VĂN BẢN: ĐỒNG DAO MÙA XUÂN

PHẦN 1. KHÁI QUÁT TÁC GIẢ, TÁC PHẨM

1. Tác giả

- Nguyễn Khoa Điềm (1943) quê ở Thừa Thiên Huế. Thơ của ông thể hiện tình yêu quê hương, đất nước tha thiết với nhiều suy tư sâu sắc.

- Một số tác phẩm tiêu biểu như Đất ngoại ô (1972), Mặt đường khát vọng (1974), Ngôi nhà có ngọn lửa ấm (1986),…

2. Tác phẩm

Tác phẩm được trích trong Tuyển tập 40 năm do tác giả chọn.

PHẦN 2. GIÁ TRỊ NỘI DUNG VÀ NGHỆ THUẬT

1. Giá trị nội dung

- Thể hiện tình cảm yêu thương gia đình và quê hương:

• Qua lời thơ ngộ nghĩnh, bài thơ gợi lên hình ảnh một gia đình đầm ấm, nơi ông bà, cha mẹ, anh em đều sống chan hòa, chăm chỉ, yêu thương nhau.
• Đồng thời, bài thơ còn mở rộng ra tình cảm làng xóm, cộng đồng, thể hiện môi trường sống bình yên và đầy gắn kết.

- Ca ngợi vẻ đẹp của mùa xuân và cuộc sống lao động:

• Mùa xuân hiện lên không chỉ qua thiên nhiên mà qua nhịp sống con người: trồng cây, cày ruộng, đan thúng, học bài…
• Cuộc sống lao động cần cù, vui tươi của người dân là nét đẹp giản dị nhưng giàu sức sống.

- Khẳng định niềm vui sống và sự hồn nhiên của tuổi thơ:

• Bài thơ phản ánh tâm hồn trong sáng, tươi vui của trẻ em, từ đó khơi gợi tình yêu gia đình, quê hương và cuộc sống trong mỗi người đọc.

2. Giá trị nghệ thuật

- Giọng điệu hồn nhiên, ngộ nghĩnh như lời đồng dao trẻ nhỏ

• Cách xưng “em bé tôi” và cách kể chuyện gần gũi, tươi vui khiến bài thơ mang âm hưởng trẻ thơ trong sáng, dễ nhớ, dễ thuộc.

- Ngôn ngữ giản dị, giàu hình ảnh và cảm xúc

• Lời thơ sử dụng nhiều hình ảnh đời thường: ông đeo kính, bà đan thúng, mẹ trồng cây, cha cày ruộng… giúp người đọc dễ hình dung và cảm nhận được sự thân thuộc.

- Cấu trúc thơ có nhịp điệu đều đặn, gợi tính nhạc

• Nhịp thơ 2/3 và 3/2 tạo nên âm hưởng nhẹ nhàng, ngân nga như một khúc hát, rất gần với phong cách đồng dao truyền thống.

- Lối liệt kê tinh tế tạo nên bức tranh cộng đồng ấm áp

• Việc liệt kê các thành viên trong gia đình, công việc, đặc điểm riêng giúp tạo nên một thế giới phong phú, sống động nhưng vẫn gắn bó, chan hòa.