1. NHẬN BIẾT (5 CÂU)

Câu 1: Hãy nêu nguyên nhân dẫn đến Chiến tranh thế giới thứ hai.

Trả lời:

- Nguyên nhân dẫn đến chiến tranh thế giới thứ hai:

+ Sự phát triển không đồng đều về kinh tế và chính trị giữa các nước tư bản trong thời đại đế quốc chủ nghĩa đã làm so sánh lực lượng giữa các nước thay đổi căn bản, khiến cho sự phân chia thế giới theo hệ thống Vécxai - Oasinhtơn không còn phù hợp.

+ Cuộc đại khủng hoảng kinh tế thế giới 1929 - 1933 làm sâu sắc thêm những mâu thuẫn của chủ nghĩa tư bản, tạo điều kiện cho các thế lực phát xít lên cầm quyền ở Đức, Italia và Nhật Bản. Các thế lực phát xít là thủ phạm gây ra chiến tranh.

+ Chính sách thỏa hiệp, nhượng bộ của các nước phương Tây nhằm chĩa mũi nhọn chiến tranh về phía Liên Xô đã tạo điều kiện cho phe phát xít gây chiến.

Câu 2: Trình bày nội dung của giai đoạn 1 của chiến tranh thế giới thứ 2 (1/9/1939 – tháng 11/1942).

Trả lời:

Giai đoạn I: Chiến tranh bùng nổ và lan rộng khắp thế giới (1/9/1939 – tháng 11/1942)

+ Ngày 1/9/1939, Đức tấn công Ba Lan. Ngày3/9/1939, Anh, Pháp tuyên chiến với Đức. Chiến tranh thế giới bắt đầu.

+ Từ tháng 4 đến tháng 7/1940, Đức đánh chiếm Pháp, tấn công Anh.

+ Mùa hè 1941, Đức chiếm hầu hết các nước tư bản châu Âu.

+ Ngày 22/6/1941, Đức tấn công Liên Xô trên dọc tuyến biên giới phía tây. Đến tháng 10, Đức uy hiếp Thủ đô Mát-xcơ-va.

+ Tháng 12/1941, Nhật Bản tấn công căn cứ Trân Châu cảng của Mỹ ở Thái Bình Dương, Mỹ chính thức tham gia vào chiến tranh. Chiến tranh lan rộng toàn thế giới.

+ Tháng 1/1942, Mặt trận Đồng minh chống phát xít được thành lập với ba trụ cột là Liên Xô, Mỹ, Anh.

Câu 3: Trình bày nội dung của giai đoạn giai đoạn 2 (tháng 11/1942 đến tháng 8/1945) của Chiến tranh thế giới thứ hai.

Trả lời:

+ Từ tháng 1/1942 đến tháng 2/1943, Liên Xô phản công và giành thắng lợi trước quân phát xít tại thành phố Xta-lin-grát, tạo nên bước ngoặt của cuộc chiến tranh: từ phòng ngự chuyển sang phản công.

+ Tháng 6/1944, liên quân Mỹ, Anh và Đồng minh đổ bộ vào Noóc-măng-đi (Bắc Pháp), mở mặt trận thứ hai ở Tây Âu, giải phỏng nước Pháp.

+ Ngày 16/4/1945, quân đội Liên Xô mở chiến dịch công phá Béc-lin (Đức).

+ Ngày 9/5/1945, Đức kí văn kiện đầu hàng Đồng minh không điều kiện. Chiến tranh kết thúc ở châu Âu.

+ Ngày 6 và ngày 9/8/1945, Mỹ ném hai quả bom nguyên tử xuống thành phố Hi-rô-si-ma và Na-ga-sa-ki của Nhật Bản,

+ Ngày 8/8/1945, Liên Xô mở cuộc tấn công quân Nhật ở Đông Bắc Trung Quốc.

+ Ngày 15/8/1945, Nhật Bản tuyên bố đầu hàng Đồng minh không điều kiện. Chiến tranh thế giới thứ hai kết thúc.

Câu 4: Trình bày diễn biến chính của Chiến tranh thế giới thứ hai.

Trả lời:

- Giai đoạn I: Chiến tranh bùng nổ và lan rộng khắp thế giới (1/9/1939 – tháng 11/1942)

+ Ngày 1/9/1939, Đức tấn công Ba Lan. Ngày3/9/1939, Anh, Pháp tuyên chiến với Đức. Chiến tranh thế giới bắt đầu.

