VĂN BẢN: THÁNG GIÊNG, MƠ VỀ TRĂNG NON RÉT NGỌT

PHẦN 1. KHÁI QUÁT TÁC GIẢ, TÁC PHẨM

1. Tác giả

- Vũ Bằng (1913 – 1984) là một cây bút nổi tiếng của văn xuôi Việt Nam hiện đại. Ông viết nhiều thể loại như phóng sự, tùy bút, bút ký…, đặc biệt nổi bật với lối văn trữ tình, sâu lắng, giàu cảm xúc. Tác phẩm của ông thường mang đậm tình yêu quê hương, gia đình và nỗi nhớ da diết về Hà Nội.

2. Tác phẩm

- Tác phẩm được viết trong hoàn cảnh đất nước bị chia cắt, tác giả sống ở vùng kiểm soát của Mĩ – Ngụy, xa cách quê hương đất Bắc. Nhà văn đã gửi gắm vào trong trang sách nỗi niềm thương nhớ da diết quê hương, gia đình và lòng mong mỏi đất nước hòa bình, thống nhất

- Bài văn được trích từ thiên tùy bút “Tháng giêng, mơ về trăng non rét ngọt” trong tập tùy bút “Thương nhớ mười hai”.

PHẦN 2. TÓM TẮT VĂN BẢN

Văn bản “Tháng giêng, mơ về trăng non rét ngọt” là lời của một người con xa quê hương, khao khát được đoàn tụ viết về mùa xuân trên mảnh đất Bắc. Trước tiên là những dòng suy nghĩ về quy luật chung của thiên nhiên, mùa xuân sau đó đi vào cảm nhận sâu sắc từng chi tiết mùa xuân của đất Bắc trên những phương diện: cảnh sắc, thời tiết, những lễ nghi, phong tục. Theo dòng cảm xúc đó, tác giả tiếp tục miêu tả lại không khí và sự thay đổi của mùa xuân sau ngày rằm tháng Giêng. Từ đó giúp người đọc cảm nhận được tình yêu quê hương tha thiết của tác giả.

PHẦN 3. GIÁ TRỊ NỘI DUNG VÀ NGHỆ THUẬT

1. Giá trị nội dung

- Thể hiện nỗi nhớ quê hương da diết của người con xa xứ:

• Qua việc tái hiện những cảm xúc, hình ảnh quen thuộc của tháng Giêng – tháng đầu năm âm lịch, tác giả bày tỏ tình cảm gắn bó sâu sắc với đất nước, với truyền thống gia đình, quê hương.

- Ca ngợi vẻ đẹp mùa xuân và không khí Tết cổ truyền:

• Văn bản khắc họa một bức tranh mùa xuân thanh tân, tràn đầy sức sống, gắn với những giá trị văn hóa như trăng non, rét ngọt, hoa quả, cúng lễ… Từ đó, người đọc thấy được vẻ đẹp tâm hồn và phong tục truyền thống của người Việt.

- Biểu hiện tâm trạng hoài niệm, chan chứa tình cảm:

• Đằng sau những hình ảnh tươi sáng là nỗi buồn thầm lặng, sự khắc khoải của người con tha hương, luôn mong mỏi được trở về, được sống trong những giá trị thân quen của quê nhà.

2. Giá trị nghệ thuật

- Lối viết tùy bút trữ tình đặc sắc:

• Vũ Bằng sử dụng thể loại tùy bút với ngôn ngữ mềm mại, giàu chất thơ, khiến những hình ảnh thiên nhiên và tâm trạng hiện lên một cách sống động, sâu lắng.

- Ngôn ngữ giàu hình ảnh, nhạc điệu và cảm xúc:

• Văn bản đậm chất tạo hình với những hình ảnh như “trăng non”, “rét ngọt”, “hương hoa bưởi, hoa cau”… mang lại trải nghiệm nghệ thuật phong phú cho người đọc.

- Giọng văn thiết tha, giàu tính tự sự và biểu cảm:

• Tác giả sử dụng giọng văn nhẹ nhàng mà sâu sắc, kết hợp giữa kể chuyện và bộc lộ cảm xúc, khiến nỗi nhớ quê hương được truyền tải một cách tinh tế và chân thật.

- Khơi gợi vẻ đẹp văn hóa dân tộc qua chi tiết đời thường:

• Những hình ảnh về mùa xuân và cái Tết được chọn lọc kỹ lưỡng, không chỉ mang tính cá nhân mà còn gợi lên những nét đẹp trong tâm hồn và nếp sống người Việt.