HOẠT ĐỘNG CỦA GIÁO VIÊN

HOẠT ĐỘNG CỦA HỌC SINH

A. HOẠT ĐỘNG KHỞI ĐỘNG

a. Mục tiêu: Nhắc lại kiến thức liên quan mà HS đã học ở lớp 3 (sắp xếp để dễ tìm, sơ đồ hình cây, tổ chức thông tin trong máy tính) để kết nối và làm cơ sở cho việc giới thiệu mục tiêu của bài học.

b. Cách thức thực hiện:

- GV nhắc lại kiến thức liên quan mà HS đã học ở lớp 3 (sắp xếp để dễ tìm, sơ đồ hình cây, tổ chức thông tin trong máy tính).

+ Sắp xếp các đồ vật hợp lí sẽ giúp em tìm kiếm được nhanh hơn nhờ vào việc tìm kiếm theo quy tắc sắp xếp.

+ Sắp xếp là việc phân loại đồ vật, dữ liệu vào các nhóm sao cho đồ vật, dữ liệu trong mỗi nhóm có một số đặc điểm chung.

+ Có thể biểu diễn một cách sắp xếp, phân loại cụ thể bằng sơ đồ hình cây.

+ Ổ đĩa, thư mục và tệp trong máy tính được tổ chức, sắp xếp dưới dạng sơ đồ hình cây.

- GV yêu cầu HS đọc tình huống phần Khởi động – SGK tr.19 và thảo luận theo nhóm 4 HS để cùng nhau trả lời câu hỏi.

Trong chương trình Tin học lớp 3, em đã biết các tệp và thư mục trong máy tính được sắp xếp theo cấu trúc cây. Cấu trúc cây được sử dụng để biểu diễn một cách sắp xếp, phân loại cụ thể. Em cũng biết việc sắp xếp, phân loại hợp lí sẽ giúp em dễ tìm kiếm và tìm kiếm nhanh hơn. Vậy cách sắp xếp, phân loại thế nào là hợp lí? Cấu trúc cây thư mục thế nào là hợp lí?

- GV mời đại diện 2 – 3 nhóm. Các HS khác lắng nghe, nêu ý kiến bổ sung (nếu có).

- GV nhận xét câu trả lời của HS, sau đó dẫn dắt vào bài học mới: Ở lớp 3, các em đã được học về việc sắp xếp để dễ tìm, sơ đồ hình cây, tổ chức thông tin trong máy tính. Vậy làm thế nào để tạo được một cấu trúc cây thư mục hợp lí? Để trả lời được câu hỏi này, cô/thầy và lớp mình cùng đến với bài học hôm nay – Bài 4: Cây thư mục.

B. HÌNH THÀNH KIẾN THỨC

Hoạt động 1: Tạo thư mục với cấu trúc cây hợp lí

a. Mục tiêu: HS bước đầu nhận ra một cấu trúc cây thư mục hợp lí.

b. Cách thức thực hiện:

- GV yêu cầu HS đọc phần Hoạt động SGK tr.19, thảo luận theo nhóm đôi và trả lời các câu hỏi:

Em hãy quan sát hai cây thư mục được minh hoạ trong Hình 18, Hình 19 và trả lời các câu hỏi sau:

Cây thư mục nào có cấu trúc hợp lí hơn? Tại sao?

Hình 18. Cây thư mục 1

Hình 19. Cây thư mục 2

- GV chọn 2 – 3 nhóm đại diện trình bày kết quả. Các HS khác lắng nghe, nêu ý kiến bổ sung (nếu có).

- GV tổng hợp kết quả từ đó nhấn mạnh cho HS biết việc đặt tên, phân loại, tạo cây thư mục không có quy tắc chính xác, không bắt buộc các em phải tuân theo một cách cụ thể nào. Mỗi người lại có một thói quen và quy tắc riêng. Tuy nhiên, tất cả đều nên dựa trên hai quy tắc là:

+ Đặt tên thư mục hoặc tệp theo một cách thống nhất. Tên cần rõ ràng, gợi nhớ nội dung của thư mục hoặc tệp.