+ Từ tháng 4 đến tháng 7/1940, Đức đánh chiếm Pháp, tấn công Anh.

+ Mùa hè 1941, Đức chiếm hầu hết các nước tư bản châu Âu.

+ Ngày 22/6/1941, Đức tấn công Liên Xô trên dọc tuyến biên giới phía tây. Đến tháng 10, Đức uy hiếp Thủ đô Mát-xcơ-va.

+ Tháng 12/1941, Nhật Bản tấn công căn cứ Trân Châu cảng của Mỹ ở Thái Bình Dương, Mỹ chính thức tham gia vào chiến tranh. Chiến tranh lan rộng toàn thế giới.

+ Tháng 1/1942, Mặt trận Đồng minh chống phát xít được thành lập với ba trụ cột là Liên Xô, Mỹ, Anh.

- Giai đoạn II: Quân Đồng minh chuyển sang phản công, chiến tranh kết thúc (tháng 11/1942 đến tháng 8/1945)

+ Từ tháng 1/1942 đến tháng 2/1943, Liên Xô phản công và giành thắng lợi trước quân phát xít tại thành phố Xta-lin-grát, tạo nên bước ngoặt của cuộc chiến tranh: từ phòng ngự chuyển sang phản công.

+ Tháng 6/1944, liên quân Mỹ, Anh và Đồng minh đổ bộ vào Noóc-măng-đi (Bắc Pháp), mở mặt trận thứ hai ở Tây Âu, giải phỏng nước Pháp.

+ Ngày 16/4/1945, quân đội Liên Xô mở chiến dịch công phá Béc-lin (Đức).

+ Ngày 9/5/1945, Đức kí văn kiện đầu hàng Đồng minh không điều kiện. Chiến tranh kết thúc ở châu Âu.

+ Ngày 6 và ngày 9/8/1945, Mỹ ném hai quả bom nguyên tử xuống thành phố Hi-rô-si-ma và Na-ga-sa-ki của Nhật Bản,

+ Ngày 8/8/1945, Liên Xô mở cuộc tấn công quân Nhật ở Đông Bắc Trung Quốc.

+ Ngày 15/8/1945, Nhật Bản tuyên bố đầu hàng Đồng minh không điều kiện. Chiến tranh thế giới thứ hai kết thúc.

Câu 5: Hãy nêu hậu quả của Chiến tranh thế giới thứ hai đối với lịch sử nhân loại.

Trả lời:

- Chiến tranh thế giới thứ hai kết thúc với sự sụp đổ hoàn toàn của chủ nghĩa phát xít.

- Chiến tranh thế giới thứ hai trở thành cuộc chiến tranh lớn nhất, khốc liệt nhất và tàn phá nặng nề nhất trong lịch sử nhân loại:

+ Lôi cuốn 76 quốc gia vào vòng khói lửa.

+ Khiến hơn 60 triệu người chế, 90 triệu người bị thương.

+ Phá hủy hàng triệu làng mạc, thành phố, nhà máy, xí nghiệp,…

+ Thiệt hại về vật chất ước tính khoảng 4000 tỉ USD.

2. THÔNG HIỂU (5 CÂU)

Câu 1: Phân tích vai trò của Liên Xô trong cuộc chiến chống phát xít.

Trả lời:

- Sau khi bị Đức tấn công trong Chiến dịch Barbarossa (6/1941), Liên Xô trở thành một trong những quốc gia chính chống phát xít. Trận Stalingrad (1942-1943) là bước ngoặt quan trọng, đánh dấu sự thất bại lớn đầu tiên của Đức Quốc xã.

- Liên Xô đã huy động lực lượng lớn để chiến đấu trên mặt trận phía Đông, gây thiệt hại nặng nề cho quân Đức, làm suy yếu khả năng tấn công của Đức ở các mặt trận khác.

- Từ năm 1943, Liên Xô liên tục phản công, giải phóng các vùng lãnh thổ bị Đức chiếm đóng và tiến quân vào Berlin vào tháng 5/1945, góp phần lớn vào việc kết thúc chiến tranh ở châu Âu.

- Cùng với Anh và Mỹ, Liên Xô đã hình thành liên minh mạnh mẽ, phối hợp trong các chiến dịch quân sự và ngoại giao để chống lại phe Trục.

