HOẠT ĐỘNG CỦA GV - HS

DỰ KIẾN SẢN PHẨM

Nhiệm vụ 1: Tigrave;m hiểu sự phaacute;t triển của tiếng Việt

Bước 1: GV chuyển giao nhiệm vụ học tập

- GV đặt cacirc;u hỏi để HS coacute; thể suy nghĩ trả lời:

+ Caacute;c từ ngữ mới trong tiếng việt được higrave;nh thagrave;nh theo những phương thức chủ yếu nagrave;o?

+ Sự phaacute;t triển của Tiếng Việt hiện nay được thuacute;c đẩy bởi những nhacirc;n tố nagrave;o?

+ Theo bạn khi nagrave;o thigrave; một ngocirc;n ngữ khocirc;ng phaacute;t triển nữa?

- HS tiếp nhận nhiệm vụ

Bước 2: HS thực hiện nhiệm vụ học tập

- Caacute;c nhoacute;m thảo luận để trả lời cacirc;u hỏi

Bước 3: Baacute;o caacute;o kết quả hoạt động vagrave; thảo luận

- GV mời đại diện nhoacute;m lecirc;n trả lời cacirc;u hỏi

- Caacute;c nhoacute;m khaacute;c lắng nghe nhận xeacute;t vagrave; bổ sung

Bước 4: Đaacute;nh giaacute; kết quả thực hiện nhiệm vụ học tập

- GV nhận xeacute;t, chốt kiến thức.

Nhiệm vụ 2: Những yếu tố mới của tiếng Việt

Bước 1: GV chuyển giao nhiệm vụ học tập

- GV đặt cacirc;u hỏi để HS coacute; thể suy nghĩ trả lời:

+ Trong caacute;c bộ phận cấu thagrave;nh cơ bản của ngocirc;n ngữ bộ phần nagrave;o dễ biến đổi nhất? Vigrave; sao?

+ Bạn hiểu thế nagrave;o về ldquo;tiacute;nh mớirdquo; của một yếu tố ngocirc;n ngữ?

+ Caacute;c yếu tố mới của tiếng Việt đương đại coacute; thể được phacirc;n loại theo những tiecirc;u chiacute; nagrave;o?

+ Caacute;c yếu tố ngocirc;n ngữ mới coacute; ảnh hưởng như thế nagrave;o đối với tiếng Việt?

- HS tiếp nhận nhiệm vụ

Bước 2: HS thực hiện nhiệm vụ học tập

- Caacute;c nhoacute;m thảo luận để trả lời cacirc;u hỏi

Bước 3: Baacute;o caacute;o kết quả hoạt động vagrave; thảo luận

- GV mời đại diện nhoacute;m lecirc;n trả lời cacirc;u hỏi

- Caacute;c nhoacute;m khaacute;c lắng nghe nhận xeacute;t vagrave; bổ sung

Bước 4: Đaacute;nh giaacute; kết quả thực hiện nhiệm vụ học tập

- GV nhận xeacute;t, chốt kiến thức.

Nhiệm vụ 3: Đọc văn bản Về nguyecirc;n tắc vay mượn từ ngữ vagrave; thực hiện nhiệm vụ

Bước 1: GV chuyển giao nhiệm vụ học tập

- GV dagrave;nh thời gian cho HS đọc nghiecirc;n cứu văn bản Về nguyecirc;n tắc vay mượn từ ngữ để trả lời cacirc;u hỏi:

+ Hatilde;y tigrave;m hiểu thecirc;m những từ gốc Haacute;n thuộc caacute;c nhoacute;m a,b, c magrave; taacute;c giả bagrave;i viết đatilde; necirc;u?

+ Bạn coacute; đồng yacute; với nguyecirc;n tắc chỉ mượn ldquo;những chữ ta khocirc;ng coacute; sẵn vagrave; khoacute; dịch đuacute;ngrdquo; khocirc;ng? Vigrave; sao?

