VĂN BẢN: ĐẼO CÀY GIỮA ĐƯỜNG

PHẦN 1. KHÁI QUÁT TÁC GIẢ, TÁC PHẨM

1. Tác giả

- Nguyễn Văn Ngọc (1 tháng 3 năm 1890 - 26 tháng 4 năm 1942) tự Ôn Như là nhà văn, nhà giáo, nhà nghiên cứu văn hoá Việt Nam.

- Ông là nhà giáo, nhà sưu tầm văn học dân gian, nhà nghiên cứu văn học, nhà hoạt động văn hóa xuất sắc. Ông đã từng làm đốc học tỉnh Hà Đông, Hội trưởng Hội Ái hữu các nhà giáo, Phó hội trưởng Hội Phật giáo Hà Nội. Ông có nhiều sách viết về giáo dục, sưu tầm văn học dân gian, luận bàn về Bách gia chư tử, nghiên cứu văn học thánh văn.

2. Tác phẩm

- Tác phẩm Đẽo cày giữa đường được trích trong Truyện cổ nước Nam, tập I, Thăng Long, 1958 trang 101-102.

- Đẽo cày giữa đường thuộc thể loại truyện ngụ ngôn.

PHẦN 2. TÓM TẮT VĂN BẢN

Truyện ngụ ngôn Đẽo cày giữa đường kể về một người thợ mộc đẽo cày bên đường, luôn nghe theo lời người qua đường mà đẽo cày theo ý người khác, mỗi người một ý nên anh ta vừa không bán được cày, vừa hỏng gỗ, mất cả cơ nghiệp.

PHẦN 3. GIÁ TRỊ NỘI DUNG VÀ NGHỆ THUẬT

1. Giá trị nội dung

- Phê phán thói ba phải, không có chính kiến:

• Câu chuyện là một lời cảnh tỉnh dành cho những người thiếu bản lĩnh, ai nói gì cũng nghe theo, không kiên định với mục tiêu ban đầu, dẫn đến thất bại và lãng phí công sức.

- Nêu cao bài học về sự kiên định và tự tin trong cuộc sống:

• Muốn thành công, mỗi người cần biết suy nghĩ độc lập, có chính kiến, tiếp thu ý kiến người khác một cách chọn lọc, thay vì mù quáng nghe theo tất cả.

- Thể hiện trí tuệ dân gian qua lời răn dạy nhẹ nhàng mà sâu sắc:

• Qua một câu chuyện giản dị, nhân dân ta đã gửi gắm kinh nghiệm sống quý báu: hãy lắng nghe nhưng đừng đánh mất bản thân.

2. Giá trị nghệ thuật

- Ngôn ngữ mộc mạc, giàu tính dân gian:

• Văn bản sử dụng lời văn ngắn gọn, dễ hiểu, gần gũi, mang đặc trưng của truyện ngụ ngôn dân gian Việt Nam.

- Tình huống truyện đơn giản mà giàu tính ẩn dụ:

• Câu chuyện xoay quanh một tình huống duy nhất nhưng lặp lại nhiều lần, qua đó tạo tính hài hước nhẹ nhàng mà châm biếm sâu cay.

- Kết cấu lặp – tăng tiến giúp làm nổi bật bài học:

• Mỗi lần nhân vật nghe theo ý kiến khác nhau là một lần cốt truyện được đẩy cao, giúp người đọc thấy rõ sự mâu thuẫn và hậu quả của việc thiếu lập trường.

- Nghệ thuật kể chuyện tự nhiên, sinh động:

• Dù mang tính giáo huấn, câu chuyện không khô khan mà gợi trí tò mò, dễ tiếp nhận, nhờ lối kể chuyện sinh động, gần gũi.