Câu 2: Chiến thắng của Đồng minh trong Chiến tranh thế giới thứ hai có ý nghĩa gì đối với phong trào giải phóng dân tộc ở châu Á và châu Phi?

Trả lời:

- Chiến thắng của Đồng minh đã làm suy yếu các cường quốc thực dân châu Âu như Anh, Pháp, Hà Lan, Ý. Sự thất bại của Đức và Nhật cho thấy rằng các lực lượng quân phiệt có thể bị đánh bại, tạo niềm tin cho các phong trào đấu tranh giải phóng dân tộc ở châu Á và châu Phi.

- Sau chiến tranh, nhiều quốc gia ở châu Á và châu Phi bắt đầu giành độc lập, như Ấn Độ, Việt Nam, Indonesia, và nhiều quốc gia châu Phi khác.

- Cả Liên Xô và Mỹ đều ủng hộ các phong trào giải phóng dân tộc, một phần vì mục đích chiến lược trong Chiến tranh Lạnh. Điều này đã góp phần quan trọng vào việc thúc đẩy quá trình phi thực dân hóa ở nhiều khu vực trên thế giới.

Câu 3: Phân tích vai trò của Hiệp ước không xâm phạm Xô-Đức (1939) đối với diễn biến của Chiến tranh thế giới thứ hai.

Trả lời:

- Bối cảnh: Hiệp ước Xô-Đức (Molotov-Ribbentrop) được ký vào tháng 8/1939, ngay trước khi Đức tấn công Ba Lan. Hiệp ước này bao gồm cam kết không tấn công lẫn nhau và một thỏa thuận bí mật chia cắt các khu vực ảnh hưởng ở Đông Âu.

- Ảnh hưởng đối với Đức: Hiệp ước này đã tạo điều kiện cho Đức an tâm tấn công Ba Lan mà không lo ngại phải đối mặt với chiến tranh hai mặt trận. Điều này đã giúp Đức nhanh chóng mở rộng lãnh thổ ở châu Âu mà không gặp trở ngại từ Liên Xô trong giai đoạn đầu của chiến tranh.

- Ảnh hưởng đối với Liên Xô: Đối với Liên Xô, hiệp ước giúp nước này có thời gian chuẩn bị đối phó với cuộc chiến tiềm tàng với Đức. Tuy nhiên, năm 1941, Đức đã phá vỡ hiệp ước này và phát động Chiến dịch Barbarossa tấn công Liên Xô.

Câu 4: Vsao phát xít Đức, I-ta-li-a và quân phiệt Nhật Bản bị tiêu diệt trong Chiến tranh thế giới thứ hai?

Trả lời:

- Nguyên nhân khiến phát xít Đức, I-ta-li-a và quân phiệt Nhật Bản bị tiêu diệt trong Chiến tranh thế giới thứ hai:

+ Chiến tranh thế giới thứ hai là cuộc chiến tranh phi nghĩa do phe phát xít gây ra, đồng thời là cuộc chiến tranh chính nghĩa của phe Đồng minh, của các dân tộc bị phát xít chiếm đóng và của các lực lượng tiến bộ trên toàn thế giới.

+ Các dân tộc, toàn thể nhân loại tiến bộ luôn đoàn kết, kiên cường, sát cánh cùng lực lượng Đồng minh chiến đấu vì nền hoà bình, độc lập dân tộc, dân chủ và tiến bộ xã hội...

+ Tinh thần chiến đấu và ý chí kiên cường của quân đội các nước Đồng minh, đặc biệt là của Hồng quân Liên Xô là một nhân tố quan trọng góp phần làm nên thắng lợi.

Câu 5: Thắng lợi của Liên Xô và các nước Đồng minh trong Chiến tranh thế giới thứ hai có ý nghĩa lịch sử như thế nào?

Trả lời:

- Ý nghĩa:

+ Giúp nhân loại thoát khỏi thảm hoạ của chủ nghĩa phát xít, tạo nên bước chuyển biến căn bản của tình hình thế giới sau chiến tranh: sự ra đời của hệ thống các nước xã hội chủ nghĩa, tương quan giữa các nước tư bản chủ nghĩa thay đổi,...

+ Tạo điều kiện cho phong trào giải phóng dân tộc, phong trào vì hoà bình, dân chủ và tiến bộ xã hội phát triển.

