BÀI 14: CÁCH MẠNG THÁNG TÁM NĂM 1945

(16 CÂU)

1. NHẬN BIẾT (6 CÂU)

Câu hỏi 1: Từ hình ảnh dưới đây, hãy chia sẻ những điều em biết về địa danh này và một số hoạt động của Bác Hồ tại đây.

Trả lời:

• Đây là địa danh Pác Bó (Cao Bằng)
• Đây là nơi được Bác Hồ chọn làm căn cứ địa lãnh đạo cách mạng và là nơi có dấu ấn quan trọng trong cuộc kháng chiến chống Pháp và chống Mỹ của dân tộc.
• Nơi đây lưu giữ những chứng tích và dấu ấn của cách mạng và của Bác Hồ.

Câu hỏi 2: Cuộc tổng khởi nghĩa trong Cách mạng Tháng Tám diễn ra ở những tỉnh, thành phố nào?

Trả lời:

Cuộc tổng khởi nghĩa trong Cách mạng Tháng Tám diễn ra ở những tỉnh, thành phố:

• Hà Nội
• Huế
• Sài Gòn

Câu hỏi 3: Sự kiện nào đánh dấu thắng lợi của Cách mạng tháng Tám năm 1945?

Trả lời:

Sự kiện đánh dấu thắng lợi của Cách mạng tháng Tám năm 1945:

Sự kiện đánh dấu thắng lợi của Cách mạng Tháng Tám năm 1945 là sự kiện Chủ tịch Hồ Chí Minh đọc Tuyên ngôn Độc lập tại Quảng trường Ba Đình, Hà Nội vào ngày 2/9/1945, chính thức tuyên bố sự ra đời của nước Việt Nam Dân chủ Cộng hòa. Đây là mốc lịch sử quan trọng, khẳng định thắng lợi của cuộc Cách mạng Tháng Tám và sự chấm dứt ách thống trị của thực dân Pháp và chế độ phong kiến tại Việt Nam

Câu hỏi 4: Nước Việt Nam Dân chủ Cộng hòa được thành lập vào ngày tháng năm nào?

Trả lời:
Nước Việt Nam Dân chủ Cộng hòa được thành lập vào:

• Nước Việt Nam Dân chủ Cộng hòa được thành lập vào ngày 2 tháng 9 năm 1945.
• Đây là ngày Chủ tịch Hồ Chí Minh đọc Tuyên ngôn Độc lập tại Quảng trường Ba Đình, Hà Nội, tuyên bố chấm dứt chế độ thực dân và phong kiến, khẳng định nền độc lập của dân tộc Việt Nam.

Câu hỏi 5: Kể tên một số nhân vật lịch sử có đóng góp quan trọng trong Chiến thắng Cách mạng tháng Tám năm 1945

Trả lời:

Một số nhân vật lịch sử có đóng góp quan trọng trong Chiến thắng Cách mạng Tháng Tám năm 1945:

• Chủ tịch Hồ Chí Minh: Lãnh đạo cuộc cách mạng và tuyên bố thành lập nước Việt Nam Dân chủ Cộng hòa.
• Võ Nguyên Giáp: Chỉ huy quân sự xuất sắc, tổ chức lực lượng Việt Minh.
• Trường Chinh: Tổng Bí thư Đảng Cộng sản, hoạch định chiến lược cho cuộc cách mạng.
• Phạm Văn Đồng: Lãnh đạo chính phủ cách mạng lâm thời, góp phần tổ chức kháng chiến.
• Nguyễn Lương Bằng: Lãnh đạo phong trào cách mạng tại miền Bắc, phát triển lực lượng Việt Minh.

