HOẠT ĐỘNG CỦA GV - HS

DỰ KIẾN SẢN PHẨM

NLS/AI

Nhiệm vụ 1: Tìm hiểu chế độ pháp lí của các bộ phận dân cư trong quốc gia

Bước 1: GV chuyển giao nhiệm vụ học tập

- GV chia lớp thành 4 nhóm.

- GV yêu cầu các nhóm đọc trường hợp trong SGK tr.113 để trả lời câu hỏi:

1. Em hãy nêu các quy định của công pháp quốc tế về dân cư và lấy ví dụ minh hoạ.

2. Theo em, khi sinh sống và cư trú hợp pháp ở nước M, ông A có thể có những quyền và nghĩa vụ gì?

3. Hành vi của những người quá khích được nêu trong trường hợp trên có vi phạm pháp luật quốc tế không? Vì sao?

- GV yêu cầu các nhóm sử dụng công cụ AI (Gemini/ChatGPT) trên điện thoại/laptop, nhập câu lệnh (prompt): "Hãy lập một bảng so sánh tóm tắt các điểm khác biệt cơ bản giữa chế độ đãi ngộ quốc gia, chế độ đãi ngộ tối huệ quốc và chế độ đãi ngộ đặc biệt dành cho người nước ngoài theo công pháp quốc tế" để hỗ trợ tổng hợp thông tin nhanh chóng.

- GV đặc biệt lưu ý HS: Không sao chép y nguyên kết quả từ AI. Các nhóm phải thực hiện đánh giá độ chính xác và tin cậy của kết quả do AI cung cấp bằng cách đối chiếu chéo (fact-check) với nội dung SGK (tr.112-113) trước khi đưa ra câu trả lời chính thức cho tình huống của ông A.

- GV dẫn dắt tư duy làm chủ công nghệ, nhấn mạnh rằng việc khai thác bảng so sánh từ trợ lý ảo AI giúp học sinh hệ thống hóa tri thức cực nhanh, tuy nhiên các em bắt buộc phải phân tích được vai trò của con người và AI trong các bước chính của quá trình ra quyết định.

- GV yêu cầu các nhóm thảo luận để nhận định rõ 2 khía cạnh cốt lõi:

(1) Trợ lực đề xuất của AI: AI chỉ đóng vai trò phân loại, xử lý từ ngữ dựa trên xác suất dữ liệu ngôn ngữ có sẵn để đề xuất bảng tóm tắt lý thuyết chung. Hệ thống này không có ý thức thấu cảm bối cảnh chính trị, pháp lý thực tế và rất dễ mắc lỗi ảo giác (hallucination).

(2) Quyết định tối hậu của con người: Học sinh giữ vai trò kiểm soát, chủ động kiểm chứng chéo thông tin do AI cung cấp trực tiếp với nội dung sách giáo khoa (trang 112-113). Phán quyết cuối cùng đối với hành vi của nhóm người quá khích đối với ông A tại nước M (xem xét có vi phạm luật quốc tế hay không) cùng toàn bộ trách nhiệm gánh vác lập luận đó bắt buộc phải thuộc về tư duy độc lập của con người.

Bước 2: HS tiếp nhận, thực hiện nhiệm vụ học tập

- HS làm việc nhóm, tương tác với AI, đối chiếu dữ liệu và thảo luận để trả lời câu hỏi.

- HS soạn prompt tra cứu trên máy; thảo luận nhóm sôi nổi để phân tích và chỉ ra ranh giới ra quyết định giữa thuật toán AI; thực hiện đối chiếu chéo bảng so sánh của AI trực tiếp với kiến thức SGK gốc để loại bỏ lỗi thông tin từ máy; ghi nhận kết quả thảo luận vào phiếu học tập.

- GV quan sát, hướng dẫn, hỗ trợ HS (nếu cần thiết).

Bước 3: Báo cáo kết quả hoạt động, thảo luận

- GV mời đại diện 2 nhóm báo cáo kết quả thảo luận:

1. (Đính kèm bảng bên dưới phần Nhiệm vụ 1).

2. Khi sinh sống và cư trú hợp pháp ở nước M, ông A có thể có những quyền con người được nước M công nhận, có thể có những quyền và nghĩa vụ theo chế độ đãi ngộ quốc gia của nước M; nếu là doanh nhân, ông có thể được hưởng chế độ đãi ngộ tối huệ quốc theo hiệp định thương mại giữa Việt Nam và nước M. Bên cạnh đó, ông A có những nghĩa vụ như: phải tôn trọng và tuân thủ nghiêm chỉnh pháp luật nước sở tại, phải thực hiện các nghĩa vụ theo quy định của pháp luật nước này.

