HOẠT ĐỘNG CỦA GV - HS

DỰ KIẾN SẢN PHẨM

Bước 1: GV chuyển giao nhiệm vụ học tập

- GV hướng dẫn HS đọc nội dung mục I, quan sát Hình 20.1 và nêu các câu hỏi gợi ý để HS thảo luận, nhận biết được các ứng dụng công nghệ cao trong thu hoạch sản phẩm trồng trọt.

- GV có thể tổ chức cho HS thảo luận và trả lời câu hỏi: Công nghệ tự động hoá có vai trò gì trong thu hoạch sản phẩm?

- GV có thể yêu cầu HS liên hệ với thực tiễn sản xuất ở gia đình, địa phương để nêu các ví dụ về ứng dụng công nghệ cao trong thu hoạch sản phẩm trồng trọt.

Bước 2: HS thực hiện nhiệm vụ học tập

- HS đọc SGK, quan sát hình ảnh, trả lời câu hỏi.

- GV hướng dẫn, theo dõi, hỗ trợ HS nếu cần thiết.

Bước 3: Báo cáo kết quả hoạt động và thảo luận

- GV mời đại diện HS trả lời.

- GV mời HS khác nhận xét, bổ sung.

Bước 4: Đánh giá kết quả, thực hiện nhiệm vụ học tập

GV đánh giá, nhận xét, chuẩn kiến thức, chuyển sang nội dung mới.

I. Một số ứng dụng công nghệ cao trong thu hoạch sản phẩm trồng trọt

Các nhà khoa học đã chế tạo ra các robot có khả năng xác định chính xác sản phẩm trồng trọt đến thời điểm thu hoạch (trái cây đúng độ chín, rau đến thời điểm thu hoạch,...) để tiến hành thu hoạch một cách khéo léo, cần trọng. Nhờ đó, quá trình thu hoạch được nhanh chóng, chính xác, tiết kiệm công lao động và giảm thiểu tổn thất sản phẩm trồng trọt

HOẠT ĐỘNG CỦA GV - HS

DỰ KIẾN SẢN PHẨM

Bước 1: GV chuyển giao nhiệm vụ học tập

- GV cho HS nghiên cứu hộp Thông tin bổ sung trang 102 của SGK và nêu câu hỏi để kết nối kiến thức của phần này: Nguyên nhân tại sao lương thực, thực phẩm bị tổn thất?

- GV hướng dẫn HS nghiên cứu mục II.1, quan sát Hình 20.2 trong SGK và đặt câu hỏi: Một số loại hạt khổ như thóc, ngô, đậu,... ở nhà em thường được bảo quản ở đầu và như thế nào? Ngoài cách bảo quản như ở gia đình, em có biết sản phẩm trồng trọt với số lượng lớn được bảo quản ở đâu? Điều kiện của nơi bảo quản là gì? Bảo quản sản phẩm trồng trọt bằng kho silo có ưu và nhược điểm gì?.

- GV hướng dẫn HS nghiên cứu mục II.2, quan sát Hình 20.3, Hình 20.4 trong SGK và đặt câu hỏi: Ngoài cách bảo quản sản phẩm trồng trọt bằng kho silo áp dụng cho một số sản phẩm trồng trọt như hạt khô,... một số sản phẩm trồng trọt như rau, hoa, quả nên được bảo quản ở đâu?

– GV hướng dẫn HS nghiên cứu mục II.3, quan sát Hình 20.5, Hình 20.6 trong SGK. GV trình bày kiến thức bảo quản sản phẩm trồng trọt bằng chiếu xạ; yêu cầu HS nêu một số ưu, nhược điểm của phương pháp.

- GV yêu cầu HS thực hiện nhiệm vụ trong hộp Kết nối năng lực trang 103 của SGK.

- GV hướng dẫn HS nghiên cứu mục II.4, quan sát Hình 20.7 trong SGK, yêu cầu HS nêu một số ưu, nhược điểm của phương pháp này?

– GV có thể tổ chức cho HS quan sát kĩ Hình 20.7, thảo luận để giải thích cơ chế hoạt động của kho bảo quản bằng công nghệ khi quyền điều chỉnh.

– GV hướng dẫn HS nghiên cứu mục II.5, quan sát Hình 20.8 trong SGK. GV yêu cầu HS nêu một số ưu, nhược điểm của phương pháp bảo quản sản phẩm trồng trọt bằng công nghệ plasma lạnh?

Bước 2: HS thực hiện nhiệm vụ học tập

- HS đọc SGK, quan sát hình ảnh, thảo luận và trả lời câu hỏi.

- GV hướng dẫn HS đọc và tổng hợp kiến thức về phương pháp bảo quản bằng kho lạnh. Nêu ưu và nhược điểm của phương pháp bảo quản bằng kho lạnh.

Bước 3: Báo cáo kết quả hoạt động và thảo luận

- GV mời đại diện các nhóm trả lời.

- GV mời HS khác nhận xét, bổ sung.

Bước 4: Đánh giá kết quả, thực hiện nhiệm vụ học tập

GV đánh giá, nhận xét, chuẩn kiến thức, chuyển sang nội dung mới.

II. Một số sông nghệ cao trong bảo quản sản phẩm trồng trọt

1. Bảo quản bằng kho silo

- Kho silo là nơi bảo quản sản phẩm trồng trọt với số lượng lớn, thường được sử dụng để bảo quản các loại sản phẩm trồng trọt dạng hạt khô như ngô, thóc, đậu (đỗ),...

- Ưu điểm:

+ Bảo quản được số lượng lớn sản phẩm trồng trọt và thời gian bảo quản lâu.