+ Phân loại tệp và sắp xếp vào các thư mục: Em cần phân loại các tệp. Ví dụ:

• Phân theo loại tệp (tệp ảnh, phim, văn bản, trình chiếu,…).
• Phân theo thời gian (theo từng năm, từng tháng,...).
• Phân theo đối tượng (ảnh gia đình, ảnh bạn bè,…).

- GV chốt lại kiến thức ở mục Hộp kiến thức và mời 1 HS đứng dậy đọc.

• Sắp xếp các thư mục và tệp bằng cấu trúc cây hợp lí sẽ giúp tìm kiếm dễ dàng và tiết kiệm thời gian.
• Để có được cấu trúc cây hợp lí em cần phân loại các tệp theo các tiêu chí như thời gian, nội dung, loại tệp, người sở hữu,…

- GV nêu câu hỏi củng cố trang 20 SGK: Vì sao việc đặt tên cho thư mục và tệp lại quan trọng?

- GV mời đại diện 3 – 4 HS trả lời. Các HS khác lắng nghe, nêu ý kiến bổ sung (nếu có).

- GV nhận xét.

Hoạt động 2: Công cụ tìm kiếm trên máy tính

a. Mục tiêu: HS biết được công cụ tìm kiếm trên máy tính.

b. Cách thức thực hiện:

- GV sử dụng máy chiếu, giới thiệu công cụ tìm kiếm trên máy tính. Hướng dẫn HS quan sát và so sánh với Hình 20 trong SGK.

Hình 20. Công cụ tìm kiếm trên máy tính

- GV cho HS đọc nội dung trong SGK tr.20 – 21 và chốt kiến thức:

+ Máy tính cung cấp công cụ tìm kiếm thư mục và tệp, công cụ này nằm trong cửa sổ phần mềm File Explorer.

+ Công cụ tìm kiếm rất hữu ích trong trường hợp người sử dụng chỉ nhớ được tên hoặc một phần tên thư mục và tệp mà không nhớ chính xác thư mục và tệp đó được lưu ở đâu.

- GV chốt lại kiến thức ở mục Hộp kiến thức và mời 1 HS đứng dậy đọc.

• Công cụ tìm kiếm trên máy tính được cung cấp trong cửa sổ phần mềm File Explorer.
• Sử dụng công cụ tìm kiếm trên máy tính em sẽ nhanh chóng tìm thấy thư mục và tệp muốn tìm

- GV nêu câu hỏi củng cố trang 21 SGK:

Quan sát hình 21 và chọn phương án trả lời đúng.

Sau khi nhập cụm từ Ho-Than-tho vào ô tìm kiếm và nhấn phím Enter thì công cụ tìm kiếm sẽ tìm kiếm thư mục hoặc tệp có tên Ho-Than-tho ở đâu?

A. Trong ổ đĩa D:.

B. Trong thư mục Anh-Bai-tap-nhom.

C. Trong máy tính.

D. Trong thư mục An.

Hình 21. Tìm kiếm thư mục và tệp

- GV mời 2 – 3 HS đại diện trả lời.

- GV nhận xét và có thể gợi ý để HS nhớ lại kiến thức đã học ở lớp 4 để biết cách xem tên thư mục hiện tại đang mở ở ngăn bên trái cửa sổ hoặc ở đường dẫn trong ô phía trên cửa sổ.

Hoạt động 3: Thực hành tạo cấu trúc cây thư mục và sử dụng công cụ tìm kiếm trên máy tính

a. Mục tiêu: HS thực hành tạo cấu trúc cây thư mục và sử dụng công cụ tìm kiếm trên máy tính.

b. Cách thức thực hiện:

Nhiệm vụ 1: Tạo cây thư mục có cấu trúc như Hình 19.

- GV tổ chức hoạt động thực hành theo nhiệm vụ 1 và hướng dẫn HS làm theo các bước ở trang 22 SGK.

+ Bước 1: Mở cửa sổ This PC.

+ Bước 2: Nháy chuột vào ổ đĩa D: trong khung bên trái của cửa sổ This PC.

+ Bước 3: Tạo thư mục có tên Anh-Bai-tap-nhom.

+ Bước 4: Nháy đúp chuột vào biểu tượng thư mục Anh-Bai-tap-nhom vừa tạo để mở thư mục.

+ Bước 5: Tạo ba thư mục có tên lần lượt là An, Minh, Khoa.

