Ngày soạn:…/…/…

Ngày dạy:…/…/…

PHẦN HAI: GIÁO DỤC PHÁP LUẬT

CHỦ ĐỀ 7: MỘT SỐ QUYỀN VÀ NGHĨA VỤ

CỦA CÔNG DÂN VỀ KINH TẾ

BÀI 8: QUYỀN VÀ NGHĨA VỤ CỦA CÔNG DÂN 

VỀ KINH DOANH VÀ NỘP THUẾ

(3 tiết) 

I. MỤC TIÊU

1. Về kiến thức

Sau bài học này, HS sẽ:

• Nêu được các quy định cơ bản của pháp luật về quyền và nghĩa vụ của công dân về kinh doanh và nộp thuế.
• Tự giác thực hiện các quy định của pháp luật về quyền và nghĩa vụ của công dân về kinh doanh và nộp thuế bằng những hành vi phù hợp.
• Phân tích, đánh giá được các hành vi vi phạm đơn giản thường gặp về quyền và nghĩa vụ của công dân về kinh doanh và nộp thuế; nhận biết được tác hại, hậu quả của hành vi vi phạm quyền và nghĩa vụ của công dân về kinh doanh và nộp thuế.

2. Năng lực

Năng lực chung:

• Năng lực giao tiếp và hợp tác: Chủ động thực hiện các nhiệm vụ được giao và bày tỏ được ý kiến.
• Năng lực giải quyết vấn đề và sáng tạo: Phân tích được các thông tin, trường hợp trong bài học và thực tiễn cuộc sống liên quan đến quyền và nghĩa vụ của công dân về kinh doanh và nộp thuế.

Năng lực đặc thù:

• Điều chỉnh hành vi: Phân tích, đánh giá được các hành vi vi phạm quyền và nghĩa vụ của công dân về kinh doanh và nộp thuế trong một số tình huống đơn giản thường gặp; Tự giác thực hiện các quy định của pháp luật về quyền và nghĩa vụ cơ bản của công dân về kinh doanh và nộp thuế bằng những hành vi phù hợp.
• Phát triển bản thân: Thực hiện được và vận động, giúp đỡ người khác thực hiện được các quy định của pháp luật về quyền, nghĩa vụ của công dân về kinh doanh và nộp thuế.
• Tìm hiểu và tham gia các hoạt động kinh tế - xã hội: Vận dụng được các kiến thức về quyền, nghĩa vụ của công dân về kinh doanh và nộp thuế để phân tích, đánh giá, xử lí các tình huống có liên quan trong thực tiễn cuộc sống.

Năng lực số:

• 1.1.NC1a: Thu thập, lọc và phản hồi dữ liệu trắc nghiệm trên các nền tảng kiểm tra số hóa trực tuyến.
• 2.1.NC1a: Sử dụng công nghệ số kết nối đa phương tiện để tương tác và đóng góp dữ liệu thời gian thực.
• 2.2.NC1a: Đồng sáng tạo, thảo luận và hoàn thiện sơ đồ tư duy hệ thống hóa kiến thức trên không gian đám mây chia sẻ.
• 3.1.NC1a: Ứng dụng phần mềm đồ họa số thiết kế quy trình nghiệp vụ và sơ đồ tuân thủ pháp luật kinh doanh.
• 6.1.NC1a: Khai thác Trợ lý ảo AI (Gemini/ChatGPT) để truy vấn thông tin chuyên sâu và đối chiếu tác động vĩ mô của các hành vi vi phạm kinh tế.
• 6.2.NC1a: Sử dụng mô hình bảng tính thông minh, thuật toán mô phỏng số để phân tích dòng tiền và xác định ngưỡng vi phạm thuế.

