BÀI 11: ỨNG XỬ TRÊN MÔI TRƯỜNG SỐ. NGHĨA VỤ TÔN TRỌNG BẢN QUYỀN (15 CÂU)

I. NHẬN BIẾT (3 CÂU)

Câu 1: Em hãy nêu những hành vi vi phạm đạo đức, pháp luật và văn hóa khi sử dụng mạng.

Trả lời:

Những hành vi vi phạm về đạo đức, pháp luật và văn hóa khi sử dụng mạng là:

- Đưa tin không phù hợp lên mạng.

- Công bố thông tin cá nhân không được phép.

- Phát tán thư điện tử, tin nhắn rác.

- Vi phạm bản quyền.

- Bắt nạt qua mạng.

- Ứng xử thiếu văn hóa.

Câu 2: Khi đưa tin lên mạng, cần lưu ý điều gì?

Trả lời:

Khi đưa tin lên mạng, hãy xem xét nội dung các tin bài có vi phạm các quy định của pháp luật hay không. Đừng quên rằng, việc chia sẻ một tin vi phạm luật cũng là vi phạm luật.

Câu 3: Quyền tác giả là gì? Quyền tác giả và bản quyền có mối quan hệ gì với nhau?

Trả lời:

- Quyền tác giả là quyền của tổ chức, cá nhân đối với tác phẩm do mình sáng tạo ra hoặc sở hữu.

- Trong thực tế, quyền tác giả và bản quyền được dùng chung với nhau.

II. THÔNG HIỂU (6 CÂU)

Câu 1: Em hãy nêu một số hành vi vi phạm bản quyền đối với các tác phẩm số.

Trả lời:

Những hành vi vi phạm bản quyền đối với các sản phẩm số là:

- Mạo danh tác giả.

- Công bố mà không được cho phép.

- Sửa chữa, chuyển thể phần mềm, dữ liệu mà không được tác giả cho phép.

- Sử dụng phần mềm lậu, không mua quyền sử dụng phần mềm đối với các phần mềm phải trả phí.

- Phá khóa phần mềm.

- Chiếm đoạt mã phần mềm.

- Đăng tải các tác phẩm mà không được sự đồng ý của tác giả,…

Câu 2: Em hãy nêu một số quy định pháp luật đối với người dùng trên không gian mạng mà em biết.

Trả lời:

Những quy định pháp luật đối với người dùng trên không gian mạng là:

- Cấm cung cấp, trao đổi, truyền đưa, lưu trữ, sử dụng thông tin số nhằm mục đích xấu.

- Cấm tổ chức, hoạt động, cấu kết, xúi giục, mua chuộc, lừa gạt, lôi kéo người dùng nhằm mục đích xấu, phản cách mạng.

- Cấm hoạt truyền tải những thông tin sai sự thật gây hoang mang cho mọi người.

- Cấm hoạt động mại dâm, tệ nạn xã hội, mua bán người, đăng tải những thông tim dâm ô, đồi trụy, trái với thuần phong mĩ tục dân tộc,…

Câu 3: Em hãy nêu các nguyên tắc để nâng cao tính an toàn khi chia sẻ thông tin trên môi trường số.

Trả lời:

Những nguyên tắc để nâng cao tính an toàn khi chia sẻ thông tin trên môi trường số là:

- Trước khi đăng tin, hãy kiểm tra tin bài có vi phạm pháp luật hay không.

- Không chia sẻ tin bài vi phạm pháp luật. Ngoài ra cần phải biết tin tức có chính xác không. Ngày nay trên mạng rất nhiều tin giả, việc chia sẻ một tin giả chính là tiếp tay cho hành vi tung tin giả.

- Ngay cả trong trường hợp việc đưa tin không vi phạm pháp luật thì cũng phải cân nhắc hậu quả, nhất là khía cạnh đạo đức. Một tin vô hại với người này có thể mang lại tai hoạ cho một người khác.

Câu 4: Quyền nhân thân là gì bao gồm những quyền gì?

Trả lời:

Quyền nhân thân bao gồm các quyền:

- Quyền được đặt tên cho tác phẩm.

- Đứng tên thật hoặc bút danh trên tác phẩm; được nêu tên thật hoặc bút danh khi tác phẩm được công bố hoặc sử dụng.

- Công bố tác phẩm hoặc cho phép người khác công bố tác phẩm.

- Bảo vệ sự toàn vẹn của tác phẩm, không cho người khác sửa chữa, cắt xén hoặc xuyên tạc tác phẩm dưới bất kì hình thức nào gây phương hại đến danh dự và uy tín của tác giả,...

Câu 5: Quyền tài sản bảo gồm những quyền gì?

Trả lời:

Quyền tài sản bao gồm những quyền:

- Làm tác phẩm phát sinh.

