BÀI 16. VÒNG NĂNG LƯỢNG TRÊN TRÁI ĐẤT, NĂNG LƯỢNG HÓA THẠCH

1. NHẬN BIẾT (4 CÂU)

Câu 1: Hãy mô tả vòng năng lượng giữa các vật sống trên Trái Đất. Nêu các dạng năng lượng.

Trả lời:

- Mô tả vòng năng lượng giữa các vật sống trên Trái Đất:

+ thực vật hấp thụ năng lượng mặt trời, chuyển hoá năng lượng mặt trời thành hoá năng lưu trữ trong lục lạp của chúng.

+ Động vật lấy glucose từ quá trình phân giải thức ăn từ thực vật được phân giải thành khí CO₂ và nước, đồng thời thời tạo ra năng lượng ATP.

- Các dạng năng lượng: năng lượng mặt trời, nhiệt năng, quang năng, hoá năng.

Câu 2: Hãy mô tả vòng năng lượng theo vòng tuần hoàn của nước

Trả lời:

-Vòng năng lượng theo vòng tuần hoàn của nước

+ Ánh sáng mặt trời chiếu xuống mặt đất và biển, làm nóng nước và khí quyển, tạo ra sự chênh lệch nhiệt độ giữa các vùng trên Trái Đất, gây ra sự chuyển động của khí quyển và các dòng hải lưu (dòng biển) trong đại dương, tạo ra gió và các hiện tượng thời tiết.

+ Nước từ dạng lỏng bốc hơi dưới tác động của ánh sáng mặt trời, hơi nước ngưng tụ thành các đám mây và mưa.

+ Thoát hơi nước ở thực vật trên cạn cũng chuyển vận một lượng hơi nước đáng kể vào bầu khí quyển. Nước ở bề mặt đất và nước ngầm có thể chảy xuống đại dương, khép kín vòng chuyển vận nước.

Câu 3: Năng lượng hoá thạch có nguồn gốc từ đâu ? Nêu ưu và nhược điểm của năng lượng hóa thạch.

Trả lời:

- Năng lượng hoá thạch có nguồn gốc từ Mặt Trời.

- Ưu và nhược điểm:

+ Ưu điểm: có thể khai thác với khối lượng lớn, dễ vận chuyển, công nghệ chuyển hoá thành các dạng năng lượng khác phổ biến với chi phí rẻ.

+ Nhược điểm: khi sử dụng gây ô nhiễm môi trường.

Câu 4: Các yếu tố ảnh hưởng đến giá nhiên liệu hoá thạch:

Trả lời:

- Các yếu tố ảnh hưởng đến giá nhiên liệu hoá thạch: chi phí khai thác và các yếu tố khác như vận chuyển, lưu kho, chi phí khắc phục môi trường.

+ Chi phí khai thác gồm các chi phí cho việc thăm dò, khoan khai thác, vận chuyển, tích trữ lưu kho, xử lí các vấn đề môi trường liên quan. Các chi phí khai thác tăng đã tác động làm giá nhiên liệu hoá thạch tăng.

+ Tính chi phí khắc phục môi trường vào giá nhiên liệu giúp con người giảm mức sử dụng nhiên liệu hoá thạch, tăng cường sử dụng nhiên liệu tái tạo.

2. THÔNG HIỂU (4 CÂU)

Câu 1: Ở quá trình quang hợp, thực vật hấp thụ năng lượng mặt trời, chuyển hóa năng lượng mặt trời thành dạng năng lượng nào?

Trả lời:

Ở quá trình quang hợp, thực vật hấp thụ năng lượng mặt trời, chuyển hóa năng lượng mặt trời thành hóa năng

Câu 2: Nguồn phát điện gây ô nhiễm môi trường nhiều nhất là gì ?

Trả lời:

Nguồn phát điện gây ô nhiễm môi trường nhiều nhất là nhà máy nhiệt điện

Câu 3: Quá trình chuyển hóa năng lượng trong nhà máy điện gió là gì ?

Trả lời:

Quá trình chuyển hóa năng lượng trong nhà máy điện gió là năng lượng gió – cơ năng – điện năng

Câu 4: Nêu quá trình chuyển hóa năng lượng trong nhà máy điện hạt nhân.

