KHỞI ĐỘNG

Câu hỏi: Tại sao khi đẩy nhẹ cửa, tay ta đặt xa các bản lề của cánh cửa (hình a) thì mở cửa sẽ dễ dàng hơn khi đặt tay gần bản lề (hình b)?

Giải chi tiết:

Khi đẩy nhẹ cửa, tay ta đặt xa các bản lề của cánh cửa (hình a) thì mở cửa sẽ dễ dàng hơn khi đặt tay gần bản lề vì giá của lực càng cách xa trục quay, moment lực càng lớn và tác dụng làm quay càng lớn.

I. LỰC CÓ THỂ LÀM QUAY VẬT

Câu 1: Thí nghiệm:

Chuẩn bị:

- Thanh nhựa cứng có lỗ cách đều;

- Giá thí nghiệm;

- Các quả nặng có móc treo.

Tiến hành:

- Gắn thanh nhựa lên giá tại trục quay O sao cho thanh nằm cân bằng theo phương ngang (Hình 18.1).

- Lần lượt treo quả nặng vào các vị trí A, O, C trên thanh và quan sát hiện tượng xảy ra.

Từ kết quả thí nghiệm thực hiện nhiệm vụ sau:

1. Treo quả nặng vào vị trí nào thì thanh quay và các vị trí nào thì thanh không quay?

2. Mô tả tác dụng làm quay của lực Khi treo quả nặng vào điểm A và điểm C.

Giải chi tiết:

1. Treo quả nặng vào vị trí A, B, C thì thanh quay và vị trí O thì thanh không quay.

2. Khi treo quả nặng vào điểm A và điểm C thì thanh cân bằng.

Câu 2: Lấy tay tác dụng vào cửa các lực khác nhau theo chiều mũi tên biểu diễn như hình 18.2. Đường chứa mũi tên biểu diễn lực còn gọi là giá của lực. Trường hợp nào lực làm quay cánh cửa?

Giải chi tiết:

Lực làm quay cánh cửa là C.

Câu 3:

1. Vị trí tác dụng lực nào trong hình 18.3 có thể làm tay nắm cửa quay quanh trục của nó? Vị trí nào làm tay nắm cửa không quay quanh trục của nó?

2. Lực tác dụng ở vị trí nào có thể làm cho tay nắm cửa dễ dàng quay hơn?

Giải chi tiết:

1. Vị trí tác dụng lực trong hình 18.3 có thể làm tay nắm cửa quay quanh trục của nó là B,C.

Vị trí làm tay nắm cửa không quay quanh trục của nó là A.

2. Lực tác dụng ở vị trí C có thể làm cho tay nắm cửa dễ dàng quay hơn.

II. MOMENT LỰC

Câu 1: Thí nghiệm

Chuẩn bị: Dụng cụ thí nghiệm như ở Hình 18.1.

Tiến hành:

Thực hiện thí nghiệm và hoàn thành vào vở theo mẫu Bảng 18.1.

1. Tác dụng làm quay của lực phụ thuộc vào độ lớn của lực như thế nào?

2. Giá của lực càng xa trục thì tác dụng làm quay của lực thay đổi như thế nào?

Giải chi tiết:

1. Lực càng lớn, momen lực càng lớn lực, tác dụng làm quay càng lớn.

2. Giá của lực càng cách xa trục quay, momen lực càng lớn tác dụng làm quay càng lớn.

Câu 2: So sánh momen lực F₁ và momen lực F₂ ở hình 18.4a và hình 18.4b.

Giải chi tiết:

Hình 18.4a: độ lớn lực F₁ và F₂ bằng nhau, khoảng cách giá của lực F₂ cách xa trục quay hơn lực F₁ --> momen lực F₂ lớn hơn F₁.

Hình 18.4b: độ lớn lực F₁ nhỏ hơn F₂, khoảng cách giá của 2 lực đến trục quay là như nhau --> momen lực F₂ lớn hơn F₁.