3. Hành vi của những người quá khích được nêu trong trường hợp này là vi phạm pháp luật quốc tế, bởi vì, đó là hành vi xâm phạm quyền con người và phân biệt đối xử về nguồn gốc dân tộc đã bị pháp luật quốc tế cấm.

- GV yêu cầu 2 nhóm còn lại lắng nghe, nhận xét, bổ sung ý kiến (nếu có).

Bước 4: Đánh giá kết quả thực hiện nhiệm vụ, học tập

- GV nhận xét, đánh giá quá trình HS thực hiện nhiệm vụ.

- GV chốt nội dung kiến thức.

- GV chuyển sang nhiệm vụ tiếp theo.

1. Công pháp quốc tế về dân cư

a. Chế độ pháp lí của các bộ phận dân cư trong quốc gia

- Dân cư quốc gia là tổng hợp những người sinh sống, cư trú trên lãnh thổ của quốc gia, chịu sự quản lí bằng pháp luật của Nhà nước ở quốc gia đó.

- Dân cư của quốc gia bao gồm ba bộ phận: Công dân của quốc gia, công dân nước ngoài và người không quốc tịch. Mỗi bộ phận đó có chế độ pháp lí riêng phụ thuộc vào quy định pháp luật của mỗi quốc gia phù hợp với pháp luật quốc tế.

- Chế độ pháp lí của công dân một quốc gia thường được quy định trong Hiến pháp hoặc luật cơ bản của quốc gia dựa trên điều kiện kinh tế – xã hội cụ thể của quốc gia và phù hợp với các quy định của pháp luật quốc tế đã được quốc gia đó kí kết hoặc công nhận.

- Chế độ pháp lí của công dân khác với các bộ phận khác của dân cư trong quốc gia ở chỗ: Có nhiều quyền và nghĩa vụ pháp lí mà chỉ công dân mới có, người nước ngoài, người không có quốc tịch không có.

- Các chế độ pháp lí dành cho người nước ngoài gồm:

+ Chế độ đãi ngộ quốc gia áp dụng trong các lĩnh vực chính trị, dân sự, kinh tế, văn hoá;

+ Chế độ đãi ngộ tối huệ quốc chủ yếu được áp dụng trong lĩnh vực thương mại và hàng hải;

+ Chế độ đãi ngộ đặc biệt được áp dụng đối với các cơ quan, nhân viên ngoại giao và lãnh sự ở nước ngoài.

- Chế độ pháp lí của người không quốc tịch cư trú và sinh sống ở một quốc gia về cơ bản tương tự như của người nước ngoài cư trú và sinh sống tại quốc gia đó.

- Minh chứng phân tích vai trò con người làm chủ AI: HS bổ sung hộp tư duy quản trị quản lý công nghệ vào báo cáo thảo luận nhóm.

Ví dụ ghi chép của HS: "Phân tích quy trình ra quyết định kỉ nguyên số: Nhóm đã sử dụng chatbot ChatGPT để lập bảng so sánh 3 chế độ đãi ngộ quốc tế. Tuy nhiên, thấu suốt nguyên lý con người luôn giữ quyền quyết định tối hậu so với khuyến nghị của hệ thống AI, nhóm em nhận thấy máy đã dịch sai định nghĩa đãi ngộ tối huệ quốc (lỗi ảo giác kĩ thuật AI). Nhóm đã chủ động đối chiếu chéo trực tiếp với SGK trang 112 để đính chính lại thông tin chuẩn xác của Bộ Giáo dục, từ đó tự lực phân tích đưa ra kết luận: hành vi đập phá cửa hàng của ông A là hành vi phân biệt đối xử chủng tộc vi phạm nghiêm trọng Luật quốc tế. Phán quyết cuối cùng tuyệt đối dựa trên năng lực tư duy thực chứng của con người."

- [6.2.NC1a]: Phát triển các ứng dụng AI để giải quyết vấn đề.

- [6.3.NC1a]: Đánh giá và lọc được thôn tin từ các nguồn được tạo ra/xử lí bằng AI.

- [12.A1.2]: HS phân tích được vai trò của con người và AI trong các bước chính của quá trình ra quyết định; củng cố phẩm chất Trung thực và Trách nhiệm.

Quy định của công pháp quốc tế về dân cư

Nhiệm vụ 2: Tìm hiểu vấn đề cư trú chính trị và bảo hộ công dân

Bước 1: GV chuyển giao nhiệm vụ học tập

- GV chia lớp thành 6 nhóm (2 nhóm thực hiện chung 1 nhiệm vụ).

- GV yêu cầu các nhóm đọc trường hợp và thông tin trong SGK tr.115 để lần lượt trả lời câu hỏi:

1. Trong trường hợp 1, việc nước V chấp nhận cho ông T cư trú chính trị là phù hợp hay trái với quy định của pháp luật quốc tế? Vì sao?