- Sao chép tác phẩm.

- Truyền đạt tác phẩm đến công chúng.

- Cho thuê bản gốc hoặc bản sao, chương trình, máy tính,…

Câu 6: Vì sao trong lĩnh vực tin học, những sản phẩm số lại dễ dàng bị đánh cắp và gây thiệt hại cho người đầu tư?

Trả lời:

Trong lĩnh vực tin học, đánh cắp sản phẩm số có thể gây thiệt hại rất lớn cho người đầu tư vì sản phẩm số có đặc tính dễ sao chép với chi phí thấp và cũng dễ dàng phát tán trên quy mô lớn.

III. VẬN DỤNG (5 CÂU)

Câu 1: Hãy nêu một số hành vi ứng xử thiếu văn minh thường gặp trên môi trường số.

Trả lời:

Những hành vi ứng xử thiếu văn minh thường gặp trên môi trường số là:

- Lăng mạ, chửi bới, xúc phạm người khác bằng lời nói hoặc hình ảnh.

- Chia sẻ thông tin sai lệch, tin giả, tin đồn nhảm.

- Quảng cáo, spam, lừa đảo, trục lợi trên mạng.

- Cư xử thiếu tôn trọng, bình luận khiếm nhã, xúc phạm người khác.

- Đăng tải nội dung phản cảm, khiêu dâm, bạo lực.

- Bắt nạt, quấy rối người khác trên mạng.

- Sử dụng ngôn ngữ thiếu chuẩn mực, viết tắt sai chính tả.

- Không tôn trọng quyền riêng tư của người khác.

- Đánh cắp, sử dụng trái phép bản quyền của người khác.

- Có những hành vi gây rối, phá hoại trên các diễn đàn, mạng xã hội.

Câu 2: Trong đợt bùng phát dịch Covid-19 vào đầu năm 2021, một cá nhân đăng tin sai sự thật về hành trình đi lại của một bệnh nhân bị dương tính với virus Covid-19. Sự việc này đã gây hoang mang cho cả một khu dân cư.

Theo em, cá nhân trên đã vi phạm điều nào trong các bộ Luật liên quan đến Công nghệ thông tin?

Trả lời:

Vi phạm Điều 101, khoản 1 của Nghị định 15/2020/NĐ-CP: Cung cấp, chia sẻ thông tin giả mạo, thông tin sai sự thật, xuyên tạc, vu khống, xúc phạm uy tín của cơ quan, tổ chức, danh dự, nhân phẩm của cá nhân.

Câu 3: Trên mạng hiện nay có rất nhiều quảng cáo sai sự thật. Quảng cáo sai về tác dụng của một loại thuốc sẽ bị xử lí theo mục nào của điều 101 khoản 1 của Nghị định 15/2020/NĐ-CP?

Trả lời:

Quảng cáo, tuyên truyền, chia sẻ thông tin về hàng hoá, dịch vụ bị cấm.

Câu 4: Em hãy nêu ví dụ về một hành vi vi phạm bản quyền đối với sản phẩm tin học.

Trả lời:

Ví dụ về hành vi vi phạm bản quyền đối với sản phẩm tin học.

- Sao chép, cài đặt phần mềm lậu không hỏi ý kiến tác giả.

- Phá khoá phần mềm trái phép.

- Sử dụng phần mềm lậu không mua bản quyền.

Câu 5: An nhắc Bình về việc dùng phần mềm lậu và giảng giải cho Bình các quy định về quyền tác giả. Nghe xong Bình bảo: “trước đây mình không biết, mà không biết là không có lỗi”. Quan niệm của Bình như vậy có đúng không?

Trả lời:

Quan niệm này không đúng, hành vi của Bình vẫn có thể bị xử lí về mặt pháp luật nếu gây ra hậu quả nghiêm trọng theo quy định, tuy nhiên nếu không biết có thể được xem xét giảm nhẹ hình phạt.

IV. VẬN DỤNG CAO (1 CÂU)

Câu 1: Theo em, cần làm gì để nâng cao ý thức ứng xử văn minh và tôn trọng bản quyền trên môi trường số?

Trả lời:

Để nâng cao ý thức ứng xử văn minh và tôn trọng bản quyền trên môi trường số, cần thực hiện một số giải pháp sau:

- Tăng cường giáo dục, tuyên truyền về đạo đức, văn hóa ứng xử trên môi trường số.

- Hoàn thiện hệ thống pháp luật về quản lý hoạt động trên môi trường số.

- Nâng cao ý thức tự giác của mỗi cá nhân trong việc ứng xử văn minh trên môi trường số.

- Khuyến khích các doanh nghiệp, tổ chức xây dựng môi trường mạng lành mạnh.

- Phát triển các công nghệ hỗ trợ việc quản lý hoạt động trên môi trường số.