Câu hỏi 6: Chia sẻ những điều em biết về Bản Tuyên ngôn Độc Lập năm 1945

Trả lời:

Những điều em biết về Bản Tuyên ngôn Độc Lập năm 1945:

• Bản Tuyên ngôn Độc lập được Chủ tịch Hồ Chí Minh đọc ngày 2/9/1945 tại Quảng trường Ba Đình, tuyên bố sự ra đời của nước Việt Nam Dân chủ Cộng hòa.
• Trong văn kiện này, Hồ Chí Minh khẳng định quyền độc lập và chủ quyền của dân tộc Việt Nam, đồng thời tố cáo sự tàn bạo của thực dân Pháp. Bản Tuyên ngôn đã nêu rõ: “Nước Việt Nam có quyền hưởng tự do và độc lập...” và thể hiện ý chí quyết tâm bảo vệ độc lập của toàn dân tộc.

2. THÔNG HIỂU (7 CÂU)

Câu hỏi 1: Hoàn thành bảng thông tin về các sự kiện chính trong Cách mạng tháng Tám năm 1945

Trả lời:

Câu hỏi 2: Trình bày một số thắng lợi tiêu biểu trong Cách mạng tháng Tám năm 1945

Trả lời:

Một số thắng lợi tiêu biểu trong Cách mạng Tháng Tám năm 1945:

• Ngày 19/8/1945, nhân dân Hà Nội khởi nghĩa giành chính quyền thành công, mở đầu cho phong trào khởi nghĩa toàn quốc.
• Ngày 23/8/1945, Huế – kinh đô của triều đình nhà Nguyễn – cũng giành được chính quyền sau cuộc khởi nghĩa của nhân dân.
• Ngày 25/8/1945, Sài Gòn và các tỉnh Nam Bộ hoàn toàn giành chính quyền, đánh dấu sự thắng lợi trên phạm vi cả nước.
• Ngày 2/9/1945, Chủ tịch Hồ Chí Minh đọc Tuyên ngôn Độc lập tại Quảng trường Ba Đình, chính thức tuyên bố sự ra đời của nước Việt Nam Dân chủ Cộng hòa.

Câu hỏi 3: Tại sao Cách mạng Tháng Tám năm 1945 được coi là một cuộc cách mạng toàn dân?

Trả lời:

Cách mạng Tháng Tám năm 1945 được coi là cách mạng toàn dân vì:

• Toàn thể nhân dân tham gia: Cuộc cách mạng đã huy động sự tham gia của mọi tầng lớp nhân dân từ nông dân, công nhân, trí thức đến binh lính, dân tộc thiểu số và tôn giáo. Họ đoàn kết dưới sự lãnh đạo của Việt Minh để cùng nhau đấu tranh giành chính quyền.
• Khởi nghĩa toàn quốc: Từ thành thị đến nông thôn, từ Bắc vào Nam, nhân dân khắp nơi nổi dậy giành chính quyền, tạo nên sức mạnh tổng hợp toàn dân. Các thành phố lớn như Hà Nội, Huế, Sài Gòn đều giành chính quyền thắng lợi.
• Mục tiêu chung của dân tộc: Cuộc cách mạng nhằm lật đổ ách thống trị của thực dân và chế độ phong kiến, đem lại độc lập cho đất nước và tự do cho nhân dân. Đây là mục tiêu chung của toàn thể dân tộc Việt Nam vào thời điểm đó.

Câu hỏi 4: Tại sao cuộc khởi nghĩa Cách mạng Tháng Tám được coi là thắng lợi có ý nghĩa lịch sử to lớn?

Trả lời:

Cuộc khởi nghĩa Cách mạng Tháng Tám năm 1945 được coi là thắng lợi có ý nghĩa lịch sử to lớn vì đã chấm dứt ách thống trị thực dân Pháp, kết thúc hơn 80 năm đô hộ và mở ra một kỷ nguyên mới cho dân tộc Việt Nam. Sự kiện này đánh dấu sự ra đời của nước Việt Nam Dân chủ Cộng hòa, khẳng định quyền tự chủ và chủ quyền dân tộc. Ngoài ra, Cách mạng Tháng Tám còn khơi dậy tinh thần yêu nước và lòng tự hào dân tộc, tạo nền tảng cho các cuộc kháng chiến sau này, đồng thời góp phần vào phong trào giải phóng dân tộc trên thế giới.