2. Việc các cơ quan chức năng của Việt Nam quyết định trục xuất một số đối tượng là người nước ngoài được nêu trong trường hợp 2 có trái với quy định của pháp luật quốc tế không? Vì sao?

Theo em, việc các cơ quan chức năng của Việt Nam phối hợp để đưa công dân Việt Nam từ Myanmar về nước có phải là bảo hộ công dân không? Vì sao? Hãy lấy ví dụ cụ thể về một trường hợp bảo hộ công dân khác của Việt Nam.

- GV yêu cầu HS áp dụng kĩ thuật tìm kiếm nâng cao trên Internet (sử dụng từ khóa "Công ước về vị thế của người tị nạn năm 1951 filetype:pdf") để truy xuất văn bản pháp lý chính thức, từ đó tìm minh chứng bảo vệ lập luận của nhóm.

Bước 2: HS tiếp nhận, thực hiện nhiệm vụ học tập

- HS làm việc theo cặp sau đó trao đổi, tìm kiếm tài liệu, thảo luận với nhóm để trả lời câu hỏi.

- GV quan sát, hướng dẫn, hỗ trợ HS (nếu cần thiết).

Bước 3: Báo cáo kết quả hoạt động, thảo luận

- GV mời đại diện 2 nhóm báo cáo kết quả thảo luận:

1. Trong trường hợp 1, việc nước V chấp nhận cho ông T cư trú chính trị là phù hợp với quy định của pháp luật quốc tế, bởi vì, Công ước về vị thế của người tị nạn năm 1951 quy định: Quyền cư trú chính trị cần được trao cho những người đấu tranh chống chủ nghĩa thực dân. Các nước cần phải giúp đỡ những người này để họ có thể nhập cảnh, không trục xuất họ hoặc cưỡng bức họ trở về nước mà họ đang bị truy nã.

2. Việc các cơ quan chức năng của Việt Nam quyết định trục xuất một số đối tượng là người nước ngoài được nêu trong trường hợp 2 không trái với quy định của pháp luật quốc tế, bởi vì, theo quy định của Công ước về vị thế của người tị nạn năm 1951 thì:

+ Các nước không được trao quyền cư trú cho những kẻ phạm tội ác quốc tế, trước hết là tội ác chống hoà bình và tội ác chiến tranh.

+ Những người bị truy nã quốc tế là những người phạm tội, nguy hiểm cho xã hội nên không thể cho cư trú chính trị mà phải bị trục xuất khỏi Việt Nam.

3.

+ Việc các cơ quan chức năng của Việt Nam phối hợp để đưa công dân Việt Nam từ Myanmar về nước là bảo hộ công dân, bởi vì, đây là hoạt động của cơ quan nhà nước có thẩm quyền bảo vệ quyền và lợi ích của công dân Việt Nam ở Myanmar cũng như đại diện cho Nhà nước thực hiện sự giúp đỡ về mọi mặt cho công dân Việt Nam đang ở Myanmar.

+ Ví dụ về một trường hợp bảo hộ công dân khác của Việt Nam: Vào tháng 9 năm 2023, khi xảy ra cháy nổ nhà máy ở Đài Loan – nơi có nhiều lao động là công dân Việt Nam, làm một số người thương vong, Cục Lãnh sự Bộ Ngoại giao đã công bố số điện thoại đường dây nóng của Tổng đài bảo hộ công dân và Văn phòng Kinh tế – Văn hoá Việt Nam ở Đài Bắc để lao động Việt Nam ở đây có thể liên hệ nếu cần giúp đỡ.

- GV yêu cầu 2 nhóm còn lại lắng nghe, nhận xét, bổ sung ý kiến (nếu có).

Bước 4: Đánh giá kết quả thực hiện nhiệm vụ, học tập

- GV nhận xét, đánh giá quá trình HS thực hiện nhiệm vụ.

- GV chốt nội dung kiến thức.

- GV chuyển sang nhiệm vụ tiếp theo.

b. Vấn đề cư trú chính trị và bảo hộ công dân

- Cư trú chính trị là việc một quốc gia cho phép những người nước ngoài đang bị truy nã tại quốc gia mà họ mang quốc tịch do những hoạt động và quan điểm về chính trị, khoa học, tôn giáo,... được quyền nhập cảnh và cư trú trên lãnh thổ của nước mình.

- Bảo hộ công dân là hoạt động của cơ quan nhà nước có thẩm quyền bảo vệ quyền và lợi ích của công dân nước mình ở nước ngoài cũng như đại diện cho Nhà nước thực hiện sự giúp đỡ về mọi mặt cho công dân của nước mình đang ở nước ngoài.

[1.1.NC1b]: Áp dụng được kỹ thuật tìm kiếm để lấy được dữ liệu, thông tin trong môi trường số.