Ngày soạn:…/…/…

Ngày dạy:…/…/…

CHƯƠNG 1: THẾ GIỚI TỪ NĂM 1918 ĐẾN NĂM 1945

BÀI 1: NƯỚC NGA VÀ LIÊN XÔ TỪ NĂM 1918 ĐẾN NĂM 1945

(1 tiết)

I. MỤC TIÊU BÀI HỌC

1. Kiến thức

Sau bài học này, HS sẽ:

• Nêu được những nét chính về nước Nga trước khi Liên Xô được thành lập.

• Trình bày được những thành tựu và chỉ ra được hạn chế của công cuộc xây dựng chủ nghĩa xã hội ở Liên Xô.

2. Năng lực

Năng lực chung:

• Tự chủ và tự học: Khả năng thực hiện nhiệm vụ một cách độc lập; tự lực làm những nhiệm vụ học tập được giao trên lớp và ở nhà.

• Giao tiếp và hợp tác: Hợp tác và giao tiếp với các bạn trong các nhiệm vụ học tập.

• Giải quyết vấn đề và sáng tạo: Phát hiện được vấn đề từ các nhiệm vụ học tập và tìm cách giải quyết chúng.

Năng lực riêng:

• Tìm hiểu lịch sử: Khai thác và sử dụng thông tin của một số tư liệu lịch sử (1.1 – 1.4) để nhận thức về tình hình nước Nga trước khi Liên Xô được thành lập (1918 – 1922) và những thành tựu, hạn chế của công cuộc xây dựng chủ nghĩa xã hội ở Liên Xô (1922 – 1945).

• Nhận thức và tư duy lịch sử: Nêu được những nét chính về nước Nga trước khi Liên Xô được thành lập; Trình bày được những thành tựu và chỉ ra được hạn chế của công cuộc xây dựng chủ nghĩa xã hội ở Liên Xô.

• Vận dụng kiến thức, kĩ năng đã học: Vận dụng kiến thức đã học để viết được đoạn văn ngắn về thành tựu của công cuộc xây dựng CNXH ở Liên Xô.

3. Phẩm chất

• Chăm chỉ: Đọc và sưu tầm các thông tin, hình ảnh, tư liệu về công cuộc xây dựng chủ nghĩa xã hội ở Liên Xô từ năm 1922 đến năm 1945 để mở rộng và nâng cao nhận thức.

II. THIẾT BỊ DẠY HỌC

1. Đối với giáo viên

• Giáo án, SGK, SGV, SBT Lịch sử và Địa lí 9 – Kết nối tri thức (phần Lịch sử).

• Lược đồ, hình ảnh, tư liệu sưu tầm về bài học Nước Nga và Liên Xô từ năm 1918 đến năm 1945.

• Phiếu học tập (giấy A0), nam châm dán Phiếu học tập, bút màu.

• Máy tính, máy chiếu (nếu có).

2. Đối với học sinh

• SGK, SBT Lịch sử và Địa lí 9 – Kết nối tri thức (phần Lịch sử).

• Đọc trước nội dung bài học và sưu tầm tranh ảnh, tư liệu về bài học Nước Nga và Liên Xô từ năm 1918 đến năm 1945.

III. CÁC HOẠT ĐỘNG DẠY HỌC

A. HOẠT ĐỘNG KHỞI ĐỘNG

a. Mục tiêu: Tạo tâm thế cho HS, giúp đỡ HS ý thức được nhiệm vụ học tập, hứng thú với bài học mới.

b. Nội dung: GV tổ chức cho HS chơi trò chơi “Mảnh ghép lịch sử”. HS trả lời một số câu hỏi trắc nghiệm liên quan đến nước Nga và Liên Xô để lật mở mảnh ghép.

c. Sản phẩm: Các mảnh ghép lịch sử được lật mở trong trò chơi.

d. Tổ chức thực hiện:

Bước 1: GV chuyển giao nhiệm vụ học tập

- GV tổ chức cho HS cả lớp chơi trò chơi “Mảnh ghép lịch sử”.

- GV phổ biến luật chơi cho HS: Để lật mở được mỗi mảnh ghép bị che khuất hình ảnh, HS trả lời câu hỏi liên quan kiến thức đã học ở lớp dưới về Chủ đề nước Nga và Liên Xô.