Câu hỏi 5: Vai trò của Đảng Cộng sản Việt Nam trong việc lãnh đạo cuộc Cách mạng Tháng Tám là gì?

Trả lời:

Vai trò của Đảng Cộng sản Việt Nam trong việc lãnh đạo cuộc Cách mạng Tháng Tám:

• Lãnh đạo và định hướng: Đảng xác định đường lối, chủ trương và phương pháp đấu tranh cho cuộc cách mạng.
• Tập hợp lực lượng: Đảng huy động quần chúng nhân dân tham gia, tạo thành một lực lượng mạnh mẽ dưới sự lãnh đạo của Việt Minh.
• Xây dựng mặt trận thống nhất: Đảng kết hợp các lực lượng yêu nước để tăng cường sức mạnh đấu tranh chống thực dân và phát xít.
• Đề ra thời điểm khởi nghĩa: Đảng xác định thời cơ khởi nghĩa, dẫn đến thành công nhanh chóng.
• Tổ chức bộ máy chính quyền: Sau khi giành chính quyền, Đảng nhanh chóng xây dựng và củng cố nhà nước mới.

Câu hỏi 6: Kể lại câu chuyện Người đội viên mưu trí, dũng cảm

Trả lời:

Kim Đồng tên thật là Nông Văn Dền, người dân tộc Nùng, quê ở xã Trường Hà (Hà Quảng, Cao Bằng), rất đáng tự hào. Năm 1941, khi mới chỉ 14 tuổi, Kim Đồng được chọn làm Đội trưởng đầu tiên của Đội Nhi đồng cứu quốc. Trong các lần làm nhiệm vụ giao liên, cậu bé luôn thể hiện sự mưu trí và dũng cảm.

Một lần, sau khi dẫn cán bộ vào căn cứ, Kim Đồng bất ngờ phát hiện quân địch đang phục kích, chờ bắt các cán bộ đang họp trong một hang núi. Không hoang mang, Kim Đồng nhanh trí phân công cho người bạn đi báo gấp cho các cán bộ, còn mình sẽ đánh lạc hướng quân địch. Cậu lao vào giữa chỗ phục kích, thu hút sự chú ý của quân địch. Khi thấy Kim Đồng, quân địch lập tức rượt đuổi và bắn lia lịa. Nhờ hành động dũng cảm của Kim Đồng, các cán bộ kịp thời rút lui an toàn.

Tuy nhiên, Kim Đồng đã bị trúng đạn và hi sinh anh dũng khi mới tròn 14 tuổi. Năm 1997, để ghi nhận công lao to lớn của cậu, Kim Đồng đã được truy tặng danh hiệu Anh hùng Lực lượng vũ trang nhân dân. Hình ảnh của Kim Đồng mãi mãi sống trong lòng nhân dân như một biểu tượng của lòng yêu nước và tinh thần đấu tranh vì độc lập.

Câu hỏi 7: Kể lại câu chuyện Bác Hồ với bản Tuyên ngôn độc lập

Trả lời:

Ngày 22 tháng 8 năm 1945, Bác Hồ đã rời Tân Trào để trở về Hà Nội. Đến chiều 25 tháng 8, Bác được đưa đến ngôi nhà số 48 phố Hàng Ngang, nơi thuộc sở hữu của ông Trịnh Văn Bô, một nhà tư sản yêu nước. Trong căn phòng nhỏ trên tầng hai, Bác đã cặm cụi làm việc suốt nhiều ngày, vừa viết vừa đánh máy để soạn thảo bản Tuyên ngôn Độc lập.