+ Necirc;u một số viacute; dụ vay mượn từ ngữ của caacute;c ngocirc;n ngữ chacirc;u Acirc;u magrave; bạn cho lagrave; rất cần thiết hoặc khocirc;ng cần thiết?

- HS tiếp nhận nhiệm vụ

Bước 2: HS thực hiện nhiệm vụ học tập

- Caacute;c nhoacute;m thảo luận để trả lời cacirc;u hỏi

Bước 3: Baacute;o caacute;o kết quả hoạt động vagrave; thảo luận

- GV mời đại diện nhoacute;m lecirc;n trả lời cacirc;u hỏi

- Caacute;c nhoacute;m khaacute;c lắng nghe nhận xeacute;t vagrave; bổ sung

Bước 4: Đaacute;nh giaacute; kết quả thực hiện nhiệm vụ học tập

- GV nhận xeacute;t, chốt kiến thức.

1. Tigrave;m hiểu sự phaacute;t triển của Tiếng Việt

- Caacute;c từ ngữ mới trong tiếng Việt được higrave;nh thagrave;nh theo hai phương thức chủ yếu: Cấu tạo necirc;n những từ ngữ mới dựa trecirc;n caacute;c yếu tố vốn coacute; trong hệ thống vagrave; vay mượn từ ngữ của những ngocirc;n ngữ khaacute;c.

- Những nhacirc;n tố thuacute;c đẩy sự phaacute;t triển mạnh mẽ của tiếng Việt hiện nay gồm coacute;: sự phaacute;t triển nhanh choacute;ng của đất nước ở tất cả caacute;c mặt của đời sống vagrave; ứng dụng ngagrave;y cagrave;ng rộng ratilde;i cocirc;ng nghệ vagrave; truyền thocirc;ng.

- Mọi sự vật đều khocirc;ng ngừng vận động trong khocirc;ng gian vagrave; thời gian. Ngocirc;n ngữ cũng vậy chỉ khi ngocirc;n ngữ khocirc;ng cograve;n được dugrave;ng để giao tiếp hằng ngagrave;y tức biến thagrave;nh một tử ngữ thigrave; noacute; mới khocirc;ng thể phaacute;t triển nữa.

2. Những yếu tố mới của tiếng Việt

a. Khaacute;i niệm yếu tố mới của ngocirc;n ngữ

- Trong caacute;c bộ phận cấu thagrave;nh cơ bản của ngocirc;n ngữ như ( ngữ acirc;m, từ vựng, ngữ phaacute;p) từ vựng lagrave; bộ phận dễ biến đổi nhất vigrave; từ vựng bao gồm caacute;c đơn vị như từ ngữ được dugrave;ng để biểu hiện caacute;c sự vật, hoạt động, đặc điểmhellip;. trong đời sống. Khi đời sống biến đổi ( sự vật, hoạt động, đặc điểmhellip; mới xuất hiện hoặc đatilde; cũ vagrave; bị mất đi) thigrave; từ vựng cũng biến đổi theo. Cograve;n ngữ acirc;m ( acirc;m thanh của ngocirc;n ngữ) vagrave; ngữ phaacute;p thigrave; khocirc;ng coacute; mối quan hệ với đời sống theo caacute;ch trực tiếp như vậy.

- ldquo;Tiacute;nh mớirdquo; của một yếu tố ngocirc;n ngữ coacute; tiacute;nh chất tương đối. Trong giới hạn tương đối đoacute;, từ ngữ nagrave;o xuất hiện cagrave;ng gần đacirc;y thigrave; cagrave;ng được coi lagrave; điển higrave;nh cho tiacute;nh mới, ngược lại từ ngữ nagrave;o xuất hiện caacute;ch đacirc;y cagrave;ng lacirc;u thigrave; tiacute;nh mới sẽ giảm dần hoặc khocirc;ng được coi lagrave; mới nữa.