- GV trình chiếu 5 mảnh ghép và cho HS lần lượt lật mở từng mảnh ghép:

Mảnh ghép số 1: Đêm 25/10 (7/11 theo dương lịch) năm 1917, một sự kiện vô cùng trọng đại đã diễn ra ở nước Nga là:

A. V. I. Lê-nin bí mật từ Phần Lan về nước, trực tiếp lãnh đạo cách mạng.

B. Dưới sự chỉ huy trực tiếp của V. I. Lê-nin, quân cách mạng đã chiếm được Thủ đô Pê-tơ-rô-grat, bao vây Cung điện Mùa Đông.

C. Chính phủ lâm thời sụp đổ, khởi nghĩa giành thắng lợi ở Thủ đô.

D. Cuộc khởi nghĩa giành thắng lợi ở Mát- xcơ-va.

Mảnh ghép số 2: Năm 1917, sau Cách mạng tháng Mười Nga thành công, người có vai trò quan trọng trong sự nghiệp xây dựng và bảo vệ Nhà nước Liên Xô đồng thời cũng bị phê phán về một số sai lầm trong thời gian cầm quyền là:

A. G. Xta-lin.

B. L. Tờ-rốt-xkít.

C. V.I. Lê-nin.

D. Nga hoàng Ni-cô-lai II.

Mảnh ghép số 3: Điền vào dấu ba chấm “…” trong đoạn tư liệu dưới đây:

“Giống như mặt trời chói lọi, ………………………chiếu sáng khắp năm châu, thức tỉnh hàng triệu hàng triệu người bị áp bức, bóc lột trên trái đất. Trong lịch sử loài người chưa từng có cuộc cách mạng nào có ý nghĩa to lớn và sâu xa như thế”.

(Hồ Chí Minh toàn tập, Tập 15, NXB Chính trị quốc gia Hà Nội, 2011, tr.387)

A. Cách mạng Tháng Mười.

B. Cung điện Mùa Đông.

C. Đảng Bôn-sê-vích.

D. Cách mạng Tháng Hai.

Mảnh ghép số 4: Cách mạng tháng Mười Nga năm 1917 mang tính chất là cuộc cách mạng?

A. Dân chủ tư sản kiểu mới.

B. Xã hội chủ nghĩa.

C. Tư sản.

D. Giải phóng dân tộc.

Mảnh ghép số 5: Hình ảnh quốc kì và quốc huy dưới đây nói về:

A. Liên bang Cộng hòa xã hội chủ nghĩa Xô viết (Liên Xô).

B. Các nước cộng hòa Ngoại Cáp-ca-dơ.

C. Nước Nga Xô viết.

D. U-crai-na.

Bước 2: HS tiếp nhận, thực hiện nhiệm vụ học tập

- HS vận dụng kiến thức đã học, hiểu biết của bản thân, trả lời câu hỏi và lật mở từng mảnh ghép.

- GV quan sát, hướng dẫn, hỗ trợ HS (nếu cần thiết).

Bước 3: Báo cáo kết quả hoạt động, thảo luận

GV mời đại diện 5 HS lần lượt lật mở 5 mảnh ghép.

Bước 4: Đánh giá kết quả thực hiện nhiệm vụ học tập

- GV nhận xét, đánh giá và chốt đáp án:

- GV trình chiếu Mảnh ghép lịch sử:

Hình ảnh Lá cờ Chiến thắng cắm trên nóc tòa nhà Quốc hội Đức năm 1945

- GV dẫn dắt HS vào bài học: Hình ảnh lá cờ với màu đỏ tượng trưng cho cách mạng búa liềm, ngôi sao tượng trưng cho đoàn kết công – nông và Hồng quân Liên Xô đã gợi nhớ về một thời kí ức lịch sử vinh quang, đầy tự hào của nước Nga Xô viết giai đoạn 1918 – 1945. Vậy, nước Nga đã trải qua những năm tháng như thế nào trước khi Liên Xô được thành lập? Công cuộc xây dựng chủ nghĩa xã hội ở Liên Xô thời kì này có những điểm gì nổi bật? Chúng ta sẽ cùng nhau tìm hiểu trong bài học ngày hôm nay – Bài 1: Nước Nga và Liên Xô từ năm 1918 đến năm 1945.

