HOẠT ĐỘNG CỦA GV - HS

DỰ KIẾN SẢN PHẨM

Nhiệm vụ 1: Vận dụng caacute;c yếu tố mới của ngocirc;n ngữ một caacute;ch phugrave; hợp

Bước 1: GV chuyển giao nhiệm vụ học tập

- GV đặt cacirc;u hỏi để HS coacute; thể suy nghĩ trả lời:

+ Một yếu tố mới của ngocirc;n ngữ cần đaacute;p ứng những yecirc;u cầu cơ bản nagrave;o để được chấp nhận rộng ratilde;i vagrave; coacute; cơ hội ldquo;nhậprdquo; vagrave;o hệ thống tiếng Việt?

+ Cho biết caacute;c yếu tố cơ bản của một tigrave;nh huống giao tiếp coacute; ảnh hưởng đến việc lựa chọn từ ngữ?

+ Phacirc;n tiacute;ch một số trường hợp cho thấy một yếu tố mới của ngocirc;n ngữ coacute; thể được dugrave;ng phugrave; hợp trong tigrave;nh huống giao tiếp nagrave;y nhưng khocirc;ng phugrave; hợp trong tigrave;nh huống giao tiếp khaacute;c?

- HS tiếp nhận nhiệm vụ

Bước 2: HS thực hiện nhiệm vụ học tập

- Caacute;c nhoacute;m thảo luận để trả lời cacirc;u hỏi

Bước 3: Baacute;o caacute;o kết quả hoạt động vagrave; thảo luận

- GV mời đại diện nhoacute;m lecirc;n trả lời cacirc;u hỏi

- Caacute;c nhoacute;m khaacute;c lắng nghe nhận xeacute;t vagrave; bổ sung

Bước 4: Đaacute;nh giaacute; kết quả thực hiện nhiệm vụ học tập

- GV nhận xeacute;t, chốt kiến thức.

Nhiệm vụ 2: Đọc văn bản Về tiếng ta vagrave; thực hiện nhiệm vụ

Bước 1: GV chuyển giao nhiệm vụ học tập

- GV dagrave;nh thời gian cho HS đọc nghiecirc;n cứu văn bản Về nguyecirc;n tắc vay mượn từ ngữ để trả lời cacirc;u hỏi:

+ Tigrave;nh yecirc;u tiếng Việt của Nguyễn Tuacirc;n được thể hiện như thế nagrave;o qua văn bản Về tiếng việt?

+ Bạn học hỏi được gigrave; từ kinh nghiệm viết của taacute;c giả?

+ Nguyễn Tuacirc;n quan niệm như thế nagrave;o về vấn đề giữ gigrave;n sự trong saacute;ng của tiếng Việt?

+ Qua bagrave;i viết của Nguyễn Tuacirc;n, bạn coacute; nhận xeacute;t gigrave; về vai trograve; của nhagrave; văn đối với sự phaacute;t triển của tiếng Việt?

- HS tiếp nhận nhiệm vụ

Bước 2: HS thực hiện nhiệm vụ học tập

- Caacute;c nhoacute;m thảo luận để trả lời cacirc;u hỏi

Bước 3: Baacute;o caacute;o kết quả hoạt động vagrave; thảo luận

- GV mời đại diện nhoacute;m lecirc;n trả lời cacirc;u hỏi

- Caacute;c nhoacute;m khaacute;c lắng nghe nhận xeacute;t vagrave; bổ sung

Bước 4: Đaacute;nh giaacute; kết quả thực hiện nhiệm vụ học tập

- GV nhận xeacute;t, chốt kiến thức.

1. Vận dụng caacute;c yếu tố mới của ngocirc;n ngữ một caacute;ch phugrave; hợp

- Những yecirc;u cầu cơ bản được coi như ldquo;bộ lọcrdquo; để tiếp nhận một yếu tố mới của ngocirc;n ngữ:

+ Yếu tố mới đoacute; đoacute; coacute; taacute;c dụng đaacute;p ứng nhu cầu giao tiếp của người Việt viacute; dụ như: internet được nhập vagrave;o vố từ tiếng Việt một caacute;ch thuận lợi vigrave; noacute; biểu đạt một khaacute;i niệm quan trọng magrave; tiếng Việt chưa coacute; từ ngữ nagrave;o biểu đạt.

+ Yếu tố mới đoacute; khocirc;ng lagrave;m phaacute; vỡ tiacute;nh chuẩn mực, sự tinh tế của hệ thống ngocirc;n ngữ hiện coacute;.