Cần lưu yacute; lagrave; khocirc;ng phải bất kigrave; từ ngữ nagrave;o mới xuất hiện trong một văn bản cũng đều được coi lagrave; yếu tố mới của tiếng Việt. CHẳng hạn một số saacute;ng taacute;c văn học người viết dugrave;ng từ ngữ hoagrave;n toagrave;n chưa coacute; trong tiếng Việt, viacute; dụ: xổng thoaacute;t, oằn đạp, bấu riếthellip;.. tuy vậy những từ nagrave;y chỉ xuất hiện trong caacute;ch dugrave;ng của một từ duy nhất noacute; lagrave; hiện tượng ldquo;bột phaacute;trdquo; coacute; tiacute;nh caacute; nhacirc;n chưa được dugrave;ng dugrave; chỉ trong một nhoacute;m xatilde; hội nhỏ.

b. Phacirc;n loại caacute;c yếu tố mới của Tiếng Việt

- Caacute;c yếu tố mới của tiếng Việt đương đại coacute; thể được phacirc;n loại theo những tiecirc;u chiacute; cơ bản như: nguồn gốc thigrave; coacute; thể phacirc;n biệt yếu tố mới được tạo ra từ những yếu tố coacute; sẵn của tiếng Việt với yếu tố mới vay mượn từ ngocirc;n ngữ khaacute;c; dựa vagrave;o pham vi sử dụng thigrave; coacute; thể phacirc;n biệt yếu tố mới trong ngocirc;n ngữ khoa học, ngocirc;n ngữ thương mại, ngocirc;n ngữ baacute;o chiacute;, ngocirc;n ngữ hagrave;nh chiacute;nh, ngocirc;n ngữ đời sốnghellip;.

+ Những từ ngữ mới đatilde; ldquo;nhậprdquo; vagrave; hệ thống tiếng Việt

middot; Đacirc;y lagrave; những từ ngữ mới nhưng đatilde; được phổ biến rộng rĩ vagrave; coacute; thể coi lagrave; một bộ phận của từ vựng tiếng Việt. xeacute;t về phương diện nagrave;o đoacute; thigrave; những từ ngữ nagrave;y khocirc;ng cograve;n thực sự mới vigrave; đatilde; quen thuộc với đocirc;ng đảo người dacirc;n. Một trong những cơ sở để nhận biết một từ ngữ đatilde; ldquo;nhậprdquo; vagrave;o hệ thống lagrave; ldquo;được đưa vagrave;o từ điểnrdquo;.

middot; Coacute; những từ ngữ tuy đatilde; được dugrave;ng khaacute; phổ biến nhưng coacute; thể vẫn chưa xuất hiện trong nhiều từ điển như: thương mại điện tử, kinh tế số, dữ liệu lớn, tin tặc, sốt giaacute;, đa phương hoacute;a, goacute;i cướchellip;.

middot; Thuộc nhoacute;m caacute;c từ ngữ mới được dugrave;ng phổ biến cần phải kể thecirc;m caacute;c từ viết tắt chỉ một số khaacute;i niệm như: CPI, BOT, COVID-19hellip;.

middot; Những từ ngữ chỉ mới được dugrave;ng trong lời noacute;i của một số nhoacute;m xatilde; hội chưa được nhập vagrave;o hệ thống tiếng Việt. Đacirc;y lagrave; những từ ngữ chưa được đocirc;ng đảo người Việt chấp nhận chưa hề thấy trong bất kigrave; cuốn từ điển nagrave;o. Chuacute;ng đặt ra nhiều vấn đề phức tạp cần coacute; caacute;ch tiếp cận thỏa đaacute;ng để vừa tạo cơ hội cho ngocirc;n ngữ phaacute;t triển nhờ tiếp nhận được những yếu tố tiacute;ch cực vừa đảm bảo ngocirc;n ngữ traacute;nh những taacute;c động tiecirc;u cực giữ gigrave;n được sự trong saacute;ng chặt chẽ vốn coacute; của noacute;.