B. HOẠT ĐỘNG HÌNH THÀNH KIẾN THỨC

Hoạt động 1. Tìm hiểu về nước Nga Xô viết từ năm 1918 đến năm 1922

a. Mục tiêu: Thông qua hoạt động, HS nêu được những nét chính về tình tình hình nước Nga Xô viết trước khi Liên Xô được thành lập.

b. Nội dung: GV yêu cầu HS thảo luận cặp đôi, khai thác Hình 1.2 – 1.3, thông tin mục 1 SGK tr.7, 8 và trả lời câu hỏi: Nêu những nét chính về tình hình nước Nga Xô viết từ năm 1918 đến năm 1922.

c. Sản phẩm: Câu trả lời của HS về những nét chính của tình hình nước Nga Xô viết trước khi Liên Xô được thành lập.

d. Tổ chức thực hiện:

HOẠT ĐỘNG CỦA GV - HS	DỰ KIẾN SẢN PHẨM
Bước 1: GV chuyển giao nhiệm vụ học tập - GV yêu cầu HS thảo luận cặp đôi, khai thác Hình 1.2 – 1.3, thông tin mục 1 SGK tr.7, 8 và trả lời câu hỏi: Nêu những nét chính về tình hình nước Nga Xô viết từ năm 1918 đến năm 1922 (theo bảng mẫu). Lược đồ nước Nga Xô viết chống thù trong, giặc ngoài (1918 – 1920) Hình 1.3. Thành phố Mát-x cơ-va trong những năm 20 của thế kỉ XX TÌNH HÌNH NƯỚC NGA XÔ VIẾT TỪ NĂM 1918 ĐẾN NĂM 1922 Nội dung Nét chính Khó khăn Biện pháp Kết quả - GV nêu câu hỏi gợi mở cho HS thảo luận: + Nước Nga Xô viết sau Cách mạng tháng Mười (1917) gặp phải những khó khăn gì? + Nội dung cơ bản của Chính sách cộng sản thời chiến là gì? Chính sách đó đã mang lại kết quả như thế nào? + Vì sao phải thay Chính sách cộng sản thời chiến bằng Chính sách kinh tế mới? + Nội dung cơ bản, kết quả của Chính sách kinh tế mới là gì? - GV cung cấp một số tư liệu về liên quan đến tình hình nước Nga Xô viết trong những năm 1920 – 1922 (Đính kèm phía dưới Hoạt động 1). - GV yêu cầu HS tiếp tục thảo luận cặp đôi, trình bày quan điểm: Vì sao nhân dân Xô viết bảo vệ được thành quả của Cách mạng tháng Mười? Bước 2: HS tiếp nhận, thực hiện nhiệm vụ học tập - HS thảo luận, đọc thông tin SGK kết hợp tư liệu GV cung cấp, hoàn thành bảng mẫu. - GV quan sát, hướng dẫn, hỗ trợ HS trong quá trình tìm hiểu (nếu cần thiết). Bước 3: Báo cáo kết quả hoạt động, thảo luận - GV mời đại diện 3 HS lần lượt trình bày tình hình nước Nga Xô viết trước khi Liên Xô thành lập (1918 – 1922) theo bảng mẫu. - GV mời đại diện 2 HS lần lượt trả lời câu hỏi mở rộng: Nhân dân Xô viết bảo vệ được thành quả của Cách mạng tháng Mười vì: sự ủng hộ của nhân dân, lòng yêu nước được phát huy mạnh mẽ để bảo vệ chế độ mới, Hồng quân chiến đấu dũng cảm để bảo vệ Tổ quốc, các chính sách của Đảng Bôn-sê-vích đã đem lại nhiều kết quả tích cực. Bước 4: Đánh giá kết quả thực hiện nhiệm vụ học tập - GV nhận xét, đánh giá, kết luận: Nhờ thực hiện chính sách kinh tế mới (NEP), đất nước từng bước được phục hồi. Tháng 12/1922, Liên bang Cộng hòa xã hội chủ nghĩa Xô viết (Liên Xô) được thành lập. - GV chuyển sang nội dung mới.	1. Nước Nga Xô viết từ năm 1918 đến năm 1922 Bảng những nét chính về tình hình nước Nga Xô viết từ năm 1918 đến năm 1922 đính kèm phía dưới Hoạt động 1.