Năng lực AI: 

• 12.A3.1: Trách nhiệm công dân trong xã hội có AI (HS phân tích được nội hàm của "trách nhiệm công dân trong xã hội AI" như việc sử dụng AI một cách an toàn, trung thực và có đạo đức, tôn trọng bản quyền số và không lan truyền thông tin sai lệch; cụ thể là ý thức chủ động kiểm chứng, đối chiếu chéo số liệu vĩ mô do Chatbot cung cấp với các báo cáo chính thống trước khi sử dụng để phân tích tác hại vĩ mô của hành vi sản xuất hàng giả của công ty ông M ở Hoạt động 1 - Nhiệm vụ 1).
• 12.D1.1: Giải pháp hệ thống AI (HS nhận biết được phương án thiết kế và vận hành hệ thống AI phù hợp để đạt hiệu quả cao trong một nhiệm vụ cụ thể; cụ thể là nhận diện và giải thích được nguyên lý vận hành của hệ thống AI kiểm toán thuế thông minh sử dụng thuật toán phân lớp rủi ro dựa trên dữ liệu hóa đơn điện tử để tự động phát hiện hành vi lập khống hóa đơn trốn thuế của ông A ở Hoạt động 2 - Nhiệm vụ 1).

3. Phẩm chất:

• Có trách nhiệm và trung thực trong việc chấp hành các quy định của pháp luật về quyền, nghĩa vụ của công dân về kinh doanh và nộp thuế.

II. THIẾT BỊ DẠY HỌC VÀ HỌC LIỆU

1. Đối với giáo viên

• SGK, SGV môn Giáo dục Kinh tế và Pháp luật 12, KHBD.
• Tranh/ảnh, clip, thông tin liên quan tới bài học.
• Máy tính, máy chiếu, bài giảng PowerPoint,....
• Video AI được tạo bằng các công cụ AI để khởi động bài học.
• Công cụ AI hỗ trợ: ChatGPT, Copilot…
• Hệ thống bài tập trắc nghiệm trên Quizizz/Azota/website kenhhoctap.edu.vn 

2. Đối với học sinh

• SGK Giáo dục Kinh tế và Pháp luật 12.
• Vở ghi, bút, dụng cụ học tập theo yêu cầu của GV.
• Thiết bị số: Máy tính bảng hoặc điện thoại thông minh (nếu điều kiện cho phép) có kết nối Internet.

III. TIẾN TRÌNH DẠY HỌC

1. HOẠT ĐỘNG KHỞI ĐỘNG

a. Mục tiêu: HS có hứng thú học tập, nhu cầu tìm hiểu; dùng những kiến thức, kĩ năng cần thiết để thực hiện yêu cầu, khám phá kiến thức mới.

b. Nội dung: 

- GV yêu cầu HS trả lời câu hỏi Mở đầu SGK tr.59 về quyền và nghĩa vụ của công dân về kinh doanh và nộp thuế.

- GV dẫn dắt vào bài học.

c. Sản phẩm học tập: Câu trả lời của HS về quyền và nghĩa vụ của công dân về kinh doanh và nộp thuế.

d. Tổ chức thực hiện:

Bước 1: GV chuyển giao nhiệm vụ học tập

- GV yêu cầu HS đọc câu hỏi phần Mở đầu SGK tr.59 và thực hiện nhiệm vụ: 

Em hãy kể một số quyền và nghĩa vụ của công dân về kinh doanh mà em biết.

- GV tiếp tục yêu cầu HS xem video AI được thiết kế để phục vụ bài dạy và yêu cầu HS trả lời câu hỏi xuất hiện trong video đó.

Bước 2: HS thực hiện nhiệm vụ học tập

- HS vận dụng hiểu biết của bản thân để thực hiện nhiệm vụ.

- HS có thể thảo luận nhóm đôi với bạn bên cạnh.

- GV quan sát, hướng dẫn và hỗ trợ HS (nếu cần thiết).

Bước 3: Báo cáo kết quả hoạt động và thảo luận

- GV mời đại diện một số HS trả lời câu hỏi:

Gợi ý trả lời:

+ Quyền của công dân về kinh doanh:

• Quyền tự do kinh doanh;
• Quyền bình đẳng trong kinh doanh;
• Quyền sở hữu và bảo vệ tài sản;
• Quyền khiếu nại, tố cáo.

+ Nghĩa vụ của công dân về kinh doanh:

• Nghĩa vụ tuân thủ pháp luật;
• Nghĩa vụ đóng thuế;
• Nghĩa vụ bảo vệ môi trường;
• Nghĩa vụ đảm bảo quyền lợi người lao động;
• Nghĩa vụ bảo đảm chất lượng sản phẩm, dịch vụ.