middot; Những từ vốn được sử dụng khaacute; hẹp trong một số nhoacute;m xatilde; hội nhưng đang coacute; xu hướng được phổ biến, khocirc;ng chỉ được giới trẻ sử dụng magrave; cograve;n được nhiều người lớn tuổi chấp nhận; một số từ vay mượn tiếng nước ngoagrave;i nguyecirc;n cả acirc;m, chữ viết lẫn nghĩahellip;..

middot; Một số caacute;ch dugrave;ng ngocirc;n ngữ xuất hiện trong giao tiếp của một bộ phận xatilde; hội magrave; chủ yếu lagrave; giới trẻ.

c.Taacute;c động của yếu tố ngocirc;n ngữ đối với tiếng Việt

- Caacute;c yếu tố ngocirc;n ngữ mới vừa coacute; taacute;c động tiacute;ch cực vừa coacute; taacute;c động tiecirc;u cực đến tiếng Việt.

+ Taacute;c động tiacute;ch cực: Lagrave;m cho vốn từ trở necirc;n phong phuacute; giuacute;p ngocirc;n ngữ phaacute;t triển khả năng biểu đạt đaacute;p ứng nhu cầu giao tiếp của nhiều tầng lớp nhacirc;n dacirc;n trong xatilde; hội. Ngay cả những yếu tố mới chỉ mới đang tồn tại trong lời noacute;i của một số caacute; nhacirc;n hay nhoacute;m người chưa được đocirc;ng đảo người Việt chấp nhận thigrave; xeacute;t trecirc;n một số phương diện, cũng coacute; taacute;c động tiacute;ch cực vigrave; chuacute;ng đaacute;p ứng được nhu cầu của một số caacute; nhacirc;n hay nhoacute;m người sử dụng.

+ Taacute;c động tiecirc;u cực: Lagrave;m tổn hại đến tigrave;nh chặt chẽ, hệ thống của ngocirc;n ngữ vagrave; coacute; thể gacirc;y trở ngại cho giao tiếp; tạo necirc;n thoacute;i quen xấu cho người dugrave;ng nhất lagrave; giới trẻ chỉ dugrave;ng theo tragrave;o lưu magrave; khocirc;ng hiểu đầy đủ nghĩa của những từ ngữ migrave;nh dugrave;ng, dễ datilde;i trong việc sử dụng ngocirc;n từ, dẫn đến tigrave;nh trạng sử dụng ngocirc;n ngữ xocirc; bồ, pha tạp, lagrave;m mất đi vẻ đẹp vagrave; sự tinh tế của tiếng Việt.

3. Đọc văn bản Về nguyecirc;n tắc vay mượn từ ngữ vagrave; thực hiện nhiệm vụ

- Những từ gốc Haacute;n thuộc caacute;c nhoacute;m a, b, c magrave; taacute;c giả bagrave;i viết đatilde; necirc;u:

+ Nhoacute;m a: cao cấp, trung ương, quecirc; hương, acirc;m nhạc, ẩm thựchellip;

+ Nhoacute;m b: phu nhacirc;n- vợ, nhi đồng ndash; trẻ em, mĩ nữ - người đẹp, phi trường ndash; sacirc;n bay.

+ Nhoacute;m c: tim - tacirc;m; dao ndash; đao, thacirc;m-sacirc;u, cốt ndash; xương, tồn ndash; cograve;n, hiến ndash; cho, tống ndash; đưa, tế - cuacute;ng.

- HS coacute; thể tự do phaacute;t biểu suy nghĩ của migrave;nh ủng hộ hoặc khocirc;ng đồng tigrave;nh.

- Bagrave;i viết của Hoagrave;ng Văn Hagrave;nh tập trung bagrave;n về vấn đề vay mượn từ gốc Haacute;n nhưng qua đoacute; giuacute;p HS coacute; thể nắm được những nguyecirc;n tắc vay mượn từ ngữ noacute;i chung. Từ đoacute; HS coacute; thể tự đaacute;nh giaacute; từ ngữ mượn từ caacute;c ngocirc;n ngư chacirc;u Acirc;u được coi lagrave; cần thiết như: internet, marketing, COVID-19hellip;.