Sáng ngày 30 tháng 8 năm 1945, Bác mời một số đồng chí đến để trao đổi và góp ý cho bản thảo. Sau đó, Bác đã bổ sung và hoàn chỉnh tài liệu quan trọng này. Đúng 14 giờ ngày 2 tháng 9 năm 1945, chính quyền cách mạng ở Hà Nội tổ chức một cuộc mít tinh lớn tại Quảng trường Ba Đình, thu hút hàng chục vạn đồng bào tham gia. Tại lễ đài cao và trang nghiêm, Chủ tịch Hồ Chí Minh đã đọc bản Tuyên ngôn Độc lập, khai sinh ra nước Việt Nam Dân chủ Cộng hòa – Nhà nước dân chủ nhân dân đầu tiên ở Đông Nam Á.

3. VẬN DỤNG (3 CÂU)

Câu hỏi 1: Em hãy tìm hiểu về một nhân vật lịch sử có đóng góp quan trọng trong Cách mạng tháng Tám năm 1945 và trình bày trước lớp

Trả lời:

Trường Chinh, tên thật là Đặng Xuân Khu, sinh năm 1907 tại Thái Nguyên. Ông là một trong những lãnh đạo chủ chốt của Đảng Cộng sản Việt Nam và giữ vai trò Tổng Bí thư trong thời kỳ Cách mạng tháng Tám năm 1945. Trường Chinh đã đóng góp quan trọng trong việc xây dựng đường lối chính trị của Đảng, nhấn mạnh vai trò của nông dân và công nhân, cũng như tổ chức khởi nghĩa. Sự lãnh đạo của ông và các đồng chí đã dẫn đến thành công của cuộc Cách mạng, khai sinh ra nước Việt Nam Dân chủ Cộng hòa vào ngày 2 tháng 9 năm 1945. Những cống hiến và tầm nhìn của Trường Chinh đã góp phần định hình con đường cách mạng của dân tộc và vẫn được ghi nhớ trong lịch sử Việt Nam

Câu hỏi 2: Theo em, bài học từ Cách mạng Tháng Tám có ý nghĩa gì đối với công cuộc xây dựng và bảo vệ đất nước ngày nay?

Trả lời:

Cách mạng Tháng Tám năm 1945 để lại nhiều bài học quý giá cho công cuộc xây dựng và bảo vệ đất nước ngày nay:

• Tinh thần đoàn kết: Sự đoàn kết dân tộc là yếu tố then chốt để xây dựng một xã hội vững mạnh.
• Khát vọng độc lập, tự do: Bảo vệ chủ quyền quốc gia và phát triển đất nước theo hướng độc lập, tự chủ là mục tiêu hàng đầu.
• Vai trò lãnh đạo của Đảng: Nâng cao năng lực lãnh đạo của Đảng là cần thiết để đáp ứng yêu cầu phát triển.
• Giá trị của tri thức và khoa học: Sự chuẩn bị công phu và tính toán chiến lược nhấn mạnh tầm quan trọng của tri thức và công nghệ trong xây dựng đất nước.
• Khả năng thích ứng: Tinh thần sáng tạo và khả năng linh hoạt điều chỉnh chính sách giúp đất nước phát triển bền vững trong bối cảnh toàn cầu hóa.

Câu hỏi 3: Sưu tầm một số hình ảnh, bài thơ hoặc bài hát về Cách mạng tháng Tám năm 1945.

Trả lời:

Một số hình ảnh, bài thơ hoặc bài hát về Cách mạng tháng Tám năm 1945:

• Hình ảnh:

+ Chủ tịch Hồ Chí Minh đọc Tuyên ngôn Độc lập tại Quảng trường Ba Đình vào ngày 2 tháng 9 năm 1945

+ Người dân Hà Nội tham gia mít tinh kỷ niệm thành công của cuộc Cách mạng tháng Tám

+ Hình ảnh của các chiến sĩ cách mạng trong những ngày khởi nghĩa, thể hiện tinh thần quyết tâm giành độc lập

• Bài thơ Huế tháng Tám, Vui bất tuyệt của Tố Hữu, Ngọn quốc kì của Xuân Diệu, Tổng khởi nghĩa của Xuân Thuỷ,…;
• Bài hát Đoàn Vệ quốc quân của Phan Huỳnh Điểu, Ba Đình nắng của Bùi Công Kỳ,…