- Các cặp đôi khác nhận xét, bổ sung (nếu có).

Bước 4: Đánh giá kết quả, thực hiện nhiệm vụ học tập

- GV nhận xét các ý kiến và đánh giá, kết luận.

- GV dẫn dắt vào nội dung bài mới: Quyền và nghĩa vụ của công dân về kinh doanh và nộp thuế được Nhà nước Việt Nam ghi nhận trong Hiến pháp năm 2013 (sửa đổi, bổ sung năm 2025), Luật Doanh nghiệp năm 2020 (sửa đổi, bổ sung năm 2025), Luật Quản lí thuế năm 2025 và một số văn bản quy phạm pháp luật khác có liên quan. Thực hiện tốt các quyền và nghĩa vụ này sẽ góp phần nâng cao chất lượng cuộc sống của người dân và xây dựng đất nước văn minh, giàu mạnh. Để hiểu rõ hơn, chúng ta sẽ tìm hiểu trong bài học hôm nay – Bài 8: Quyền và nghĩa vụ của công dân về kinh doanh và nộp thuế.

[2.1.NC1a: HS thực hiện các tương tác cơ bản với học liệu số (xem video, trả lời câu hỏi trên môi trường số).]

2. HOẠT ĐỘNG HÌNH THÀNH KIẾN THỨC

Hoạt động 1. Tìm hiểu quyền và nghĩa vụ của công dân về kinh doanh

a. Mục tiêu: Thông qua hoạt động, HS:

- Nêu được các quy định cơ bản của pháp luật về quyền và nghĩa vụ của công dân về kinh doanh.

- Phân tích, đánh giá được các hành vi vi phạm đơn giản thường gặp về quyền và nghĩa vụ của công dân về kinh doanh; nhận biết được tác hại, hậu quả của hành vi vi phạm quyền và nghĩa vụ của công dân về kinh doanh.

b. Nội dung: 

- GV hướng dẫn HS tìm hiểu thông tin, trường hợp trong SGK tr.59-61 để trả lời các câu hỏi.

- GV rút ra kết luận về quyền và nghĩa vụ của công dân về kinh doanh.

c. Sản phẩm: Câu trả lời của HS về quyền và nghĩa vụ của công dân về kinh doanh theo chuẩn kiến thức của GV.

d. Tổ chức hoạt động:

…………………………………………..

…………………………………………..

…………………………………………..

Hoạt động 2. Tìm hiểu quyền và nghĩa vụ của công dân về nộp thuế

a. Mục tiêu: Thông qua hoạt động, HS:

- Nêu được các quy định cơ bản của pháp luật về quyền và nghĩa vụ của công dân về nộp thuế.

- Phân tích, đánh giá được các hành vi vi phạm đơn giản thường gặp về quyền và nghĩa vụ của công dân về nộp thuế; nhận biết được tác hại, hậu quả của hành vi vi phạm về quyền và nghĩa vụ của công dân về nộp thuế.

b. Nội dung: 

- GV hướng dẫn HS tìm hiểu thông tin, trường hợp trong SGK tr.62-64 để trả lời các câu hỏi.

- GV rút ra kết luận về quyền và nghĩa vụ của công dân về nộp thuế.

c. Sản phẩm: Câu trả lời của HS về quyền và nghĩa vụ của công dân về nộp thuế theo chuẩn kiến thức của GV.

d. Tổ chức hoạt động:

3. HOẠT ĐỘNG LUYỆN TẬP

a. Mục tiêu: 

- HS được củng cố kiến thức, kĩ năng về quyền, nghĩa vụ của công dân về kinh doanh và nộp thuế.

- HS rèn luyện kĩ năng xử lí tình huống, liên hệ thực tế nhằm điều chỉnh ý thức, hành vi của bản thân trước những vấn đề liên quan đến quyền, nghĩa vụ của công dân về kinh doanh và nộp thuế.

b. Nội dung:

- GV yêu cầu HS trả lời nhanh các câu hỏi trắc nghiệm.

