1. NHẬN BIẾT (6 CÂU)

Câu 1: Nêu đặc điểm vị trí địa lí và phạm vi lãnh thổ vùng Bắc Trung Bộ.

Trả lời:

- Bắc Trung Bộ gồm 6 tỉnh: Thanh Hoá, Nghệ An, Hà Tĩnh, Quảng Bình, Quảng Trị, Thừa Thiên Huế.

- Bắc Trung Bộ giáp Trung du và miền núi Bắc Bộ, Đồng bằng sông Hồng, Duyên hải Nam Trung Bộ và nước láng giềng Lào; phía đông Bắc Trung có vùng biển rộng lớn.

- Bắc Trung Bộ là cầu nối giao lưu kinh tế, văn hoá giữa các vùng trên cả nước và với các nước láng giềng.

Câu 2: Nêu đặc điểm phân bố dân cư của vùng Bắc Trung Bộ.

Trả lời:

- Đặc điểm phân bố dân cư Bắc Trung Bộ:

+ Mật độ dân số thấp hơn mức trung bình cả nước.

+ Dân cư phân bố khác nhau: thưa thớt ở khu vực đồi núi phía tây, tập trung đông đúc ở đồng bằng ven biển phía đông; sinh sống chủ yếu ở khu vực nông thôn.

+ Có nhiều dân tộc cùng sinh sống, phân bố dân tộc có sự đan xen và phân hoá giữa khu vực phía tây và phía đông.

- Phân bố dân cư chịu tác động của nhiều nhân tố (tự nhiên, kinh tế – xã hội). Hiện nay, phân bố dân cư thay đổi theo thời gian do quá trình chuyển cư, đô thị hoá, công nghiệp hoá.

Câu 3: Nêu một số thông tin về vấn đề phát triển kinh tế biển đảo ở vùng Bắc Trung Bộ.

Trả lời:

- Phát triển kinh tế biển, đảo có vai trò quan trọng đối với phát triển kinh tế - xã hội của Bắc Trung Bộ.

– Bắc Trung Bộ có tiềm năng phát triển tổng hợp kinh tế biển với các ngành khai thác, nuôi trồng hải sản; giao thông vận tải biển; du lịch biển; điện gió,...

– Một số khó khăn, thách thức trong phát triển kinh tế biển, đảo ở Bắc Trung Bộ như: thiên tai, biến đổi khí hậu, vấn đề môi trường biển, nguồn lợi hải sản suy giảm,...

Để phát triển kinh tế biển bền vững, Bắc Trung Bộ cần thực hiện nhiều giải pháp.

Câu 4: Trình bày vấn đề ứng phó với biến đổi khí hậu ở Bắc Trung Bộ?

Trả lời:

Biện pháp ứng phó với biến đổi khí hậu:

+ Giảm nhẹ, cần thực hiện các biện pháp: sử dụng năng lượng tiết kiệm và hiệu quả; hạn chế sử dụng nhiên liệu hoá thạch; phát triển năng lượng tái tạo; áp dụng các công nghệ xanh, ít phát thải khí nhà kính, trồng rừng...

+ Thích ứng, cần: xây dựng hệ thống cảnh báo, dự báo; củng cố đê chắn sóng và đê biển; trồng giống lúa ngắn ngày và giống lúa chịu hạn; tuyên truyền và nâng cao năng lực thích ứng cho người dân,...

Câu 5: Kể tên một số thiên tai và nêu giải pháp phòng, chống thiên tai ở Bắc Trung Bộ?

Trả lời:

-Bắc Trung Bộ cần đặt ra vấn đề phòng, chống thiên tai và ứng phó với biến đổi khí hậu là do:

+ Bắc Trung Bộ thường xuyên chịu ảnh hưởng của nhiều thiên tai: bão, áp thấp nhiệt đới, lũ, ngập lụt,...

+ Biến đổi khí hậu làm cho các thiên tai và hiện tượng thời tiết cực đoan xảy ra ngày càng khốc liệt hơn.

- Biện pháp phòng, chống thiên tai: cần phòng ngừa, ứng phó, khắc phục hậu quả thiên tai.

Câu 6: Kể tên các loại khoáng sản chủ yếu của vùng Bắc Trung Bộ.

Trả lời:

Các khoáng sản chủ yếu gồm: sắt (Hà Tĩnh), đá vôi (Thanh Hoá, Nghệ An, Quảng Bình), crôm (Thanh Hoá), thiếc (Nghệ An), ti-tan (Thừa Thiên Huế).

2. THÔNG HIỂU (5 CÂU)

Câu 1: Phân tích ý nghĩa của vị trí địa lí đối với sự phát triển kinh tế - xã hội của vùng Bắc Trung Bộ.

Trả lời:

- Bắc Trung Bộ là cầu nối giữa miền Bắc và miền Nam của nước ta, nằm trên các tuyến giao thông huyết mạch quan trọng như quốc lộ 1, đường Hồ Chí Minh và đường sắt Thống Nhất.

