BÀI 7: CHUYỂN ĐỘNG TỰ QUAY QUANH TRỤC CỦA TRÁI ĐẤT

A. HOẠT ĐỘNG KHỞI ĐỘNG

TĐ không đứng yên mà tự quay quanh trục. Điều đó dẫn tới những hệ quả có tác động lớn với đời sống với con người như hình ảnh cô vừa cho các em xem. TĐ tự quay như thế nào và dẫn tới những hệ quả gì?

B. HOẠT ĐỘNG HÌNH THÀNH KIẾN THỨC

1. Chuyển động tự quanh quay trục của Trái Đất

+ Hướng tự quay quanh trục của TĐ

+ Góc nghiêng của trục TĐ khi tự quay

+ Thời gian tự quay quanh trục hết một vòng

+ Mô tả chuyển động tự quay quanh trục của Trái Đất

Ghi nhớ:

- Mô tả chuyển động:

+ Hướng: từ tây sang đông

+ Góc nghiêng: không đổi, nghiêng so với mặt phẳng quỹ đạo một góc 66⁰33’

+ Thời gian TĐ tự quay quanh trục hết 1 vòng: 24 giờ ( 1 ngày đêm)

2. Ngày đêm luân phiên và giờ trên Trái Đất

a. Ngày đêm luân phiên

+ Em hãy quan sát thí nghiệm quả địa cầu và đèn pin và đưa ra nhận xét

+ Nếu TĐ không tự quay quanh trục mà chỉ quay xung quanh Mặt trời thì hiện tượng ngày đêm sẽ diễn ra như thế nào?

+ Em hãy trả lời CH sgk trang 202

b. Giờ trên Trái Đất

+ Căn cứ vào đâu người ta chia TĐ thành 24 múi giờ

+ Cách tính giờ trên Trái Đất

+ Em hãy trả lời CH trang 204 sgk

c. Sự lệch hướng chuyển động của vật thể

+ Nguyên nhân nào dẫn đến các vật chuyển động đều bị lệch hướng

Ghi nhớ:

a. Ngày đêm luân phiên

- Nhận xét thí nghiệm:

+ TĐ có dạng hình cầu

+ Mặt Trời chỉ chiếu sáng được 1 nửa, nửa đưuọc chiếu sáng là ngày, nửa không đưuọc chiếu sáng là đêm

=> TĐ có ngày và đêm.

- Do hiện tượng tự quay nên ngày và đêm trên Trái Đất cũng lần lượt có ngày và đêm.

- Diễn ra ở khắp nơi trên Trái Đất, ngày đêm sẽ kéo dài 6 tháng

* CH: sử dụng quả địa cầu để trình bày hiện tượng ngày đêm luân phiên trên Trái Đất (lấy bóng đèn làm nguồn sáng (Mặt Trời) và quay chậm quả Địa Cầu với hướng từ tây sang đông khi đó các địa điểm trên quả Địa Cầu được chiếu sáng và đi vào bóng tối lần lượt từ đông sang tây

b. Giờ trên Trái Đất

- Vì Trái Đất (quả Địa Cầu) tự quay một vòng hết 24 giờ, vì thế người ta chia bề mặt Trái Đất ra thành 24 khu vực giờ (múi giờ)

- Cách tính giờ theo múi vực: Trái Đất ra thành 24 khu vực giờ (múi giờ), mỗi khu vực giờ rộng 15⁰ kinh tuyến, tất cả các địa điểm trong một khu vực giờ dùng chung một giờ, hai khu vực giờ liền nhau cách nhau một giờ. Khu vực giờ số 0 có đường kinh tuyến ( đi qua chính giữa được lấy làm giờ Quốc tế (GMT), Giờ các khu vực khác được tính dựa theo giờ của khu vực số 0.

Ví dụ: Khi giờ ở khu vực số 0 là 0 giờ thì Việt Nam nằm trong khu vực giờ số 7 và 8 nhưng thống nhất sử dụng giờ khu vực số 7 sẽ là 7 giờ sáng

* CH:

+ Một số quốc gia sử dụng giờ của nhiều khu vực giờ Liên bang Nga, Hoa Kỳ, Canada, Braxinh.

+ Các quốc gia sử dụng cùng khu vực giờ với Việt Nam là: In-đô-nê-xi-a LB Nga, Cam-pu-chia, Lào

+ Sự kiện đêm gala nghệ thuật “Sắc màu văn hóa bốn phương” được truyền hình trực tiếp vào 20 giờ ngày 31 tháng 5 năm 2019 ở Việt Nam, khi đó ở Xơ-un là 22 giờ, Mát-xcơ-va là 16 giờ, Ma-ri-la là 21 giờ.

c. Sự lệch hướng chuyển động của vật thể

- Nguyên nhân: do lực Cle-ô-tít

- Ở bán cầu Bắc vật thể chuyển động bị lệch về bên phải so với hướng chuyển động ban đầu

- Ở bán cầu Nam: vật thể chuyển động bị lệch về bên trái so với hướng chuyển động

ban đầu.

C. HOẠT ĐỘNG LUYỆN TẬP

- GV yêu cầu HS trả lời các câu hỏi

Câu 1: Ở sảnh các khách sạn thường treo một số đồng hồ của các địa diểm khác nhau trên thế giới, các đồng hồ này chỉ các giờ khác nhau. Tại sao lại như vậy? Nếu đặt thêm đồng hồ địa điểm Hà Nội vào hình thì đồng hồ đó sẽ chỉ mấy giờ?

Câu 2: An sống ở Hà Nội và có bạn sống ở thành phố Xao Pao-lô (Bra-xin). Vào lúc 11 giờ trưa, sau khi đi học về, An định gọi điện cho bạn để nói chuyện. Bố khuyên An không nên làm như vậy. Theo em, tại sao bố lại khuyên An như thế?

D. HOẠT ĐỘNG VẬN DỤNG

- GV yêu cầu HS trả lời các câu hỏi

Câu 1: Sự chuyển động của Trái Đất quay quanh trục không tạo ra hiện tượng

1. Ngày đêm nối tiếp nhau.

2. Làm lệch hướng chuyển động.

3. Giờ giấc mỗi nơi mỗi khác.

4. Hiện tượng mùa trong năm

Câu 2: Mọi nơi trên trái đất đều lần lượt có ngày và đêm kế tiếp nhau do

1. Ánh sáng Mặt trời và các hành tinh chiếu vào.

2. Trái Đất hình cầu và vận động tự quay quanh trục.

3. Các thế lực siêu nhiên, thần linh.

4. Trục Trái Đất nghiêng trên mặt phẳng quỹ đạo.

Câu 3: Trên Trái Đất, giờ khu vực phía đông bao giờ cũng sớm hơn giờ khu vực phía tây là do

1. Trục Trái đất nghiêng

2. Trái đất quay từ Tây sang Đông

3. Ngày đêm kế tiếp nhau

4. Trái đất quay từ Đông sang Tây