ mà còn tước đi những thứ quý giá nhất trong cuộc sống. Đau thương và mất mát đưa đến những bài học về lòng nhân ái, tình thương và sự kiên cường giữa khó khăn.

Cùng với đó, chiến tranh mang lại nỗi đau tận cùng cho tâm hồn của dì Mây. Bi kịch và hiểu lầm không lường trước đã tạo nên bức tranh đau lòng khi chú San và gia đình tưởng Mây đã khuất xa. Chính trong ngày trở về, niềm hạnh phúc của dì Mây bị chôn vùi. Đau lòng hơn khi chú San, người đã cưới vợ mới trong khi Mây đang trở về. Mặc dù yêu thương vẫn còn đọng, Mây quyết định chúc phúc cho chú San và vợ mới. Tình cảnh trớ trêu lại tiếp tục khi chúng ta nhận ra họ chỉ cách nhau một hàng dâm bụt. Mặc dù đau khổ, Mây vẫn kiên định với quyết định 'Đằng nào cũng chỉ một người đàn bà khổ' và tự tạo niềm hạnh phúc cho người khác.

Dù gặp đau khổ, con người vẫn phải chiến đấu và sống tiếp. Trong dì Mây, tấm lòng vị tha và cao thượng tỏa sáng. Cô từ chối lời đề nghị làm lại từ đầu của chú San, chấp nhận đau khổ để nhường lại hạnh phúc. Từ ngày đó, Mây, mặc cho nỗi buồn, vẫn cố gắng vượt qua khó khăn và tạo điều tốt đẹp trong cuộc sống. Bằng cách chèo đò phụ cha, đưa lũ trẻ đi học mà không lấy tiền, Mây thể hiện lòng nhân ái và tình thương. Mặt khác, cô mang theo niềm vững vàng và lòng dũng cảm từ những năm chiến tranh. Trái tim của Mây, một lần nữa, rỉ máu trong tiếng khóc 'nghe xót ra, tủi hờn, xen lẫn niềm ao ước, chờ mong và vui buồn lẫn lộn'. Mặc dù thím Ba đã mất, Mây vẫn nhận nuôi thằng Cún và quyết định sống một cuộc đời lặng lẽ trên căn lều nhỏ nhưng đầy ấm áp.

Cuối câu chuyện, tác giả nhấn mạnh sự thay đổi nhỏ trong tiếng ru của Mây 'lúc đầu trầm lắng, nghèn nghẹn, xót xa, sau đó êm ái, trong sáng, mênh mang, ngân nga sâu lắng thận sâu thẳm con tim'. Tiếng ru, có lẽ, cũng là tiếng lòng. Ban đầu, tiếng ru chứa đựng nỗi buồn về quá khứ và những khát khao không đạt được hiện tại. Tuy nhiên, sau cùng, nó trở nên trong sáng hơn, thể hiện sự chấp nhận với số phận. Dù thế nào, cuộc sống vẫn tiếp diễn.

Thành công lớn nhất của truyện ngắn nằm ở góc nhìn độc đáo của Sương Nguyệt Minh về số phận của phụ nữ thời hậu chiến. Ông tận dụng và khai thác những phẩm chất ẩn sâu bên trong họ qua những thăng trầm và thách thức. Ông xây dựng những tình huống độc đáo, tạo nên nút thắt trong câu chuyện, làm cho nhân vật tỏa sáng với tính cách và phẩm chất tự nhiên nhất.

Chiến tranh đã qua, nhưng vết thương trong tâm hồn vẫn còn đọng mãi. Dù đối mặt với đau khổ, người lính vẫn tiếp tục sống - sống cao thượng và lòng bao dung. Truyện ngắn 'Người ở bến sông Châu' là một bức tranh về tội ác của chiến tranh, nhắc nhở chúng ta phải trân trọng sự hi sinh của những người anh hùng. Đồng thời, nó là một lời nhắc nhở để yêu thương và quý trọng những người xung quanh.

Bài tham khảo 4:

'Tứ đại danh tác' của Trung Hoa bao gồm 'Tam quốc diễn nghĩa', 'Thủy Hử', 'Tây du kí' và 'Hồng lâu mộng'. Trong số đó, tôi ấn tượng với đoạn trích 'Hồi trống Cổ Thành' trong 'Tam quốc diễn nghĩa'. Đoạn trích này tuy ngắn nhưng đã thể hiện tư tưởng và tài năng của tác giả một cách xuất sắc.