- Là cửa ngõ ra Biển Đông cho các nước Tiểu vùng sông Mê Công như Lào, Thái Lan, và Myanmar, tạo điều kiện thuận lợi cho giao thương quốc tế.

- Vùng này giáp biển có nhiều tiềm năng phát triển về thủy sản, du lịch, và giao thông vận tải biển.

- Tuy nhiên, Bắc Trung Bộ cũng chịu ảnh hưởng của thiên tai như bão và gió phơn Tây Nam.

=> Vị trí địa lý của Bắc Trung Bộ có ý nghĩa chiến lược đối với phát triển kinh tế - xã hội của cả nước, có nhiều cơ hội giao lưu, hợp tác quốc tế và phát triển kinh tế biển, nhưng cũng phải đối mặt với thách thức từ thiên tai như bão, lũ lụt, hạn hán và nạn cát bay.

Câu 2: Vì sao Bắc Trung Bộ được coi là cầu nối giao lưu kinh tế, văn hoá giữa các vùng miền?

Trả lời:

Bắc Trung Bộ nằm ở vị trí trung tâm của Việt Nam, giáp ranh với nhiều vùng kinh tế lớn, đồng thời có hệ thống giao thông phát triển, thuận tiện cho giao thương.

Câu 3: Trình bày sự phát triển và phân bố ngành nông nghiệp và lâm nghiệp ở vùng Bắc Trung Bộ.

Trả lời:

* Nông nghiệp và lâm nghiệp

- Sản xuất nông nghiệp Bắc Trung Bộ đang chuyển dần từ sản xuất nhỏ lẻ dựa vào kinh tế hộ gia đình sang sản xuất hàng hoá tập trung, thâm canh, ứng dụng công nghệ cao, nông nghiệp hữu cơ; áp dụng nhiều công nghệ vào sản xuất để tạo ra giống cây trồng, vật nuôi có giá trị kinh tế cao, có khả năng thích ứng với bệnh dịch và hạn hán.

+ Trồng trọt chiếm tỉ trọng cao trong cơ cấu giá trị sản xuất ngành nông nghiệp. Các cây trồng chính gồm: lúa, lạc, vừng, mía, cà phê, hồ tiêu,...

+ Chăn nuôi ngày càng phát triển, các vật nuôi chủ yếu là trâu, bò, lợn,...

- Lâm nghiệp: Nghề rừng từng bước phát triển nhờ chính sách giao đất, giao rừng. Các mô hình sản xuất nông lâm kết hợp, canh tác trên đất dốc được mở rộng đem lại hiệu quả kinh tế và góp phần phòng, chống thiên tai.

+ Khai thác gỗ tập trung ở vùng đồi núi phía tây các tỉnh. Ngoài gỗ, người dân Bắc Trung Bộ còn khai thác các lâm sản khác như luồng, tre, mây, măng, dược liệu,... + Công tác trồng rừng, khoanh nuôi và bảo vệ rừng rất được chú trọng. Rừng đặc dụng trong các vườn quốc gia và khu bảo tồn được bảo vệ nghiêm ngặt.

Câu 4: Trình bày tình hình phát triển công nghiệp của vùng Bắc Trung Bộ.

Trả lời:

- Tổng sản phẩm ngành công nghiệp Bắc Trung Bộ tăng nhanh qua các năm. Công nghiệp đang được tái cấu trúc theo hướng gia tăng các ngành công nghiệp công nghệ cao, tận dụng lợi thế cạnh tranh của Bắc Trung Bộ và chiến lược phát triển công nghiệp của đất nước.

- Cơ cấu công nghiệp của Bắc Trung Bộ khá đa dạng:

+ Công nghiệp sản xuất điện bao gồm thuỷ điện, nhiệt điện, tập trung chủ yếu ở Thanh Hoá, Nghệ An, Hà Tĩnh, Thừa Thiên Huế,... Điện gió, điện mặt trời phát triển mạnh ở Quảng Bình, Quảng Trị.

+ Công nghiệp khai khoáng chủ yếu là khai thác đá vôi ở Thanh Hoá, Nghệ An, Hà Tĩnh,... khai thác nước khoáng ở Hà Tĩnh, Quảng Bình, Thừa Thiên Huế. + Sản xuất vật liệu xây dựng tập trung ở Thanh Hoá, Nghệ An,...

+ Công nghiệp sản xuất, chế biến thực phẩm; chế biến gỗ và sản xuất sản phẩm từ gỗ được phát triển với quy mô vừa và nhỏ ở hầu hết các địa phương.

Câu 5: Giải thích vì sao mật độ dân số ở vùng đồng bằng ven biển Bắc Trung Bộ cao hơn khu vực đồi núi phía tây.

Trả lời:

Mật độ dân số ở vùng đồng bằng cao hơn vì khu vực này có điều kiện tự nhiên thuận lợi cho sản xuất nông nghiệp và kinh tế biển, trong khi đồi núi phía tây có địa hình hiểm trở, ít điều kiện phát triển.

3. VẬN DỤNG (3 CÂU)

Câu 1: Chứng minh rằng: du lịch là thế mạnh kinh tế ở Bắc Trung Bộ.