- Tigrave;nh huống giao tiếp thường gồm coacute; những yếu tố cơ bản sau:

+ Đề tagrave;i: phạm vi đời sống được đề cập đến trong văn bản, viacute; dụ: một chuyến du lịch, sở thiacute;ch của giới trẻ, vấn đề ocirc; nhiễm mocirc;i trường, tigrave;nh trạng bạo lực học đườnghellip;.

+ Quan hệ giữa những người tham gia giao tiếp: người viết với người đọc hoặc giữa người noacute;i với người nghe xeacute;t về vị thế, nghề nghiệp, tuổi taacute;c, giới tiacute;nhhellip;.

+ Kecirc;nh giao tiếp: ngocirc;n ngữ noacute;i hay ngocirc;n ngữ viết trang trọng hay thacirc;n mật, chỉ ngocirc;n ngữ hay kết hợp ngocirc;n ngữ với higrave;nh ảnh ( giao tiếp đa phương thức)

Việc hiểu được tigrave;nh huống giao tiếp, caacute;c yếu tố cơ bản của tigrave;nh huống giao tiếp ( đề tagrave;i quan hệ giữa những người tham gia giao tiếp kecirc;nh giao tiếp) goacute;p phần quan trọng giuacute;p người viết, người noacute;i biết được kha năng, phạm vi của việc sử dụng linh hoạt vagrave; phugrave; hợp caacute;c yếu tố mới của ngocirc;n ngữ.

- Một số trường hợp tiacute;nh mới của ngocirc;n ngữ coacute; thể dugrave;ng trong trường hợp nagrave;y nhưng khocirc;ng được dugrave;ng ở trường hợp khaacute;c:

+ Tiếng loacute;ng tuyệt đối sẽ khocirc;ng được sử dụng khi trao đổi về caacute;c nội dung liecirc;n quan đến học tập với thầy cocirc; hay bạn begrave; trong lớp dưới higrave;nh thức trao đổi, thảo luận; gửi đơn, tờ trigrave;nh, baacute;o caacute;o đến cơ quan cocirc;ng quyền dưới higrave;nh thức văn bản viếthellip; Ngược lại, tiếng loacute;ng coacute; thể được chấp nhận trong tigrave;nh huống noacute;i chuyện phiếm giữa người bạn trong nhoacute;m qua caacute;c nền tảng ứng dụng cocirc;ng nghệ. Điều cần lưu yacute; lagrave; khocirc;ng được lạm dụng những yếu tố ngocirc;n ngữ mới kiểu tiếng loacute;ng vagrave; khocirc;ng để thoacute;i quen sử dụng ngocirc;n ngữ trong những tigrave;nh huống giao tiếp như vậy ảnh hưởng đến caacute;ch sử dụng ngocirc;n ngữ trong những tigrave;nh huống giao tiếp đograve;i hỏi tiacute;nh chuẩn mực cao.

2. Đọc văn bản Về tiếng ta vagrave; thực hiện nhiệm vụ

- Tigrave;nh yecirc;u tiếng Việt của Nguyễn Tuacirc;n được biểu hiện qua những hagrave;nh động, suy nghĩ cũng như cảm xuacute;c của taacute;c giả được thể hiện ở trong đoạn đầu của bagrave;i viết: ldquo;nhigrave;n tracirc;n tracirc;n tờ giấy bỏ dởrdquo;; ldquo;lograve;ng thấy dagrave;o dạt lecirc;n những lời caacute;m ơnrdquo;; ldquo;biết ơn đối với đất nước, ocirc;ng bagrave; tiecirc;n tổrdquo;; ldquo;chịu ơn rất nhiều đối với quecirc; hương, ocirc;ng bagrave;rdquo;; ldquo;thứ tiếng noacute;i ruột thịt tủy xương đoacute;rdquo;; ldquo;kết tinh bởi nhiều trăm nghigrave;n năm cocirc;ng sức lao động của tổ tiecirc;n lưu truyền lạirdquo;; ldquo;bồi hổi bồi hồi như vấn vương với một caacute;i gigrave; thiệt lagrave; thiecirc;ng liecirc;ng vocirc; giaacute;rdquo;; ldquo;khocirc;ng thể nagrave;o quecirc;n được caacute;i tiếng Việt Nam hữu cơ caacute;i tiếng Việt Nam linh diệu ấy được. Coacute; đến chết cũng khocirc;ng quecirc;n đượcrdquo;hellip;

