BÀI 9: CHIẾN TRANH LẠNH (1947- 1991)

Câu 1: Đọc đoạn tư liệu dưới đây:

“Những quyết định của Hội nghị cấp cao I-an-ta tháng 2-1945 đã trở thành những khuôn khổ của trật tự thế giới mới, từng bước được thiết lập trong những năm 1945- 1947 sau khi chiến tranh kết thúc, thường được gọi là “Trật tự hai cực l-an-ta" (hai cực Mỹ và Liên Xô phân chia nhau phạm vi thế lực trên cơ sở thoả thuận của Hội nghị I-an-ta)”.

(Nguyễn Anh Thái (Chủ biên), Lịch sử thế giới hiện đại. NXB Giáo dục Việt Nam, Hà Nội, 2021, tr.224)

a) Những quyết định của Hội nghị I-an-ta đã xác lập cục diện hai cực, hai phe tư bản chủ nghĩa và xã hội chủ nghĩa trong quan hệ quốc tế.

b) Tác động quan trọng nhất của Hội nghị I-an-ta đến quan hệ quốc tế xuất phát tử sự phân chia phạm vi thế lực của Mỹ và Liên Xô.

c) Hội nghị cấp cao I-an-ta diễn ra sau khi Chiến tranh thế giới thứ hai kết thúc.

d) Đoạn tư liệu đánh giá tác động của Hội nghị I-an-ta đến khuôn khổ trật tự thế giới sau Chiến tranh thế giới thứ hai.

Câu 2: Đọc tư liệu sau đây:

“Ở Châu Á, chiến tranh Triều Tiên (1950 - 1953), chiến tranh xâm lược Việt Nam của thực dân Pháp (1945 - 1954) và chiến tranh xâm lược Việt Nam của đế quốc Mỹ (1954- 1975)… là những cuộc chiến tranh cục bộ tiêu biểu. Ở khu vực Trung Đông, chiến tranh Trung Đông giữa I-xra-en và các nước Ả-rập bắt đầu từ năm 1948 và kéo dài trong nhiều năm.”

(Sách giáo khoa Lịch sử 12, Bộ Kết nối tri thức với cuộc sống, tr.15)

a) Chiến tranh Triều Tiên (1950 -1953) là cuộc chiến tranh cục bộ, có sự can thiệp của Mỹ và Liên Xô.

b) Chiến tranh xâm lược Việt Nam của thực dân Pháp (1945 - 1954) và chiến tranh xâm lược Việt Nam của đế quốc Mỹ (1954- 1975) là sản phẩm của chiến tranh lạnh

c) Chiến tranh Trung Đông giữa I-xra-en và các nước Ả-rập bắt đầu từ năm 1948 và kéo dài trong nhiều năm là cuộc xung đột tôn giáo lớn giữa đạo Thiên chúa với đạo Hồi.

d) Các cuộc chiến tranh Đông Dương (1945-1954), chiến tranh Triều Tiên(1950-1953), chiến tranh Việt Nam(1954-1975) chứng tỏ Châu Á là tâm điểm đối đầu giữa 2 cực Xô - Mỹ.

Câu 3: Đọc tư liệu sau đây:

“Chiến tranh Lạnh được hiểu là thời kì căng thẳng về mặt chính trị và quân sự giữa Mỹ và Liên Xô sau khi kết thúc Chiến tranh thế giới lần thứ hai. Yếu tố “chiến tranh” ở đây thể hiện sự đối đầu sâu sắc về mặt quyền lực và ý thức hệ giữa 2 nước; trong khi đó “lạnh” phản ánh việc Liên Xô và Mỹ không sử dụng vũ khí “nóng” (các loại vũ khí truyền thống) trong mối quan hệ kình địch này, mà thay vào đó là cuộc chạy đua vũ trang, nổi bật là vũ khí hạt nhân.”

(Phạm Thủy Tiên, Nghiên cứu quốc tế)

a) Chiến tranh Lạnh là cuộc đối đầu căng thẳng giữa Mỹ và Liên Xô trên cả phương diện chính trị và quân sự.

b) Mỹ và Liên Xô đã gây ra cuộc chiến trực tiếp giữa hai 2 quốc gia, diễn ra chủ yếu ở mặt trận châu Âu.

c) Sự khác nhau giữa quyền lực và ý thức hệ giữa hai nước thể hiện qua các cuộc chiến tranh cục bộ do 2 nước này gây ra, sự thành lập của các tổ chức NATO và VACSAVA, ...

d) Yếu tố “lạnh” trong Chiến tranh Lạnh thể hiện sự hợp tác hòa bình giữa Mỹ và Liên Xô.

Câu 4: Đọc tư liệu sau đây:

“Trong suốt Chiến tranh Lạnh, sự đối đầu giữa Hoa Kỳ và Liên Xô đã dẫn đến sự hình thành các liên minh quân sự lớn, ví dụ như NATO (Tổ chức Hiệp ước Bắc Đại Tây Dương) của các quốc gia phương Tây và Hiệp ước Warsaw của các quốc gia xã hội chủ nghĩa. Mối quan hệ đối đầu này tạo ra các cuộc chiến tranh ủy nhiệm tại nhiều quốc gia như Afghanistan, El Salvador và Angola. Những cuộc chiến này không chỉ khiến hàng triệu người chết mà còn để lại những hệ lụy lâu dài về chính trị và xã hội.”

(Tạp chí nghiên cứu lịch sử)

a) Chiến tranh Lạnh dẫn tới sự hình thành các liên minh quân sự như NATO và Hiệp ước Warsaw.

b) Các cuộc chiến tranh ủy nhiệm trong thời kỳ Chiến tranh Lạnh gây ra hậu quả nghiêm trọng về chính trị và xã hội.

c) NATO và Hiệp ước Warsaw là hai tổ chức đối đầu chủ yếu về kinh tế của Mỹ và Liên Xô.

d) Chiến tranh Lạnh diễn ra mà không có bất kỳ cuộc xung đột vũ trang nào trên thế giới.

Câu 5: Đọc tư liệu sau đây:

“Khác với quan điểm cho rằng bản chất Chiến tranh Lạnh là đối kháng và căng thẳng, có tư tưởng cho rằng Chiến tranh Lạnh thật ra cũng đem lại một số lợi ích nhất định cho cả hai bên. Cuộc chiến “không tiếng súng” này cho phép cả Mỹ và Liên Xô giải quyết vấn đề nước Đức, bằng cách đóng băng các diễn biến chính trị/ xã hội ở châu Âu, cả ở phía Đông và phía Tây. Sự tồn tại của Chiến tranh Lạnh cũng hữu ích trong việc duy trì “trật tự hạt nhân” giữa các siêu cường và những vệ tinh của mình, cũng như giữa những quốc gia hạt nhân và các quốc gia phi hạt nhân.”

(Ths Đoàn Thị Cẩm Vân, Khoa Khoa học Xã hội Nhân văn, Đại học Duy Tân)

a) Một số quan điểm cho rằng Chiến tranh Lạnh giúp duy trì ổn định chính trị ở châu Âu.

b) Chiến tranh Lạnh góp phần duy trì “trật tự hạt nhân” giữa các siêu cường.

c) Sau chiến tranh Lạnh, hệ thống Vecssai-Oasinhton được hình thành.

d) Sự kiện “Vịnh con lợn” là một trong những nguyên nhân dẫn đến sự bùng nổ của chiến tranh lạnh