+ Bước 6: Sao chép các tệp ảnh của mỗi bạn vào thư mục có tên tương ứng để được kết quả tương tự như Hình 22.

- Trong quá trình HS thực hành, GV quan sát, hỗ trợ, giải đáp các vướng mắc của HS.

Nhiệm vụ 2: Khoa đã hoàn thành việc tạo bài trình chiếu có tên Ki-nghi-he và lưu lại trên ổ D: của máy tính nhưng không nhớ cụ thể ở thư mục nào. Em hãy giúp Khoa tìm lại tệp trình chiếu bằng công cụ tìm kiếm trên máy tính.

- GV tổ chức hoạt động thực hành theo nhiệm vụ 2 và hướng dẫn HS làm theo các bước ở trang 22 SGK.

+ Bước 1: Mở cửa sổ This PC.

+ Bước 2: Nháy chuột vào ổ đĩa D: trong khung bên trái của cửa sổ This PC.

+ Bước 3: Nháy chuột vào ô tìm kiếm, nhập tên bài trình chiếu là Ki-nghi-he và nhấn phím Enter. Kết quả tìm kiếm là các tệp và thư mục có tên chứa từ khoá sẽ được hiển thị trên cửa sổ tương tự như Hình 23.

Em nháy đúp chuột vào tên tệp để mở hoặc nháy nút phải chuột vào tên tệp và chọn Open file location để mở thư mục lưu tệp.

- Trong quá trình HS thực hành, GV quan sát, hỗ trợ, giải đáp các vướng mắc của HS.

C. HOẠT ĐỘNG LUYỆN TẬP

a. Mục tiêu: Củng cố lại các kiến thức đã học thông qua các bài luyện tập.

b. Cách thức thực hiện:

- GV cho HS làm việc cá nhân và hoàn thành bài tập phần Luyện tập SGK tr.23:

1. Theo em, phương án nào là hợp lí để tạo cây thư mục lưu trữ các tệp của bạn An trong thư mục cá nhân?

2. Em hãy thực hành tạo cây thư mục trên máy tính theo phương án em đã chọn ở Câu 1.

- GV mời 2 – 3 HS trả lời.

- GV quan sát, hỗ trợ và giám sát kết quả thực hiện.

- GV cùng HS nhận xét.

- GV yêu cầu HS trả lời các câu hỏi trắc nghiệm:

Câu 1: Tệp Chua-Mot-Cot.jpg cần được sắp xếp vào thư mục nào?

A. Thư mục văn bản.

B. Thư mục ảnh.

C. Thư mục video.

D. Thư mục trình chiếu.

Câu 2: Phát biểu nào sau đây sai?

A. Các tệp được sắp xếp trong các thư mục để dễ quản lí và tìm kiếm.

B. Tên thư mục hoặc tệp cần rõ ràng, gợi nhớ nội dung của thư mục hoặc tệp.

C. Số lượng các tệp và thư mục trong một máy tính rất lớn.

D. Trong một thư mục có thể có nhiều tệp cùng tên.

Câu 3: Công cụ tìm kiếm trên máy tính được cung cấp trong cửa sổ phần mềm nào?

A. File Explorer.

B. Get Help.

C. UniKey.

D. Settings.

Câu 4: Để mở thư mục lưu tệp, em thực hiện như thế nào?

A. Nháy phải chuột vào tên tệp và chọn Show more options.

B. Nháy phải chuột vào tên tệp và chọn Open file location.

C. Nháy phải chuột vào tên tệp và chọn Open with.

D. Nháy phải chuột vào tên tệp và chọn Compress to ZIP file.

Câu 5: Phát biểu nào sau đây sai?

A. Để có được cấu trúc cây hợp lí em cần phân loại các tệp theo các tiêu chí như thời gian, nội dung, loại tệp, người sở hữu, ….

B. Công cụ tìm kiếm rất hữu ích khi em chỉ nhớ được tên hoặc một phần tên tệp mà không nhớ chính xác tệp đó được lưu ở thư mục nào.