+ Có thể tự động hoá được trong quá trình nhập kho và xuất kho.

+ Ngăn chặn được sự phá hoại của động vật, vi sinh vật và ảnh hưởng của môi trường đến sản phẩm trồng trọt.

+ Giảm chi phí lao động và giúp tiết kiệm được diện tích mặt bằng.

– Nhược điểm: Chi phí đầu tư cao.

2. Bảo quản trong kho lạnh

- Bảo quản trong kho lạnh là phương pháp bảo quản dùng nhiệt độ thấp làm ngừng các hoạt động của vi sinh vật côn trùng và ức chế các quá trình sinh hoá xảy ra bên trong sản phẩm trồng trọt.

- Nhiệt độ bảo quản thường dao động từ 0 °C đến 5 °C.

- Ưu điểm:

+ Thời gian bảo quản lâu dài.

+ Giữ được chất lượng sản phẩm trồng trọt

+ Dễ thiết kế, áp dụng.

+ Nâng cao giá trị sản phẩm trồng trọt.

- Nhược điểm:

+ Chi phí đầu tư ban đầu cao.

+ Tiêu tốn năng lượng khi vận hành.

3. Bảo quản bằng chiếu xạ

- Bảo quản bằng chiếu xạ là quá trình chiếu bức xạ ion hoá đi xuyên qua sản phẩm nhằm tiêu diệt hầu như tất cả vi khuẩn có hại và sinh vật kí sinh ở trên hay bên trong sản phẩm trồng trọt nhằm làm giảm tổn thất sau thu hoạch.

- Sản phẩm trồng trọt có thể được chiếu xạ bằng tia gamma, tia X hoặc dòng electron.

- Ưu điểm:

+ Xử lí được số lượng lớn sản phẩm.

+ Tạo ra được nguồn thực phẩm an toàn.

+ Ngăn chặn sự lây lan dịch bệnh đối với sản phẩm trồng trọt.

– Nhược điểm:

+ Không tiêu diệt được hoàn toàn các loại vi sinh vật, virus.

+ Đòi hỏi thiết bị đắt tiền và nhân lực kĩ thuật cao.

+ Chi phí vận hành cao.

+ Yêu cầu rất nghiêm ngặt để đảm bảo an toàn lao động.

4. Bảo quản bằng khí quyển điều chỉnh

- Bảo quản bằng khí quyển điều chỉnh là phương pháp loại bỏ hoặc bổ sung các chất khí dẫn đến thành phần khí quyển thay đổi khác với thành phần khí ban đầu nhằm kéo dài thời gian bảo quản các loại rau, quả.

- Phương pháp này sẽ làm giảm hoạt động hô hấp và các phản ứng trao đổi chất của sản phẩm trồng trọt bằng cách thay đổi nồng độ CO, và O, trong khu vực bảo quản.

- Phương pháp này thường được ứng dụng cho các sản phẩm rau, hoa, quả,... ở quy mô nhỏ dạng đồng túi hoặc quy mô lớn trong các kho chứa điều chỉnh được thành phần chất khí.

- Ưu điểm:

+ Hiệu quả bảo quản cao, thời gian bảo quản kéo dài.

+ Nâng cao chất lượng sản phẩm trồng trọt được bảo quản.

- Nhược điểm:

+ Hệ thống phức tạp, kinh phí đầu tư lớn.

+ Đòi hỏi kĩ thuật cao khi vận hành.

5. Bảo quản bằng công nghệ plasma lạnh

- Bảo quản bằng công nghệ plasma lạnh là phương pháp sử dụng chùm plasma hướng vào bề mặt cần xử lí nhằm diệt nấm, vi sinh vật trên bề mặt mà không làm thay đổi cấu trúc và thành phần bên trong sản phẩm trồng trọt; giữ nguyên hương vị, thành phần nước, muối và các khoáng chất, đảm bảo độ tươi ngon của sản phẩm trồng trọt.

- Ưu điểm:

+ Không gây ảnh hưởng trên bề mặt và bên trong các lớp mô, tế bào của sản phẩm trồng trọt, giúp sản phẩm nguyên vẹn.

+ Không gây độc hại đối với người sử dụng.

+ Có chi phí đầu tư, vận hành thấp; công suất xử lí và hiệu quả cao; thời gian ngắn hơn so với phương pháp khử trùng bằng hoá chất và khử trùng bằng nhiệt

– Nhược điểm: Cần phối hợp với các phương pháp khác trong bảo quản sản phẩm trồng trọt để đạt hiệu quả cao vì công nghệ plasma lạnh chỉ có tác dụng khử trùng bề mặt.

Nguyên nhân

Cách khắc phục

Bị động vật ăn

Bảo quản trong kho hoặc dụng cụ chuyên dùng để ngăn không cho động vật có thể tiếp cận.

Bị côn trùng phá hại

Bảo quản trong kho kín hoặc dụng cụ chuyên dùng để ngăn không cho côn trùng có thể tiếp cận.

Bị nấm mốc, vi sinh vật phá hại

Ngăn chặn sự tiếp xúc của vi sinh vật (màng bảo quản), bảo quản trong các điều kiện hạn chế sự. phát triển của vi sinh vật gây hại (bảo quản lạnh, chân không).

Sự hô hấp của sản phẩm trồng trọt sau thu hoạch làm giảm khối lượng và chất lượng

Hạn chế sự hô hấp của sản phẩm trồng trọt bằng cách bảo quản thoáng, bảo quản lạnh, bảo quản chân không,..