- Từ kinh nghiệm viết của taacute;c giả coacute; thể học hỏi thecirc;m nhiều điều ldquo; Đatilde; nghĩ kĩ rồi mới cầm vagrave;o buacute;t magrave; viết ra. Nhưng khi đatilde; viết rồi chưa coacute; nghĩa lagrave; đatilde; xong hẳn. Viết ra, nhưng magrave; đọc lại. Đọc lại để magrave; hograve;a chỉnh caacute;i đatilde; viết tới. Đọc lại bằng mắt, đọc lại bằng tai. Đọc thầm bằng mắt vagrave; đọc to lecirc;n bằng miệng để cho tai noacute; cũng được ( tức lagrave; nghe) với. Tự migrave;nh duyệt lấy lời viết của migrave;nh, tự migrave;nh thẩm tra lại caacute;i yacute; tốt caacute;i lời trong của migrave;nh.

=> Trước khi chắp buacute;t để viết necirc;n suy nghĩ của bản thacirc;n cần phải suy nghĩ, cacirc;n nhắc thật thấu đaacute;o để những điều viết ra lagrave; tinh hoa lagrave; chọn lọc nhất.

- Quan niệm của Nguyễn Tuacirc;n được thể hiện rotilde; trong bagrave;i viết cụ thể ldquo;Tocirc;i nghĩ rằng trong saacute;ng khocirc;ng khi nagrave;o lại coacute; nghĩa lagrave; đạm bạc, lagrave; nghegrave;o cograve;m trong từ vựng đem ra dugrave;ng trong caacute;ch cảm caacute;ch nghĩ, vagrave; nhất lagrave; trong caacute;i caacute;ch noacute;i ra những cảm nghĩ đoacute;. Trong saacute;ng cagrave;ng khocirc;ng coacute; nghĩa lagrave; đơn điệu. Bởi vigrave; coacute; nhiều vẻ tronghellip;.. Vagrave; saacute;ng cũng coacute; những nguồn khaacute;c nhau. Trecirc;n cơ sở cộng đồng của ngocirc;n ngữ Việt Nam cagrave;ng ngagrave;y cagrave;ng phải giagrave;u coacute; phấn chấn lecirc;n nữa. Lagrave;m thế nagrave;o để cứ giagrave;u coacute; matilde;i hơn lecirc;n, magrave; cagrave;ng giagrave;u lại cagrave;ng đẹp. Nhưng hết sức chống lại mọi thứ ldquo;trọc phuacute;rdquo; trong đời sống ngocirc;n ngữ ta. Giagrave;u coacute; magrave; khocirc;ng vẩn đục ndash; vần về tư duy đục về mỹ liacute;.rdquo;

- NHận xeacute;t về vai trograve; của nhagrave; văn đối với sự phaacute;t triển của tiếng Việt, Nguyễn Tuacirc;n viết ldquo;mỗi người viết văn chuyecirc;n nghiệp phải coacute; lấy caacute;i phong caacute;ch, caacute;i vẻ riecirc;ng của migrave;nh về sự trong saacute;ng. Mỗi người như một cacirc;y nến thắp saacute;ng: saacute;p ong cũng thắp saacute;ng, mỡ bograve; cũng thắp saacute;ng vagrave; aacute;nh chaacute;y của nhiều thứ nến vagrave;ng đỏ trắng chaacute;y nhanh chaacute;y chậm đều hograve;a kết lại thagrave;nh caacute;i tỏ choacute;i chung của một lacirc;u đagrave;i tiếng noacute;i magrave; tầng dưới tầng trecirc;n đều saacute;ng trưnghellip; Tiếng noacute;i cua nhagrave; văn phải lagrave; tiếng noacute;i của thời đại. Thời đại migrave;nh cagrave;ng coacute; tổ chức cagrave;ng giagrave;u về đời vagrave; tigrave;nh người. Tiếng noacute;i ta cũng phải giagrave;u theo. Trecirc;n caacute;i cơ sở cũ vốn đatilde; phong phuacute; của ngocirc;n ngữ, nay ta phải dậy caacute;i vốn đoacute; lecirc;n nữa magrave; đầu tư noacute; vagrave;o thời đại.

=> Tầm quan trọng của nhagrave; văn trong việc lagrave;m giagrave;u vagrave; phong phuacute; thecirc;m ngocirc;n ngữ tiếng Việt. Dựa trecirc;n cơ sở của caacute;i cũ để lagrave;m phong phuacute; đổi mới ngocirc;n ngữ nhưng phải phugrave; hợp với thời đại.

STT

Caacute;c yếu tố

Nội dung

1

Đề tagrave;i của văn bản

2

Người tạo lập

3

Người tiếp nhận

Kecirc;nh giao tiếp

4