BÀI 19: VAI TRÒ, CÁC NHÂN TỐ ẢNH HƯỞNG ĐẾN SỰ PHÁT TRIỂN VÀ PHÂN BỐ CÁC NGÀNH DỊCH VỤ

(10 CÂU)

1. NHẬN BIẾT (6 CÂU)

Câu 1: Vai trò của các ngành dịch vụ là gì?

Trả lời:

Các ngành dịch vụ có vai trò quan trọng đối với phát triển kinh tế, xã hội và bảo vệ môi trường ở nước ta.

- Các ngành dịch vụ chiếm tỉ trọng cao trong GDP (41,2% năm 2021), góp phần thực hiện công nghiệp hoá, hiện đại hoá đất nước.

- Nâng cao trình độ sản xuất trong nước, tăng cường hội nhập với thế giới. Dịch vụ nâng cao hiệu quả các ngành sản xuất hàng hoá, khả năng kết nối của các ngành, các vùng kinh tế và tạo điều kiện để nước ta chủ động hội nhập với thế giới.

- Thúc đẩy quá trình đổi mới, hiện đại hoá nền kinh tế. Các ngành dịch vụ tiên phong trong quá trình chuyển đổi số quốc gia, đẩy nhanh đổi mới sáng tạo và hỗ trợ các mô hình kinh tế mới như kinh tế chia sẻ, kinh tế số.

- Tạo việc làm, nâng cao trình độ lao động, chất lượng cuộc sống người dân. Dịch vụ hỗ - trợ thực hiện xoá đói, giảm nghèo, nhất là ở miền núi, hải đảo. Chuyển đổi số trong ngành dịch vụ góp phần nâng cao năng suất lao động và hình thành xã hội số.

- Tác động tích cực đối với việc sử dụng hiệu quả tài nguyên thiên nhiên, bảo vệ môi trường và góp phần xây dựng nền kinh tế bền vững.

Câu 2: Trình độ phát triển kinh tế có ảnh hưởng gì đến sự phát triển và phân bố các ngành dịch vụ ở nước ta?

Trả lời:

Sự phát triển và phân bố các ngành sản xuất vật chất như nông nghiệp, công nghiệp ảnh hưởng quyết định đến tốc độ tăng trưởng, nâng cao trình độ và mở rộng quy mô ngành dịch vụ ở nước ta. Năng suất lao động tăng, sản xuất trong nước phát triển giúp mở rộng phạm vi hoạt động của các ngành dịch vụ kinh doanh và tiêu dùng. Việc phát triển các vùng kinh tế trọng điểm, khu công nghiệp,... thúc đẩy nhu cầu giao thông vận tải, hoạt động xuất, nhập khẩu và bưu chính viễn thông,...

Câu 3: Nêu ảnh hưởng của dân cư và lao động đến sự phát triển và phân bố các ngành dịch vụ ở nước ta?

Trả lời:

Dân cư, nguồn lao động nước ta là động lực phát triển các ngành dịch vụ. Số dân đông, mức sống của người dân được nâng cao làm tăng nhu cầu di chuyển, du lịch, mua sắm, giải trí,... Từ đó nâng cao hiệu quả kinh doanh và làm phong phú các hoạt động dịch vụ. Những vùng có số dân đông, chất lượng cuộc sống cao là những vùng phát triển mạnh các hoạt động dịch vụ, như Đông Nam Bộ, Đồng bằng sông Hồng,...

Lực lượng lao động dồi dào, trình độ đang được nâng lên góp phần đẩy nhanh tốc độ phát triển và đa dạng hoá cơ cấu ngành dịch vụ. Quá trình đô thị hoá phát triển đã mở rộng mạng lưới dịch vụ, gia tăng các ngành dịch vụ hiện đại và hội nhập quốc tế.

Câu 4: Thị trường có ảnh hưởng như thế nào đến sự phát triển và phân bố các ngành dịch vụ ở nước ta?

Trả lời:

Thị trường trong nước lớn và đa dạng, nhu cầu ngày càng tăng, thúc đẩy nâng cao chất lượng dịch vụ và mở rộng các loại hình dịch vụ. Thị trường có tính cạnh tranh cao thúc đẩy các ngành dịch vụ đổi mới sáng tạo và nâng cao chất lượng. Thị trường bên ngoài ngày càng mở rộng, đẩy nhanh quá trình hội nhập quốc tế của các hoạt động dịch vụ ở nước ta.