- GV hướng dẫn HS làm việc cá nhân và theo nhóm, thảo luận để trả lời câu hỏi bài tập phần Luyện tập.

c. Sản phẩm học tập: HS trả lời câu hỏi trắc nghiệm, làm các bài tập phần Luyện tập và chuẩn kiến thức của GV.

d. Tổ chức thực hiện:

…………………………………………..

…………………………………………..

…………………………………………..

4. HOẠT ĐỘNG VẬN DỤNG

a. Mục tiêu: HS vận dụng được những điều đã học để phân tích, đánh giá những vấn đề liên quan đến việc thực hiện quyền, nghĩa vụ công dân về kinh doanh và nộp thuế trong cuộc sống, liên hệ với bản thân.

b. Nội dung: GV hướng dẫn HS làm việc cá nhân và theo nhóm thực hiện nhiệm vụ được giao.

c. Sản phẩm học tập: Những việc dự định sẽ làm để thực hiện đúng các quy định của pháp luật về quyền, nghĩa vụ của công dân về kinh doanh và nộp thuế trong cuộc sống hằng ngày của HS.

d. Tổ chức thực hiện:

Bước 1: GV chuyển giao nhiệm vụ học tập

- GV hướng dẫn HS làm việc theo nhóm, hoàn thành nội dung Vận dụng (SGK – tr.66): Em hãy nêu những việc em dự định sẽ làm để thực hiện đúng các quy định của pháp luật về quyền, nghĩa vụ của công dân về kinh doanh và nộp thuế trong cuộc sống hằng ngày.

- GV gợi ý một số hoạt động:

+ Tham gia các hoạt động ngoại khóa và câu lạc bộ về kinh doanh và pháp luật ở trường.

+ Thực tập hoặc làm thêm tại các doanh nghiệp để học hỏi kinh nghiệm thực tế về quản lý kinh doanh và tuân thủ pháp luật.

+ Lập kế hoạch kinh doanh cho các dự án nhỏ như bán hàng online, bán đồ handmade, hoặc dịch vụ gia sư.

- GV yêu cầu HS làm việc theo nhóm hoặc cá nhân, ứng dụng máy tính xách tay và các phần mềm đồ họa đa phương tiện (như Canva hoặc các công cụ sơ đồ trực quan) để tự thiết kế một cẩm nang số hóa hoặc đồ họa thông tin (Infographic) hướng dẫn quy trình 3 bước tuân thủ nghĩa vụ thuế và đăng ký kinh doanh cho một mô hình khởi nghiệp đổi mới sáng tạo quy mô nhỏ. Sản phẩm cuối cùng được xuất bản dưới dạng mã QR gắn vào vở bài tập.

Bước 2: HS tiếp nhận, thực hiện nhiệm vụ học tập

- HS thực hiện nhiệm vụ theo GV đã hướng dẫn.

- GV theo dõi, động viên, hỗ trợ HS trong quá trình thực hiện.

Bước 3: Báo cáo kết quả hoạt động, thảo luận

- HS nộp sản phẩm cho GV vào tiết học tiếp theo.

- Các nhóm khác nhận xét, đánh giá.

Bước 4: Đánh giá kết quả thực hiện nhiệm vụ học tập

- GV nhận xét, đánh giá sản phẩm của HS.

- GV tổng kết nội dung chính và hướng dẫn HS tự đánh giá sau bài học.

[3.1.NC1a: HS ứng dụng phần mềm đồ họa số thiết kế quy trình nghiệp vụ và sơ đồ tuân thủ pháp luật kinh doanh.]

*HƯỚNG DẪN VỀ NHÀ:

- Ôn lại kiến thức đã học:

+ Quyền và nghĩa vụ cơ bản của công dân về kinh doanh.

+ Quyền và nghĩa vụ cơ bản của công dân về nộp thuế.

- Hoàn thành bài tập trong SGK và SBT.

- Đọc và tìm hiểu trước nội dung Bài 9. Quyền và nghĩa vụ của công dân về sở hữu tài sản và nghĩa vụ tôn trọng tài sản của người khác.