C. Việc sắp xếp các thư mục và tệp là không cần thiết

D. Sắp xếp các thư mục và tệp bằng cấu trúc cây hợp lí sẽ giúp tìm kiếm dễ dàng và tiết kiệm thời gian.

D. HOẠT ĐỘNG VẬN DỤNG

a. Mục tiêu: HS vận dụng được kiến thức bài học vào thực tế, được phát triển năng lực giải quyết vấn đề và sáng tạo.

b. Cách thức thực hiện:

- GV cho HS làm việc cá nhân và hoàn thành bài tập phần Vận dụng SGK tr.23:

Em hãy vận dụng những kiến thức trong bài để đặt lại tên, phân loại, sắp xếp các thư mục và tệp trong thư mục của em trên máy tính thực hành ở trường.

Lưu ý: Không thay đổi cấu trúc các thư mục khác trên máy tính.

- GV yêu cầu một số HS báo cáo kết quả.

Lưu ý: Cách đặt tên, phân loại, sắp xếp của mỗi HS có thể khác nhau. GV cần đánh giá dựa vào tình huống cụ thể.

* CỦNG CỐ

- GV nhận xét, tóm tắt lại những nội dung chính của bài học.

- GV nhận xét, đánh giá sự tham gia của HS trong giờ học, khen ngợi những HS tích cực; nhắc nhở, động viên những HS còn chưa tích cực, nhút nhát.

* DẶN DÒ

- GV nhắc nhở HS:

+ Ôn lại các kiến thức đã học ở Bài 4.

+ Đọc và chuẩn bị trước Bài 5: Bản quyền nội dung thông tin.

- HS chú ý lắng nghe.

- HS đọc tình huống Khởi động, thảo luận nhóm và trả lời:

+ Cách sắp xếp, phân loại hợp lí là sắp xếp, phân loại bằng sơ đồ hình cây.

+ Cấu trúc cây thư mục là hợp lí khi:

• Các tệp và thư mục được đặt tên theo một cách thống nhất.
• Các tệp cùng loại được sắp xếp vào một thư mục.

- HS lắng nghe, chuẩn bị vào bài.

- HS thảo luận nhóm và trả lời:

Cây thư mục ở Hình 19 hợp lí hơn vì các tệp ảnh của mỗi bạn được lưu trong một thư mục cùng cấp mang tên An, Khoa, Minh tương ứng. Khi cần tìm ảnh của bạn nào thì chỉ cần vào thư mục mang tên bạn đó. Còn cây thư mục ở Hình 18 thì các tệp ảnh được lưu ở nhiều thư mục không theo một quy tắc nào. Ví dụ tệp ảnh Tuyet-roi.jpg do Minh chụp lại không nằm cùng trong thư mục chứa các tệp ảnh khác của Minh.

- HS chú ý và lắng nghe.

- HS đọc to và rõ ràng.

- HS chú ý, lắng nghe và ghi nhớ.

- HS trả lời.

Việc đặt tên cho thư mục và tệp lại quan trọng vì:

+ Tên của thư mục và tệp sẽ cho người sử dụng biết chủ đề của nội dung mà không cần mở thư mục và tệp đó.

+ Nhờ tên thư mục và tệp mà người sử dụng có thể tìm kiếm một thư mục và tệp nhanh chóng và hiệu quả hơn.

- HS chú ý và lắng nghe.

- HS quan sát, nhận biết công cụ và so sánh hình ảnh quan sát được trên máy tính GV với hình ảnh minh hoạ trong SGK.

- HS đọc to và rõ ràng.

- HS chú ý, lắng nghe và ghi nhớ.

- HS chú ý lắng nghe.

- HS thực hành theo các hướng dẫn và quan sát kết quả.

Hình 22. Kết quả thực hành

- HS thực hành theo các hướng dẫn và quan sát kết quả.

Hình 23. Kết quả tìm kiếm

- HS trả lời.

1. Chọn B.

2. HS tự thực hành tạo ra sản phẩm theo yêu cầu.

- HS chú ý lắng nghe.

- HS trả lời:

- HS thực hành trên máy tính ở phòng thực hành. Mở thư mục của mình, HS đưa ra được quy tắc đặt tên, phân loại và sắp xếp trong cây thư mục là đã đạt được một phần yêu cầu.

- HS tìm kiếm một tệp hoặc thư mục trong đó.

- HS chú ý lắng nghe, ghi nhớ.

- HS lắng nghe, rút kinh nghiệm.

- HS chú ý, thực hiện theo yêu cầu của GV.