'Tam quốc diễn nghĩa' là bộ tiểu thuyết lịch sử kể về ba tập đoàn phong kiến Trung Hoa. 'Hồi trống Cổ Thành' thuộc hồi thứ 28, nói về cuộc gặp gỡ giữa Quan Công và Trương Phi trước cổng Cổ Thành. Đoạn trích tóm gọn một cách tinh tế nét độc đáo của mỗi nhân vật cũng như tài năng viết của tác giả.

Gặp nhau sau thời gian dài xa cách, Quan Công và Trương Phi, đối diện với hoàn cảnh éo le, đã bộc lộ tính cách và phẩm chất đặc biệt của họ. Trương Phi, tưởng anh em mình đã phản bội, quyết liệt dẫn quân đòi sống chết. Trong khi đó, Quan Công bằng lòng chấp nhận thách thức và kiên quyết bảo vệ danh dự. Cuộc gặp gỡ này làm nổi bật sự kiên trung và tình nghĩa hữu ích của họ giữa thời kỳ loạn lạc.

Trương Phi dẫn quân với niềm tin sai lầm rằng Quan Công đã phản bội. Mặc dù hai chị dâu và Tôn Càn giải thích, Trương Phi vẫn kiên trì, châm ngôn 'Trung thần thà chịu chết, không chịu nhục'. Sự thay đổi trong cách xưng hô cũng phản ánh mâu thuẫn giữa họ. Trong khi Quan Công duy trì mối quan hệ thân thiết, Trương Phi thể hiện sự tức giận và thách thức.

Mâu thuẫn leo thang khi tướng Sái Dương xuất hiện, kích thích cảm xúc của Trương Phi. Nhưng Quan Công thông minh và anh dũng, sử dụng cơ hội để làm rõ tình hình. Cuộc thỏa thuận với Vân Trường đặt ra thách thức chém tướng địch trong ba hồi trống. Quan Công vượt qua thách thức này và giải thích lầm lạc, hóa giải hiểu lầm giữa hai anh em. Trương Phi nhận ra sai lầm và lạy anh mình.

Đồng bộ những hành động và lời nói làm nổi bật tính cách và phẩm chất của Trương Phi và Quan Công. Trương Phi nóng nảy, nhưng trọng nghĩa và sẵn lòng nhận lỗi. Quan Công mềm mỏng, điềm tĩnh, nhưng kiên quyết và dứt khoát. Sự đối lập này làm nổi bật giá trị đạo đức về tình huynh đệ và lòng dũng cảm, mưu trí của họ trong bối cảnh loạn lạc.

Không chỉ thành công ở nội dung, tác phẩm còn ấn tượng ở khía cạnh nghệ thuật. Nhân vật được biểu hiện chủ yếu qua hành động và lời nói, trở thành những hình mẫu tiêu biểu với tính cách đặc trưng. Tình huống truyện xây dựng hấp dẫn, kịch tính, thu hút sự tò mò của độc giả. Bằng ngôn ngữ đơn giản và lối văn biền ngẫu, tác phẩm trở nên dễ hiểu.

Để đạt thành công, tài năng của tác giả không thể phủ nhận. Bằng bút pháp tài hoa, nhà văn tái hiện xã hội Trung Hoa thời Tam quốc. Bộ tiểu thuyết nói chung và đoạn trích 'Hồi trống Cổ Thành' nói riêng phản ánh chân thực biến động lịch sử và chính trị. Kết hợp tài tình yếu tố chính sử và dã sử, phương pháp kể chuyện 'bảy phần thực, ba phần hư' giúp tránh khỏi sự khô khan. Độc giả cảm nhận rõ ý nghĩa, thông điệp của tác phẩm, từ việc phản ánh xã hội đến khát vọng về quốc gia thống nhất và hòa bình. Nhân dân, tình yêu nghĩa, lòng dũng cảm, sự mưu trí đều được thể hiện qua nhân vật Quan Công và Trương Phi. Mọi yếu tố này kết hợp tạo nên một tác phẩm lừng lẫy suốt hàng thế kỉ.

'Hồi trống Cổ Thành' và 'Tam quốc diễn nghĩa' đang giữ sức hút đối với mọi thế hệ độc giả, chứng minh sức ảnh hưởng lâu dài. Giá trị tốt đẹp của tác phẩm vẫn được truyền đồng, được coi là một trong những 'danh tác' nổi tiếng.

Bài tham khảo 5:

Chào thầy/ cô và các bạn. Mình là A, hôm nay mình sẽ thuyết trình về vấn đề giá trị nội dung và giá trị nghệ thuật trong truyện ngắn Chữ người tử tù của nhà văn Nguyễn Tuân. Cả lớp mình cùng lắng nghe nhé!