Câu 5: Em hãy cho biết ảnh hưởng của cơ sở vật chất - kĩ thuật và khoa học - công nghệ đến sự phát triển và phân bố các ngành dịch vụ ở nước ta?

Trả lời:

- Cơ sở vật chất - kĩ thuật ngành dịch vụ nước ta không ngừng được nâng cấp góp phần thu hút đầu tư và nâng cao chất lượng, hiệu quả hoạt động dịch vụ, như giao thông, thương mại, du lịch,...

- Sự phát triển của khoa học - công nghệ đã thay đổi toàn diện hoạt động dịch vụ ở nước ta. Công nghệ hiện đại góp phần phát triển bền vững và thúc đẩy chuyển đổi số trong ngành dịch vụ.

Câu 6: Nêu ảnh hưởng của hệ thống chính sách đến sự phát triển và phân bố các ngành dịch vụ ở nước ta?

Trả lời:

Hệ thống chính sách có vai trò định hướng và tạo cơ hội phát triển các ngành dịch vụ ở nước ta. Chính sách chuyển đổi mô hình tăng trưởng, việc kí kết các hiệp định thương mại tự do thế hệ mới,... giúp cho các ngành dịch vụ hội nhập với khu vực và thế giới.

Tuy nhiên, trình độ phát triển kinh tế giữa các vùng, địa phương có sự khác nhau gây trở ngại cho việc hội nhập và nâng cao hiệu quả của các ngành dịch vụ ở một số vùng và địa phương.

2. THÔNG HIỂU (2 CÂU)

Câu 1: Phân tích tác động của nhân tố thị trường và khoa học, công nghệ đến phát triển ngành dịch vụ nước ta?

Trả lời:

Thị trường và khoa học , công nghệ là các yếu tố có nhiều tác động đến phát triển ngành dịch vụ nước ta.

- Thị trường:

+ Thị trường trong nước và thế giới ngày càng mở rộng tạo điều kiện cho phát triển đa dạng loại hình dịch vụ, thu hút nguồn đầu tư nước ngoài vào phát triển dịch vụ.

+ Thị trường thế giới mở rộng tạo động lực để thúc đẩy thương mại (xuất, nhập khẩu) và dịch vụ quốc tế (giáo dục, đào tạo, tài chính, viễn thông, vận tải, logistics,...).

+ Thị trường tạo ra hoặc thay đổi nhu cầu cho các dịch vụ cụ thể. Ví dụ, sự phát triển của ngành du lịch có thể tạo ra nhu cầu tăng cho các dịch vụ khách sạn, nhà hàng và hướng dẫn du lịch.

+ Thị trường định hình mức độ cạnh tranh giữa các doanh nghiệp cung cấp dịch vụ. Các doanh nghiệp phải đối mặt với sự cạnh tranh từ các đối thủ trong nước và quốc tế, điều này có thể yêu cầu họ cải thiện chất lượng dịch vụ và giảm giá để thu hút khách hàng.

- Khoa học, công nghệ:

+ Sự tiến bộ trong công nghệ, đặc biệt là công nghệ số, đang thay đổi cách thức hoạt động của các ngành dịch vụ. Dịch vụ trực tuyến, ứng dụng di động và các nền tảng số đang trở thành một phần quan trọng của ngành dịch vụ, từ tài chính đến giải trí.

+ Tăng cường hiệu quả sản xuất và cung cấp dịch vụ: Công nghệ mới có thể cải thiện quy trình sản xuất và cung cấp dịch vụ, giúp doanh nghiệp tăng cường hiệu suất và giảm chi phí.

+ Tạo ra dịch vụ mới: Công nghệ sáng tạo có thể tạo ra các dịch vụ hoàn toàn mới hoặc cải thiện các dịch vụ hiện có. Ví dụ, ứng dụng công nghệ Blockchain có thể tạo ra các dịch vụ tài chính và quản lí dữ liệu tiên tiến hơn.

+ Giao tiếp và tiếp thị: Công nghệ có thể cung cấp các công cụ mới cho việc tiếp thị và giao tiếp với khách hàng, từ việc sử dụng mạng xã hội đến email marketing và quảng cáo trực tuyến.