Tư liệu 1: Lê-nin xác định các thành phần kinh tế ở nước Nga tiểu nông như sau: 1. Kinh tế nông dân kiểu gia trưởng, nghĩa là một phần lớn có tính chất tự nhiên; 2. Sản xuất hàng hóa nhỏ (trong đó bao gồm đại đa số nông dân bán bánh mì); 3. Chủ nghĩa tư bản tư nhân; 4. Chủ nghĩa tư bản nhà nước; 5. Chủ nghĩa xã hội. Lê-nin là người khởi xướng chính sách kinh tế mới Tư liệu 2: Chính sách kinh tế mới là một cống hiến lớn lao của V.I. Lê-nin vào lý luận và thực tiễn xây dựng chủ nghĩa xã hội khoa học. Đó là chính sách đúng đắn của Nhà nước vô sản trong thời kì quá độ từ chủ nghĩa tư bản lên chủ nghĩa xã hội, bảo đảm liên minh vững chắc về kinh tế và chính trị của giai cấp vô sản với giai cấp nông dân, bảo đảm việc xây dựng nền tảng kinh tế của chủ nghĩa xã hội. Hội nghị đại biểu toàn quốc giữa nhiệm kỳ khoá VII (năm 1994), Đảng ta đã chỉ rõ: “Phải vận dụng sáng tạo và tiếp tục phát triển chủ nghĩa Mác – Lê-nin và tư tưởng Hồ Chí Minh, đặc biệt là tư tưởng của Lê-nin về chính sách kinh tế mới, về chủ nghĩa tư bản nhà nước, sáng tạo nhiều hình thức quá độ, những nấc thang trung gian đa dạng, phù hợp với hoàn cảnh lịch sử, cụ thể để đưa nước ta đi lên chủ nghĩa xã hội một cách vững chắc”. TÌNH HÌNH NƯỚC NGA XÔ VIẾT TỪ NĂM 1918 ĐẾN NĂM 1922 Nội dung Nét chính Khó khăn Sau thắng lợi của Cách mạng tháng Mười (1917), quân đội 14 nước đế quốc (Anh, Pháp, Mỹ, Nhật,…) câu kết với thế lực phản cách mạng trong nước mở cuộc tấn công vũ trang vào nước Nga Xô viết. Biện pháp Từ năm 1919, Nhà nước Xô viết thực hiện Chính sách cộng sản thời chiến. - Quốc hữu hóa toàn bộ các xí nghiệp. - Trưng thu lương thực thừa của nông dân. - Thi hành chế độ lao động bắt buộc. → Kiểm soát được các ngành kinh tế then chốt. Tháng 3/1921, Đảng Bôn-sê-vích quyết định thực hiện Chính sách kinh tế mới (NEP). - Bãi bỏ trưng thu lương thực thừa, thay thế bằng chính sách thu thuế lương thực. - Thực hiện tự do buôn bán. - Cho phép tư nhân được mở các xí nghiệp nhỏ. - Khuyến khích tư bản nước ngoài đầu tư kinh doanh ở Nga. Kết quả - Nước Nga Xô viết từng bước vượt qua khủng hoảng. - Phục hồi kinh tế. - Đời sống nhân dân được cải thiện.

Hoạt động 2. Tìm hiểu Liên Xô từ năm 1922 đến năm 1945

a. Mục tiêu: Thông qua hoạt động, HS trình bày được những thành tựu và nêu được những hạn chế của công cuộc xây dựng chủ nghĩa xã hội ở Liên Xô.

b. Nội dung: GV yêu cầu HS thảo luận theo nhóm, khai thác Hình 1.4, bảng tư liệu, thông tin mục 2 SGK tr.8, 9 và hoàn thành Phiếu học tập số 1: Trình bày những thành tựu tiêu biểu của công cuộc xây dựng chủ nghĩa xã hội ở Liên Xô (1925 – 1941).

c. Sản phẩm: Phiếu học tập số 1 của HS về những thành tựu và nêu được những hạn chế của công cuộc xây dựng chủ nghĩa xã hội ở Liên Xô.

d. Tổ chức thực hiện:

---Còn tiếp---