Trả lời:

Bắc Trung Bộ là vùng có nhiều thắng cảnh, di tích lịch sử - văn hóa nổi tiếng, hấp dẫn khách du lịch:

+ Có các bãi biển nổi tiếng : sầm Sơn (Thanh Hoá), Cửa Lò (Nghệ An), Thiên Cầm (Hà Tĩnh), Thuận An, Lăng Cô (Thừa Thiên - Huế),...

+ Có các vườn quốc gia: Phong Nha - Kẻ Bàng (Quảng Bình), Bạch Mã (Thừa Thiên - Huế),...

+ Có các di tích lịch sử - văn hoá : Quê hương Bác Hồ (Kim Liên, Nam Đàn, Nghệ An), Cố đô Huế,...

Câu 2: Dựa Atlat Địa lí, em hãy xác định vị trí của dãy núi Trường Sơn và cho biết nó có ảnh hưởng như thế nào đến điều kiện khí hậu của Bắc Trung Bộ?

Trả lời:

Dãy núi Trường Sơn nằm dọc biên giới Việt Nam – Lào, kéo dài từ Bắc Trung Bộ đến Nam Trung Bộ. Trường Sơn ảnh hưởng lớn đến khí hậu của Bắc Trung Bộ:

- Dải Trường Sơn Bắc đã tạo bức chắn đối với các hướng gió thổi đến Bắc Trung Bộ:
+ Chắn gió mùa Tây Nam, gây ra gió phơn tây nam khô nóng thổi xuống dải đồng bằng ven biển vào đầu mùa mưa (khoảng tháng 5 đến tháng 7).

+ Chắn gió mùa đông Bắc, các khối khí ẩm từ biển vào (do bão, hoạt động của dải hội tụ nhiệt đới), gây mưa lớn ở nhiều địa phương.

- Tạo nên sự phân hóa khí hậu giữa đồng bằng và vùng núi.

Câu 3: Sưu tầm thông tin, tư liệu trên sách, báo, internet và viết một đoạn văn ngắn giới thiệu về một địa điểm du lịch ở vùng Bắc Trung Bộ.

Trả lời:

Động Phong Nha - Kẻ Bàng, nằm trong quần thể di sản thiên nhiên thế giới được UNESCO công nhận, là một trong những điểm du lịch nổi bật tại vùng Bắc Trung Bộ, Việt Nam. Được hình thành từ hàng triệu năm trước, động Phong Nha nổi bật với hệ thống hang động kỳ vĩ và phong phú và là một trong những hang động lớn nhất thế giới. Đến với Phong Nha, du khách sẽ bị cuốn hút bởi vẻ đẹp hùng vĩ của những khối thạch nhũ lấp lánh, các nhũ đá với hình dáng độc đáo, cùng những dòng sông trong vắt chảy qua hang động. Ngoài cảnh quan thiên nhiên tuyệt đẹp, khu vực này còn mang trong mình giá trị văn hóa và lịch sử sâu sắc, với nhiều truyền thuyết về các thế hệ người dân bản địa. Động Phong Nha - Kẻ Bàng không chỉ là nơi lý tưởng để khám phá vẻ đẹp kỳ thú của tự nhiên mà còn là một địa điểm tuyệt vời cho những ai yêu thích phiêu lưu và tìm hiểu về di sản văn hóa dân tộc.

4. VẬN DỤNG CAO (2 CÂU)

Câu 1: Dựa trên những điều kiện tự nhiên và tài nguyên thiên nhiên của Bắc Trung Bộ, em hãy đề xuất một số biện pháp để phát triển bền vững ngành nông – lâm nghiệp trong vùng.

Trả lời:

Một số biện pháp phát triển bền vững nông – lâm nghiệp:

• Phát triển các mô hình nông lâm kết hợp, giúp tận dụng tài nguyên đất rừng hiệu quả và giảm nguy cơ thiên tai.
• Ứng dụng công nghệ cao vào sản xuất nông nghiệp, như chọn giống cây trồng chịu hạn và thâm canh.
• Chú trọng bảo vệ và phát triển rừng phòng hộ ven biển và đầu nguồn để giảm tác động của thiên tai.

Câu 2: Em hãy phân tích tác động của biến đổi khí hậu đối với các ngành kinh tế biển của Bắc Trung Bộ và đề xuất các giải pháp nhằm phát triển kinh tế biển một cách bền vững.

Trả lời:

- Tác động của biến đổi khí hậu: làm tăng tần suất và cường độ bão, lũ lụt, gây xói mòn bờ biển, suy giảm nguồn lợi hải sản, ảnh hưởng đến giao thông vận tải và du lịch biển.

- Giải pháp:

• Tăng cường trồng rừng ngập mặn và bảo vệ rừng phòng hộ ven biển.
• Phát triển năng lượng tái tạo như điện gió, điện mặt trời ở vùng ven biển.
• Ứng dụng khoa học công nghệ để giám sát và bảo vệ môi trường biển, nuôi trồng thuỷ sản bền vững.