Trả lời:

Quá trình chuyển hóa năng lượng trong nhà máy điện hạt nhân là năng lượng hạt nhân – nhiệt năng – cơ năng – điện năng

3. VẬN DỤNG (4 CÂU)

Câu 1: Quan sát Hình 16.1, trả lời câu hỏi sau: Tại sao ban đêm không thấy Mặt Trời mà chúng ta vẫn sử dụng năng lượng mặt trời?

Trả lời:

Do Mặt Trời làm nóng mặt đất và biển vào ban ngày, còn ban đêm Mặt Trời không chiếu sáng nhưng sự nguội đi của mặt đất và biển khác nhau, làm chênh lệch nhiệt độ, tạo ra gió. Sử dụng năng lượng gió vào ban đêm cũng chính là đang sử dụng gián tiếp năng lượng mặt trời.

Câu 2: Tìm từ thích hợp điền vào chỗ trống:

a) Năng lượng mặt trời được chuyển hoá thành các dạng năng lượng trên Trái Đất thông qua ...(1)... như vòng tuần hoàn của nước, vòng năng lượng giữa các vật sống.

b) Năng lượng từ gió, từ dòng sông cũng đến từ năng lượng ...(2)...

Trả lời:

(1) – vòng năng lượng trên Trái Đất;

(2) – mặt trời

Câu 3: Ngày nay, các mỏ nhiên liệu dễ khai thác ngày càng cạn kiệt, cần phải thăm dò để tìm các nguồn nhiên liệu ở vùng biển sâu, ở đại dương hoặc vùng hẻo lánh, các cực của Trái Đất.

Trả lời:

Hiện nay ngày càng khó khăn để khai thác các nguồn nhiên liệu như dầu mỏ, than đá và khí tự nhiên, do các mỏ dễ tìm đã bị khai thác hết hoặc cạn kiệt. Điều này làm tăng chi phí khai thác từ các nguồn nhiên liệu khó tiếp cận hơn như dầu mỏ từ các khu vực biển sâu, than mỏ từ đáy biển hoặc khí tự nhiên từ các khu vực khó tiếp cận trên đất liền

Câu 4: Đất nước Hà Lan nổi tiếng với hình ảnh của những chiếc cối xay gió. Theo em, thông qua những chiếc cối xay gió, năng lượng của gió có thể chuyển hóa chủ yếu thành những dạng năng lượng nào?

Trả lời:

Thông qua những chiếc cối xay gió, năng lượng của gió có thể chuyển hóa thành động năng, năng lượng điện,…

4. VẬN DỤNG CAO (2 CÂU)

Câu 1: Sự hình thành dầu mỏ và than đá cũng có nguồn gốc từ năng lượng mặt trời như mô tả trong sơ đồ Hình 16.3.

a) Dầu mỏ, than đá được hình thành như thế nào?

b) Tại sao có thể nói: “Năng lượng hoá thạch cũng có nguồn gốc từ Mặt Trời” ?

Trả lời:

a) Nhờ năng lượng mặt trời, thực vật và động vật phát triển. Do biến đổi địa chất, chúng bị chôn vùi ở đáy đại dương và trong đầm lầy hàng triệu năm, do đó tạo ra dầu mỏ, khí đốt và than đá như ngày nay.

b) Vì năng lượng hoá thạch có nguồn gốc từ động vật, thực vật bị chôn vùi cách đây hàng triệu năm. Mà động vật, thực vật sử dụng năng lượng mặt trời để sinh trưởng và phát triển.

Câu 2: Những ngày trời nắng không có mây, bề mặt có diện tích 1m2 của tấm pin mặt trời để ngoài nắng nhận được một năng lượng mặt trời là 1 400 J trong 1s. Hỏi cần phủ lên mái nhà một tấm pin mặt trời có diện tích tối thiểu là bao nhiêu để có đủ điện thấp sáng hai bóng đèn có công suất 100W và một máy thu hình 75W. Biết rằng hiệu suất của pin mặt trời là 10%.

Trả lời:

Công suất tiêu thụ là:

2×100 + 75 = 275W.

Công suất ánh sáng mặt trời cần thiết cung cấp cho pin mặt trời là:

275 × 10 = 2750W

Diện tích tấm pin mặt trời cần thiết là:

2750/1400 ≈ 1,96m2