Câu 2: Phân tích ảnh hưởng của vị trí địa lí, điều kiện tự nhiên và tài nguyên thiên nhiên đến sự phát triển và phân bố các ngành dịch vụ ở nước ta?

Trả lời:

- Việt Nam nằm trong khu vực kinh tế phát triển năng động châu Á - Thái Bình Dương, trên các tuyến thương mại, vận tải lớn của châu Á, là cầu nối giữa Đông Nam Á lục địa và Đông Nam Á hải đảo. Do đó, nước ta thuận lợi mở rộng thị trường xuất nhập khẩu, liên kết xây dựng các tuyến du lịch, cung ứng dịch vụ logistics và kết nối với giao thông khu vực, quốc tế.

- Địa hình nước ta ảnh hưởng đến việc xây dựng và phát triển mạng lưới đường giao thông, như hướng các tuyến đường, vị trí xây dựng cảng biển,... Địa hình đa dạng, khung cảnh thiên nhiên đẹp thuận lợi phát triển nhiều loại hình du lịch trên núi, biển đảo, như ở Sa Pa, Đà Lạt, Hạ Long, Phú Quốc,... Khí hậu khá ôn hoà nên các hoạt động dịch vụ thuận lợi diễn ra quanh năm. Mạng lưới sông, hồ dày đặc tạo điều kiện phát triển giao thông đường thuỷ và buôn bán, du lịch trên sông, như ở Đồng bằng sông Cửu Long và Đồng bằng sông Hồng.

- Tuy nhiên, địa hình chia cắt mạnh, biến đổi khí hậu và các thiên tai gây nhiều khó khăn cho các hoạt động giao thông, thương mại, du lịch.

3. VẬN DỤNG (1 CÂU)

Câu 1: Em hãy lập bảng các nhân tố ảnh hưởng đến sự phát triển và phân bố của ngành dịch vụ?

Trả lời:

4. VẬN DỤNG CAO (1 CÂU)

Câu 1: Em hãy tìm hiểu và trình bày trước lớp về một ngành dịch vụ có ảnh hưởng đến kinh tế và đời sống người dân ở địa phương em?

Trả lời:

Ảnh hưởng đến kinh tế

- Tăng trưởng GDP: Ngành du lịch đã trở thành một trong những trụ cột kinh tế của Ninh Bình, đóng góp đáng kể vào tăng trưởng GDP của tỉnh.

- Tạo việc làm: Du lịch tạo ra hàng ngàn việc làm trực tiếp và gián tiếp cho người dân địa phương, từ hướng dẫn viên, nhân viên nhà hàng, khách sạn đến các ngành nghề liên quan như vận tải, dịch vụ lưu trú.

- Thu hút đầu tư: Sự phát triển của du lịch đã thu hút nhiều nhà đầu tư trong và ngoài nước đến Ninh Bình, xây dựng các khu nghỉ dưỡng, khách sạn, nhà hàng cao cấp, góp phần hiện đại hóa cơ sở hạ tầng.

- Phát triển các ngành nghề phụ trợ: Ngành du lịch thúc đẩy sự phát triển của các ngành nghề phụ trợ như sản xuất hàng thủ công mỹ nghệ, ẩm thực, dịch vụ vận chuyển, tạo ra nhiều cơ hội kinh doanh cho người dân.

Ảnh hưởng đến đời sống người dân

- Nâng cao thu nhập: Với sự gia tăng của du khách, người dân địa phương có nhiều cơ hội tăng thu nhập thông qua việc kinh doanh dịch vụ du lịch, bán hàng lưu niệm, cho thuê nhà cửa.

- Cải thiện chất lượng cuộc sống: Tiền thu được từ du lịch được đầu tư vào cải thiện cơ sở hạ tầng như đường sá, điện, nước, trường học, bệnh viện, nâng cao chất lượng cuộc sống của người dân.

- Bảo tồn văn hóa: Du lịch góp phần bảo tồn và phát huy các giá trị văn hóa truyền thống của người dân Ninh Bình, như lễ hội, làng nghề, ẩm thực.

- Mở rộng giao lưu: Du khách đến từ nhiều nơi trên thế giới mang đến cho người dân Ninh Bình cơ hội giao lưu, học hỏi văn hóa, mở rộng tầm nhìn.