BÀI 16: NHIỆT ĐỘ KHÔNG KHÍ. MÂY VÀ MƯA

A. HOẠT ĐỘNG KHỞI ĐỘNG

Nhiệt độ không khí và mưa có vai trò hết sức quan trọng trong đời sống và sản xuất. Nhiệt độ không khí và mưa do đâu mà có? Tại sao nhiệt độ không khí và mưa lại khác nhau ở mọi nơi trên Trái Đất?

B. HOẠT ĐỘNG HÌNH THÀNH KIẾN THỨC

1. Nhiệt độ không khí

a. Nhiệt độ không khí và cách sử dụng nhiệt kế

+ Nhiệt độ TĐ từ đâu mà có?

b. Sự thay đổi nhiệt độ không khí trên bề mặt TĐ theo vĩ độ

+ Xác định sự thay đổi góc chiếu của tia sáng mặt trời từ xích đạo lên cực

Ghi nhớ:

a. Nhiệt độ không khí và cách sử dụng nhiệt kế

Mặt trời là nguồn nhiệt chính cung cấp cho Trái Đất. Không khí hấp thụ rất kém bức xạ mặt trời, phần lớn bức xạ mặt trời truyền xuống mặt đất và được mặt đất hấp thụ. Mặt đất hấp thụ năng lượng bức xạ mặt trời, nóng lên, phát ra bức xạ truyền vào khí quyền. Các chất khí nhà kính trong không khí hấp thụ bức xạ mặt đất, làm bầu khí quyển nóng lên. Nồng độ khí nhà kính càng cao, không khí càng nóng.

- Dụng cụ đo là nhiệt kế. Phân loại: 2 loại, nhiệt kế thủy ngân và nhiệt kế điện tử

- GV giới thiệu cách tính nhiệt độ trung bình

* Nhiệm vụ sgk:

+ 18⁰C

+ (27 + 27 + 32 + 30 ) / 4 = 29⁰C

b. Sự thay đổi nhiệt độ không khí trên bề mặt TĐ theo vĩ độ

+ Góc chiếu của tia sáng mặt trời giảm dần từ xích đạo lên cực

+ Nhiệt độ không khí trung bình năm của Ma-ni-la là cao nhất, Tích-xi là nhỏ nhất, xu hướng giảm dần từ Xích đạo lên cực. Nguyên nhân do góc chiếu của tia sáng mặt trời giảm dần.

Hoạt động 2: Mây và mưa

+ Nhận xét về lượng mưa tb năm phân bố trên TĐ

+ Nêu dẫn chứng

+ Có mấy cấp độ

+ Các màu sắc thể hiện các phân cấp mưa như thế nào?

Ghi nhớ:

- Lượng mưa trung bình năm phân bố không đều trên bề mặt Trái Đất. Dẫn chứng:...

+ Những vùng có lượng mưa trung bình hàng năm trên 2 000 mm: A-ma-dôn, vịnh Ghi-nê, một phần Ấn Độ, một phần khu vực Đông Nam Á.

+ Những vùng có lượng mưa trung bình hàng năm dưới 200 mm: hoang mạc Xa-ha-ra vùng gần cực, trung tâm Ô-xtrây-li-a,...

+ Việt Nam năm trong khu vực có lượng mưa trung bình từ 1 001 – 2 000 mm.

C. HOẠT ĐỘNG LUYỆN TẬP

- GV yêu cầu HS trả lời các câu hỏi

Câu 1: Cho bảng số liệu sau tao biết

NHIỆT ĐỘ TRUNG BÌNH CÁC THÁNG CỦA TRẠM KHÍ TƯỢNG A

( Đơn vị: ⁰C)

Tính nhiệt độ trung bình năm của trạm

Câu 2: Em hãy nêu ví dụ cụ thể về ảnh hưởng của mưa đến sản xuất nông nghiệp và đời sống.

Câu 3: Theo dõi bản tin dự báo thời tiết trong một ngày. Cho biết nhiệt độ không khí cao nhất và nhiệt độ không khí thấp nhất , sự chênh lệch nhiệt độ trong ngày ở bản tin đó.

D. HOẠT ĐỘNG VẬN DỤNG

- GV yêu cầu HS trả lời các câu hỏi

Câu 1: Sự thay đổi nhiệt độ của không khí phụ thuộc vào

a) gần biển hay xa biển

b) độ cao địa hình

c) vĩ độ địa lí

d) gần hay xa Mặt Trời

Câu 2: Vì sao nhiệt độ ở những miền ven biển thường khác với nhiệt độ ở những miền nằm sâu trong nội địa?