3. VẬN DỤNG (4 CÂU)

Câu 1: So sánh chiến lược quân sự của Đức và Liên Xô trong Chiến tranh thế giới thứ hai.

Trả lời:

- Chiến lược của Đức: Đức áp dụng chiến lược chiến tranh chớp nhoáng (Blitzkrieg) trong giai đoạn đầu của chiến tranh, tập trung vào việc tấn công nhanh chóng và dồn dập bằng lực lượng không quân, xe tăng và bộ binh. Mục tiêu là chiếm lãnh thổ nhanh và làm tê liệt đối thủ trước khi họ kịp phản ứng.

- Chiến lược của Liên Xô: Liên Xô ban đầu chịu nhiều tổn thất do cuộc tấn công bất ngờ từ Đức. Tuy nhiên, họ nhanh chóng điều chỉnh chiến lược, tập trung vào việc phòng thủ và kéo dài thời gian để làm suy yếu quân Đức. Cuối cùng, Liên Xô chuyển sang phản công với quy mô lớn, đặc biệt là tại trận Stalingrad và trận Kursk.

Câu 2: Lý giải vì sao các cường quốc phát xít (Đức, Nhật, Ý) lại thất bại trong Chiến tranh thế giới thứ hai.

Trả lời:

- Đức và Nhật đã mở rộng quá nhanh trên quá nhiều mặt trận mà không đủ nguồn lực để duy trì, dẫn đến thất bại. Đức bị kiệt quệ trong cuộc chiến kéo dài ở Đông Âu, trong khi Nhật bị suy yếu nghiêm trọng bởi chiến dịch ở Thái Bình Dương.

- Mặc dù cả Đức, Ý, và Nhật đều thuộc phe Trục, nhưng họ không có sự phối hợp chặt chẽ trong chiến lược quân sự. Mỗi quốc gia hành động riêng lẻ theo mục tiêu của mình.

- Phe Đồng minh, đặc biệt là Mỹ, có nguồn lực và công nghệ vượt trội, bao gồm cả việc phát triển bom nguyên tử. Điều này đã tạo lợi thế quyết định trong cuộc chiến.

Câu 3: Hãy cho biết tác động của Hiệp ước Versailles (1919) đối với sự bùng nổ của Chiến tranh thế giới thứ hai.

Trả lời:

- Hậu quả của Hiệp ước đối với Đức: Hiệp ước Versailles buộc Đức phải chịu toàn bộ trách nhiệm về Chiến tranh thế giới thứ nhất, mất phần lớn lãnh thổ và thuộc địa, chịu thiệt hại nặng nề về kinh tế và quân sự. Điều này gây ra sự phẫn uất lớn trong lòng người dân Đức, tạo điều kiện cho sự trỗi dậy của chủ nghĩa phát xít và Adolf Hitler.

- Sự bất mãn của các quốc gia khác: Ý và Nhật, dù thuộc phe thắng trận, cũng cảm thấy bị thiệt thòi trong quá trình phân chia lợi ích sau chiến tranh. Điều này khuyến khích họ theo đuổi các chính sách bành trướng sau này, góp phần dẫn đến Chiến tranh thế giới thứ hai.

- Sự yếu kém của Hội Quốc Liên: Hiệp ước Versailles tạo ra Hội Quốc Liên nhằm duy trì hòa bình, nhưng tổ chức này tỏ ra yếu kém trong việc ngăn chặn các hành động xâm lược của Đức, Ý và Nhật trong những năm 1930.

Câu 4: Phân tích tác động của Chiến tranh thế giới thứ hai đối với phong trào độc lập của Việt Nam.

Trả lời:

- Tình hình quốc tế và khu vực: Chiến tranh thế giới thứ hai bùng nổ vào năm 1939 đã thay đổi mạnh mẽ tình hình chính trị toàn cầu. Tại Đông Dương, sự kiện Nhật Bản xâm chiếm Đông Nam Á vào năm 1940 và đánh bại thực dân Pháp đã gây ra nhiều biến động lớn tại Việt Nam.

- Tình hình tại Việt Nam: Sau khi Nhật Bản vào Đông Dương, chính quyền thực dân Pháp tiếp tục cai trị nhưng dưới sự kiểm soát của Nhật. Điều này đã tạo ra một sự bất mãn lớn trong dân chúng và các lực lượng yêu nước.