Tử tù Huấn Cao là người cầm đầu cuộc khởi nghĩa chống lại triều đình. Trước khi chịu án chém, ông bị đưa đến giam tại một nhà tù. Biết trong danh sách có ông Huấn Cao, người nổi tiếng viết chữ đẹp, viên quản ngục đã cho người quét dọn phòng giam nơi Huấn Cao và những người tử tù sẽ ở. Trong những ngày Huấn Cao ở tù, viên quản ngục đã biệt đãi ông và những người đồng chí của ông. Sở nguyện của viên quản ngục là xin được chữ viết của Huấn Cao. Lúc đầu, Huấn Cao tỏ ý khinh miệt, nhưng khi hiểu được tấm lòng viên quản ngục, ông quyết định cho chữ vào cái đêm trước khi bị xử chém. Trong đêm đó, ông Huấn Cao tay viết như rồng bay phượng múa trên tấm lụa bạch còn viên quản ngục và thầy thơ lại thì khúm núm đứng bên cạnh. Sau khi cho chữ, Huấn Cao khuyên viên quản ngục về quê để giữ cho "thiên lương" trong sáng. Viên quản ngục nghe lời khuyên của ông một cách kính cẩn "Kẻ mê muội này xin bái lĩnh".

Chữ người tử tù là truyện ngắn đặc sắc kết tinh được tài năng và tầm vóc tư tưởng của nhà văn của Nguyễn Tuân. Thành công của tác phẩm không chỉ ở việc nhà văn đã xây dựng thành công tình huống truyện độc đáo mà còn bởi những nét đặc sắc về nội dung cũng như nghệ thuật.

Đầu tiên là nghệ thuật xây dựng tình huống truyện độc đáo. Huấn Cao - một tử tù và viên quản ngục tình cờ gặp nhau và trở thành tri âm tri kỉ trong một hoàn cảnh đặc biệt: nhà lao nơi quản ngục làm việc. Tình huống độc đáo này đã làm nổi bật vẻ đẹp hình tượng Huấn Cao, làm sáng tỏ tấm lòng biệt nhỡn liên tài của quản ngục đồng thời thể hiện sâu sắc chủ đề tác phẩm: ca ngợi cái đẹp, cái thiện có thể chiến thắng cái xấu cái ác ngay ở nơi bóng tối bao trùm, nơi cái ác ngự trị.

Có thể nói, trong truyện ngắn này, nhà văn Nguyễn Tuân đã rất sáng tạo, không kém phần kì công khi xây dựng thành công khung cảnh cho chữ. Đó là cảnh xưa nay chưa từng thấy, cảnh cho chữ diễn ra trong chính ngục thất, nơi Huấn Cao bị giam giữ nhưng được miêu tả hết sức thiêng liêng, cổ kính làm cho cảnh cho chữ tạo ấn tượng sâu sắc hơn cả. Đoạn văn miêu tả cảnh cho chữ đã thể hiện được tài năng bậc thầy của Nguyễn Tuân không chỉ trong việc xây dựng tình huống mà còn ở việc lựa chọn, sử dụng ngôn ngữ điêu luyện, bút pháp đối lập trong tạo dựng cảnh. Thủ pháp đối lập cùng ngôn ngữ tinh tế đã làm cho cảnh cho chữ hiện lên đầy đủ với vẻ đẹp trang trọng, uy nghi, rực rỡ.

Cuối cùng là nghệ thuật xây dựng nhân vật. Chữ người tử tù xoay quanh hai nhân vật chính là Huấn Cao và viên quản ngục, tuy không miêu tả quá nhiều nhưng nhà văn lại chọn lọc được những khoảnh khắc đắt giá, khi nhân vật bộc lộ được những phẩm chất, vẻ đẹp đặc biệt. Huấn Cao được miêu tả với những nét tính cách ấn tượng, đó là người anh hùng ngang tàng, kiêu bạc có tài năng hơn người nhưng cũng là người nghệ sĩ có tâm trong sáng. Viên quản ngục là đại diện của triều đình phong kiến nhưng ở ông lại có biệt nhỡn liên tài, có thiên lương trong sáng, đáng quý có thể lay động lòng người.

Qua Chữ người tử tù, Nguyễn Tuân không chỉ tái hiện một câu chuyện đặc sắc mà còn thể hiện được thái độ trân trọng đối với người tài, cái tài, đồng thời thể hiện quan niệm và tư duy nghệ thuật đầy sâu sắc: cái tài phải gắn liền với cái tâm, cái đẹp phải đi đôi với cái thiện và thiên lương cao quý.

Bài nói của mình đến đây là kết thúc. Cảm ơn thầy/ cô và các bạn đã chú ý lắng nghe và mình rất mong sẽ nhận được lời góp ý, nhận xét của cả lớp để bài nói được hoàn thiện hơn.