- Chiến tranh đã làm suy yếu chính quyền thuộc địa và đẩy mạnh các phong trào đấu tranh. Nhật Bản phải đối mặt với nhiều khó khăn trên mặt trận châu Á, và Việt Minh (mặt trận liên minh của các lực lượng yêu nước) do Hồ Chí Minh lãnh đạo đã tận dụng cơ hội này để tổ chức các cuộc đấu tranh chống thực dân và phát xít. Tháng 3 năm 1945, Nhật đảo chính Pháp, dẫn đến sự sụp đổ hoàn toàn của hệ thống cai trị thực dân.

- Sự kiện Nhật đảo chính Pháp và việc quân đội Nhật bại trận vào tháng 8 năm 1945 đã tạo điều kiện thuận lợi cho Cách mạng Tháng Tám thành công, đưa Việt Nam giành độc lập.

4. VẬN DỤNG CAO (3 CÂU)

Câu 1: Đánh giá tác động của việc Mỹ sử dụng bom nguyên tử tại Hiroshima và Nagasaki đối với Chiến tranh thế giới thứ hai.

Trả lời:

- Việc Mỹ thả bom nguyên tử tại Hiroshima (6/8/1945) và Nagasaki (9/8/1945) đã khiến Nhật Bản chính thức đầu hàng vào ngày 2/9/1945, chấm dứt Chiến tranh thế giới thứ hai.

- Bom nguyên tử đã phá hủy hoàn toàn hai thành phố của Nhật, giết chết hàng chục nghìn người ngay lập tức và hàng trăm nghìn người sau đó do phóng xạ.

- Hành động này cũng khẳng định vai trò của Mỹ là cường quốc quân sự hàng đầu thế giới sau chiến tranh và mở đầu kỷ nguyên vũ khí hạt nhân.

Câu 2: Đánh giá tầm quan trọng của mặt trận Đông Âu đối với kết quả của Chiến tranh thế giới thứ hai.

Trả lời:

- Mặt trận Đông Âu, đặc biệt là giữa Đức và Liên Xô, được coi là nơi quyết định phần lớn kết quả của chiến tranh. Trận Stalingrad và trận Kursk là những bước ngoặt quan trọng đánh bại quân Đức và mở đường cho quân Đồng minh tấn công từ phía Tây.

- Mặt trận Đông Âu đã làm tổn thất lớn đối với quân đội Đức, cả về nhân lực và tài nguyên, làm suy yếu khả năng tiếp tục chiến tranh trên các mặt trận khác. Đức mất khoảng 80% lực lượng ở mặt trận này.

- Chiến thắng của Liên Xô tại Đông Âu cũng giúp giải phóng các nước bị Đức chiếm đóng và củng cố vị thế của Liên Xô trong giai đoạn hậu chiến.

Câu 3: Chiến tranh thế giới thứ hai có vai trò gì trong việc thúc đẩy sự phát triển của phong trào cách mạng Việt Nam, đặc biệt là quá trình thành lập Việt Minh? Em hãy đánh giá vai trò của các cường quốc tham chiến và sự thay đổi chính trị ở Đông Dương trong việc ảnh hưởng đến quá trình này.

Trả lời:

- Trong bối cảnh Chiến tranh thế giới thứ hai, sự suy yếu của các cường quốc thực dân đã tạo ra khoảng trống quyền lực tại Đông Dương. Tại Việt Nam, phong trào đấu tranh đã chuyển mình mạnh mẽ. Đặc biệt, Đảng Cộng sản Đông Dương đã thành lập Mặt trận Việt Minh vào năm 1941 để thống nhất các lực lượng yêu nước.

- Vai trò của các cường quốc tham chiến:

+ Pháp với tư cách là thực dân cai trị Việt Nam, bị Nhật Bản đánh bại và mất quyền kiểm soát.

+ Sau khi Nhật đảo chính Pháp vào tháng 3 năm 1945, chính quyền thuộc địa Pháp tại Đông Dương gần như tan rã. Điều này đã mở ra cơ hội cho Việt Minh phát động.

- Nhật Bản, dù kiểm soát Đông Dương, cũng bị sa lầy trong cuộc chiến tranh thế giới. Khi Nhật đầu hàng Đồng minh vào tháng 8 năm 1945, chính quyền phát xít Nhật ở Việt Nam sụp đổ, tạo cơ hội vàng cho Việt Minh giành lại chính quyền.